KẺ CÓ THÌ CHO THÊM..!? (Lc 8,16-18)

ĐsLm. Bênađô Trần Nghiêm

Câu nói này của Chúa Giê-su thực sự rất sâu sắc và thường gây khó khăn cho người đọc. Nó xuất hiện trong nhiều trong Phúc Âm và có thể được hiểu theo nhiều tầng ý nghĩa khác nhau. Về cơ bản, câu nói này không chỉ đề cập đến tiền bạc hay của cải vật chất, mà còn về kiến thức, tài năng, và cả đời sống tâm linh.

1. Giải thích về tầng nghĩa đơn giản: Quy luật tích lũy

Ở cấp độ dễ hiểu nhất, câu nói này mô tả một quy luật tự nhiên của cuộc sống: người đã có một nền tảng tốt sẽ dễ dàng phát triển và có thêm, trong khi người không có gì thì khó mà giữ được những gì mình đang có.
Hãy tưởng tượng một người đã có kiến thức cơ bản về toán học. Khi học thêm các khái niệm phức tạp hơn như đại số hay giải tích, họ sẽ tiếp thu nhanh chóng vì đã có nền tảng vững chắc. Ngược lại, một người không nắm vững kiến thức cơ bản sẽ thấy mọi thứ khó khăn hơn và có thể bỏ cuộc, dẫn đến việc “cả những cái nó tưởng đang có cũng bị lấy đi” (tức là họ sẽ không thể áp dụng được những kiến thức cơ bản đó trong các bài toán phức tạp hơn).
Điều này cũng đúng với tài năng. Một người có năng khiếu âm nhạc, nếu được rèn luyện và có cơ hội biểu diễn, tài năng của họ sẽ ngày càng phát triển. Còn một người có năng khiếu nhưng không được bồi dưỡng, tài năng đó có thể bị mai một và không bao giờ được khai thác.

2. Tầng nghĩa sâu sắc hơn trong bối cảnh Kinh Thánh: Sự đón nhận Lời Chúa

Trong bối cảnh gốc của Kinh Thánh, câu nói này thường được dùng để giải thích về sự đáp lại và đón nhận Lời Chúa.
Câu nói này thường xuất hiện sau những dụ ngôn (như Dụ ngôn Người gieo giống hay Dụ ngôn các Ta-lâng), nơi Chúa Giê-su giải thích tại sao một số người hiểu được Lời Chúa còn số khác thì không.
* “Kẻ có thì cho thêm”: Những người đã có một trái tim sẵn sàng, một tâm hồn rộng mở để đón nhận Lời Chúa (tức là “đã có” sự tin tưởng và khao khát). Khi họ nghe Lời Chúa, họ sẽ hiểu sâu sắc hơn, tin tưởng mạnh mẽ hơn và đời sống tâm linh của họ sẽ được nuôi dưỡng, phát triển. Họ sẽ được ban thêm sự khôn ngoan, sự hiểu biết và phước lành.
* “Kẻ không có thì cả những cái nó tưởng đang có cũng bị lấy đi”: Những người có trái tim cứng cỏi, không sẵn sàng đón nhận Lời Chúa (tức là “không có” sự tin tưởng). Mặc dù họ có thể nghe Lời Chúa, nhưng vì không có lòng tin và sự khao khát, Lời Chúa sẽ không bén rễ trong lòng họ. Thậm chí, những sự hiểu biết hay phước lành mà họ tưởng đang có cũng sẽ bị lấy đi, vì họ không biết cách trân trọng và sử dụng chúng. Điều này có thể hiểu là họ sẽ mất đi cơ hội để nhận được ơn cứu độ và sống một cuộc sống trọn vẹn.

3. Ví dụ minh họa

Để dễ hình dung, chúng ta hãy xét Dụ ngôn các Ta-lâng (Mát-thêu 25:14-30).
Một người chủ đi xa và giao tài sản cho ba người đầy tớ của mình.
* Người đầy tớ thứ nhất được giao năm ta-lâng (một đơn vị tiền tệ thời bấy giờ). Anh ta mang đi kinh doanh và kiếm được năm ta-lâng nữa.
* Người đầy tớ thứ hai được giao hai ta-lâng. Anh ta cũng đi kinh doanh và kiếm thêm được hai ta-lâng.
* Người đầy tớ thứ ba được giao một ta-lâng. Anh ta lại đi chôn giấu nó vì sợ hãi.
Khi người chủ trở về, ông khen ngợi hai người đầy tớ đầu tiên vì đã biết sử dụng những gì được giao để sinh lời. Ông nói: “Tốt lắm, hỡi đầy tớ tài giỏi và trung tín! Được giao ít mà anh đã trung tín, thì tôi sẽ giao nhiều cho anh. Hãy vào mà hưởng niềm vui với chủ của anh!”.
Ngược lại, ông khiển trách người đầy tớ thứ ba vì đã không sử dụng tài sản của mình. Ông ra lệnh: “Hãy lấy ta-lâng của nó mà trao cho người có mười ta-lâng kia! Vì phàm ai đã có, thì được cho thêm; còn ai không có, thì ngay cả cái nó đang có cũng sẽ bị lấy đi”.
Phân tích ví dụ:
* Người có (lòng dũng cảm, sự siêng năng, trí tuệ): Hai người đầy tớ đầu tiên đã có thái độ đúng đắn, đó là sự tin tưởng và ý chí muốn làm việc. Họ đã sử dụng tài năng của mình để làm sinh sôi của cải. Kết quả là họ được chủ ban thưởng thêm. Đây chính là ý nghĩa của “kẻ có thì cho thêm”.
* Người không có (lòng tin, sự siêng năng): Người đầy tớ thứ ba không có lòng tin vào chủ và không có sự siêng năng để làm việc. Anh ta chỉ sợ hãi và chôn giấu tài sản. Vì không biết sử dụng ta-lâng đã được giao, ta-lâng đó cuối cùng đã bị lấy đi và trao cho người khác. Điều này minh họa rõ ràng cho vế “kẻ không có thì cả những cái nó tưởng đang có cũng bị lấy đi”.

4. Áp dụng vào cuộc sống hiện đại

Câu nói này vẫn còn nguyên giá trị trong xã hội ngày nay và có thể được áp dụng vào nhiều khía cạnh:
* Trong giáo dục: Một học sinh có phương pháp học tập tốt và tinh thần cầu tiến sẽ tiếp thu kiến thức nhanh hơn và được thầy cô, bạn bè giúp đỡ nhiều hơn. Kết quả là họ sẽ ngày càng giỏi hơn. Ngược lại, một học sinh lười biếng, không có tinh thần học hỏi sẽ không thể tiếp thu kiến thức, và những gì đã học được cũng dần quên lãng.
* Trong kinh doanh: Một doanh nghiệp đã có uy tín và nguồn vốn tốt sẽ dễ dàng thu hút thêm khách hàng và nhà đầu tư, từ đó mở rộng quy mô. Một doanh nghiệp mới thành lập, không có nền tảng vững chắc, sẽ gặp nhiều khó khăn và có thể bị phá sản.
* Trong các mối quan hệ: Một người biết cách yêu thương, quan tâm, và vun đắp các mối quan hệ sẽ có được nhiều tình bạn và tình yêu hơn. Một người ích kỷ, không biết cho đi sẽ dần mất đi những người xung quanh, ngay cả những người mà họ nghĩ là bạn bè.

Tóm lại, câu nói của Chúa không phải là một sự trừng phạt hay một quy luật khắc nghiệt, mà là một lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc sử dụng những gì chúng ta được ban cho một cách hiệu quả và có trách nhiệm. Nếu chúng ta biết tận dụng tài năng, kiến thức, hay bất cứ cơ hội nào, chúng ta sẽ được ban thêm. Còn nếu chúng ta thờ ơ, lười biếng, những gì chúng ta tưởng là của mình cũng sẽ biến mất.