ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Dụ ngôn Người Cha Nhân Hậu là một dụ ngôn hay nhất trong Kinh thánh và là một bản Kinh thánh tóm gọn về Đức Giesu Kito là ai đối với chúng ta. Nhiều nhà chú giải Kinh Thánh và thần học gia đã nhấn mạnh rằng: đây không phải chỉ là dụ ngôn về Người Con Hoang Đàng, mà thực sự là dụ ngôn về Người Cha Nhân Hậu, hay còn gọi là “Người Cha Hoang Đàng” trong tình yêu. Tựa đề quen thuộc “Người Con Hoang Đàng” chỉ nhấn mạnh phần đầu của câu chuyện, nhưng trọng tâm chính là tấm lòng của người cha – hình ảnh sống động về Thiên Chúa Cha, Đấng giàu lòng thương xót vô biên.

• MỤC LỤC

  Toggle

  Người Cha tôn trọng tự do của con – ngay cả khi tự do ấy dẫn đến đau khổ

Câu chuyện bắt đầu bằng một đòi hỏi táo bạo: người con thứ nói với cha: “Thưa cha, xin cho con phần tài sản con được hưởng” (Lc 15,12). Trong văn hóa Do Thái thời ấy, lời đòi hỏi này gần như là lời nguyền rủa: con trai đòi phần thừa kế khi cha còn sống, như thể cha đã “chết” đối với mình. Người cha có thể từ chối, có thể giận dữ, có thể trừng phạt. Nhưng ông đã sẵn sàng chia gia tài và để đứa con thứ tự do ra đi.

Đây là hình ảnh của Thiên Chúa: Ngài ban cho con người tự do thực sự, dù biết rằng tự do ấy có thể bị lạm dụng. Người cha không ép buộc, không kiểm soát, không “buộc” con phải ở lại. Ông chấp nhận rủi ro: con có thể mất hết, có thể chết đói, có thể không bao giờ trở về. Nhưng tình yêu đích thực luôn tôn trọng tự do của người mình yêu.

Trong đời sống gia đình hôm nay, bao nhiêu bậc cha mẹ đau khổ vì con cái “bước ra khỏi cuộc đời mình”? Chúng ta thường sợ hãi: “Nếu con hư, người ta sẽ nói gì về mình? Nếu con chết, mình sống vì ai?” Thế nhưng, dụ ngôn dạy chúng ta rằng: làm cha mẹ không phải vì con kêu mình là cha mẹ, không phải vì con ở trong nhà, mà vì chúng ta đã sinh ra chúng. Tình cha mẹ đích thực là buông tay để con được là chính mình – dù đau đớn đến đâu. Và đôi khi, chỉ khi con cái té xuống tận đáy vực, họ mới nhận ra giá trị của ngôi nhà chung – gia đình.

• Người Cha chờ đợi và chạy ra đón con – biểu tượng của lòng thương xót

Khi người con thứ trở về, “người cha thấy nó còn ở đằng xa, thì động lòng thương xót, chạy ra ôm lấy cổ nó và hôn lấy hôn để” (Lc 15,20). “Thấy từ đằng xa” đây là hình ảnh đẹp, và thật nói lên sự mong đợi và trông ngóng đứa con của mình – người cha không ngồi trong nhà chờ đợi thụ động. Ông thường xuyên ra ngóng, đứng đợi, nhìn về con đường mà đứa con đã đi. Ông không ở trong nhà – ông ở ngoài cổng, trong tư thế chờ mong.

Anh ta còn ở đằng xa, thì người cha đã trông thấy. ông chạnh lòng thương…. Từ Hy Lạp ἐσπλαγχνίσθη – esplanchnisthē  (động lòng thương xót) xuất phát từ σπλάγχνα – splanchna – nghĩa là nội tạng, ruột gan, lòng dạ, tận đáy lòng… Đây là lòng thương xót của người mẹ: khi thấy con đau, ruột gan quặn thắt, lòng dạ nhói lên. Người cha ở đây mang cả tình phụ lẫn tình mẫu – tình yêu Thiên Chúa vượt trên mọi giới hạn giới tính.

Rồi ông chạy ra – điều hiếm thấy ở người Do Thái lớn tuổi, vì chạy là việc của trẻ con hoặc nô lệ, và ông té nhào lên con, ôm chặt, hôn liên tục. Người con thứ chưa kịp nói hết lời sám hối đã chuẩn bị (con không xứng đáng…), người cha đã ngắt lời bằng hành động: trao áo đẹp (biểu tượng phẩm giá con cái), đeo nhẫn (quyền thừa kế), xỏ dép (tự do), và mở tiệc mừng.

Thiên Chúa không chờ chúng ta “hoán cải hoàn hảo”, không đòi hỏi chúng ta phải sám hối đến mức độ nào đó mới tha thứ. Chỉ cần chúng ta quay về, chỉ cần ý thức rằng “nơi nhà Cha, mọi sự đều dư đầy” – Ngài đã chạy ra đón, đã tha thứ trước cả khi chúng ta nói lời xin lỗi.

• Người Con Cả – hình ảnh những người “ở trong nhà” nhưng lạc lõng

Dụ ngôn không kết thúc ở niềm vui của người con thứ. Chúa Giêsu kể dụ ngôn này để trả lời cho những người Pharisêu và kinh sư đang xầm xì: “Ông này đón tiếp phường tội lỗi và ăn uống với chúng” (Lc 15,2). Người con cả chính là hình ảnh của họ – và đôi khi cũng có thể là của chúng ta.

Người con cả “ở trong nhà”, làm việc chăm chỉ, không bao giờ trái lệnh cha. Nhưng trong lòng, anh chưa bao giờ cảm thấy mình là con, mà chỉ là “người hầu”: “Bao nhiêu năm nay, con phục vụ cha như một người đầy tớ” (Lc 15,29). Anh không gọi cha là “cha”, mà dùng kiểu nói xa cách: “Cha xem…”! Anh coi em mình là “thằng con của cha” chứ không phải “em con”. Anh tự suy diễn: em đã phung phí với “bọn đĩ điếm”, nên không xứng đáng.

Người cha lại bước ra lần nữa – không ép buộc, mà năn nỉ: “Con ơi, em con đã chết nay sống lại, đã mất nay tìm thấy; con phải ăn mừng chứ!” (Lc 15,32). Câu chuyện kết thúc mở: chúng ta không biết người con cả có bước vào nhà ăn mừng hay không. Quyết định thuộc về anh – và thuộc về chúng ta.

Người con cả đại diện cho những ai “ở trong nhà thờ” nhưng lòng đầy xét đoán, ghen tương, tự ái. Chúng ta có thể giữ luật, làm việc thiện, nhưng nếu không đón nhận lòng thương xót dành cho “người khác”, chúng ta vẫn lạc lõng trong chính ngôi nhà của Cha mình.

Áp dụng vào đời sống

Anh chị em thân mến,

• Nếu hôm nay bạn hay tôi là người con thứ: đang ở phương xa, đang đói khổ, đang xấu hổ – chúng ta hãy đứng dậy mà trở về. Cha đang đợi chúng ta từ đằng xa, Ngài sẽ chạy ra ôm chúng ta trước cả khi ta nói hết lời sám hối.
• Nếu bạn và tôi là người con cả: đang ở trong nhà nhưng lòng đầy cay đắng, đang xét đoán anh em mình – hãy để Cha bước ra năn nỉ chúng ta. Hãy bước vào tiệc mừng, vì niềm vui trên trời lớn hơn khi một người tội lỗi ăn năn.
• Nếu bạn và tôi là người cha, người mẹ: hãy học nơi Người Cha trên trời – tôn trọng tự do của con, chờ đợi với tình thương quặn thắt ruột, và sẵn sàng tha thứ mà không lên án.

Dụ ngôn này mời gọi chúng ta sống như Người Cha: yêu đến mức buông tay, chờ đợi đến mức đau đớn, tha thứ đến mức “hoang đàng”. Và chính trong việc sống như thế, chúng ta mới thực sự là con cái của Người Cha Nhân Hậu.

Lạy Chúa Giêsu, Đấng đã kể dụ ngôn này để bày tỏ lòng Cha trên trời, xin cho chúng con biết quay về với Cha mỗi ngày, biết đón nhận anh chị em mình như Cha đã đón nhận chúng con. Amen.