(Mt 18,21–35)

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Kính thưa cộng đoàn!

Hôm nay, Tin Mừng theo Thánh Mátthêu đưa chúng ta đến với một trong những bài học sâu sắc nhất về lòng thương xót và sự tha thứ. Mọi sự bắt đầu từ một câu hỏi rất đời thường, rất con người của thánh Phê-rô: “Thưa Thầy, nếu anh em con cứ xúc phạm đến con, thì con phải tha đến mấy lần? Có phải bảy lần không?” (Mt 18,21).

Trong truyền thống Do Thái thời bấy giờ, việc tha thứ ba lần đã được coi là rất quảng đại. Phê-rô đề xuất bảy lần – một con số hoàn hảo, biểu tượng cho sự viên mãn – hẳn ông nghĩ mình đã đi quá xa so với thông lệ. Thế nhưng, Đức Giêsu đưa ra một yêu cầu khiến mọi người ngỡ ngàng: “Thầy không bảo là đến bảy lần, nhưng là bảy mươi lần bảy” (Mt 18,22).

Con số “bảy mươi lần bảy” không phải là một phép tính toán học để chúng ta đếm từng lần tha thứ. Đó là cách nói biểu tượng của Đức Giêsu để khẳng định một chân lý quan trọng: Tha thứ không có giới hạn. Tha thứ là bản chất của tình yêu Thiên Chúa, và vì thế cũng phải là bản chất của tình yêu nơi con người chúng ta.

1. Không có tha thứ, tình yêu sẽ không bền vững

Trong mọi bậc sống – gia đình, xã hội, hay đặc biệt là đời sống cộng đoàn tu trì – tình yêu chỉ có thể tồn tại lâu dài khi có sự tha thứ. Chúng ta sống chung với nhau mỗi ngày: trong nhà, trong cộng đoàn, trong lớp học, trong sứ vụ. Chắc chắn sẽ có những va chạm: những lời nói vô ý làm tổn thương, những hiểu lầm tích tụ, những khác biệt về tính cách, quan điểm, những lúc vô tình gây đau lòng cho nhau….

Nếu không tha thứ, cộng đoàn sẽ trở nên nặng nề, như một ngôi nhà đầy những ký ức bị tổn thương. Mọi người vẫn ở bên nhau về mặt thể lý, nhưng trong lòng lại có những khoảng cách, những bức tường vô hình. Trong đời sống thánh hiến, đời sống cộng đoàn sẽ mất đi bình an nếu chúng ta không biết cử hành sự tha thứ mỗi ngày. Tha thứ không chỉ là một hành vi đạo đức cao đẹp, mà chính là hơi thở của đời sống cộng đoàn.

2. Tha thứ trước hết là cho chính mình

Nhiều người lầm tưởng rằng tha thứ là làm ơn cho người kia. Thực ra, tha thứ trước hết là giải phóng chính mình. Khi giữ mãi oán giận, hận thù trong lòng, chúng ta giống như tự mang theo một tảng đá nặng. Càng giữ lâu, tảng đá ấy càng đè nặng: Tâm hồn trở nên nặng nề, u ám, Trí óc bị ám ảnh bởi ký ức đau thương, Đời sống nội tâm mất bình an, mất tự do…

Không ai dại dột mang tảng đá ấy suốt đời. Vậy mà đôi khi chúng ta vẫn làm điều đó! Tha thứ chính là đặt tảng đá xuống, là tự giải phóng mình khỏi xiềng xích của hận thù. Khi tha thứ, chúng ta lấy lại sự nhẹ nhàng, bình an và tự do nội tâm.

3. Tha thứ làm sáng lên “Minh Đức” trong con người

Trong truyền thống Á Đông, đặc biệt Nho giáo, có câu nổi tiếng trong “ sách Đại học”: “Đại học chi đạo: tại minh minh đức, tại tân dân, tại chỉ ư chí thiện” – nghĩa là làm sáng cái đức sáng nơi mình, làm mới lại bản thân, và hướng tới điều thiện hảo nhất. Tha thứ chính là con đường để làm sáng lên cái Minh Đức ấy. Khi không tha thứ, cái tôi bị tổn thương, lòng tự ái trỗi dậy, kiêu ngạo thống trị. Nhưng khi tha thứ, chúng ta để lộ ra lòng nhân hậu, sự khiêm nhường chân thật và tình yêu thương vô vị lợi.

Tha thứ không làm chúng ta yếu đuối. Ngược lại, tha thứ làm nhân cách chúng ta lớn lên, trưởng thành hơn trong đức ái. Điều kiện cốt lõi: Khiêm nhường. Để tha thứ thật sự, chúng ta cần khiêm nhường. Người kiêu ngạo khó tha thứ vì họ luôn nghĩ: “Tôi đúng, tôi bị bất công, tôi bị xúc phạm”. Nhưng người khiêm nhường nhận ra: “Tôi cũng yếu đuối, tôi cũng có thể làm tổn thương người khác”. Khi nhìn thấy sự mong manh của chính mình, chúng ta dễ cảm thông và tha thứ hơn. Chính khiêm nhường mở cửa cho tha thứ.

4. Tha thứ không phải là gì? Và tha thứ thật sự là gì?

Chúng ta thường hiểu sai về tha thứ. Tha thứ không phải đầu hàng, để người khác tiếp tục làm tổn thương, tha thứ cũng không phải dung túng, biện minh cho lỗi lầm, coi như không có chuyện gì xảy ra hay cam chịu thụ động, quên hết quá khứ. Nhiều vết thương không thể quên, và cũng không cần phải quên. Tha thứ không xóa sạch ký ức, nhưng không để ký ức ấy tiếp tục điều khiển, phá hủy cuộc đời mình.

Tha thứ thật sự là:

• Đặt nỗi đau vào tay Thiên Chúa
• Không giữ hận thù trong tim
• Không tìm cách trả thù hay trả đũa
• Một quyết định của tình yêu: mở cửa trái tim và nói: “Tôi không muốn bóng tối này ở lại trong tôi nữa”

Tha thứ là để người kia – cùng với lỗi lầm của họ – bước ra khỏi trái tim mình, để trái tim ta trở nên nhẹ nhàng, tự do.

5. Dụ ngôn Tin Mừng: Hình ảnh sống động về lòng thương xót

Đức Giêsu kể dụ ngôn về người đầy tớ được chủ tha món nợ khổng lồ – mười ngàn yến vàng, tương đương hàng triệu lần lương ngày – nhưng lại không tha cho đồng bạn món nợ nhỏ bé – chỉ một trăm quan tiền. Người đầy tớ ấy bị chủ gọi là “độc ác” và bị trao cho lính hành hạ. Đó là hình ảnh của mỗi chúng ta. Thiên Chúa đã tha thứ cho chúng ta rất nhiều: những yếu đuối, lỗi lầm, những lần bất trung, những tội lỗi lớn nhỏ. Chúng ta sống bằng lòng thương xót của Ngài. Vì thế, khi nhận được lòng thương xót ấy, chúng ta được mời gọi trở thành khí cụ của lòng thương xót, tha thứ cho anh em mình như Chúa đã tha thứ cho ta.

6. Tha thứ – mở ra tương lai mới

Mỗi lần tha thứ, chúng ta mở ra một tương lai mới. Không tha thứ là mãi sống trong quá khứ. Tha thứ là bước vào tự do. Như Đức Thánh Cha Phanxicô từng mời gọi: Hãy cúi mình trước Chúa, nghĩ đến những người đã làm tổn thương mình, và tha thứ cho họ. Tha thứ không xóa bỏ quá khứ, nhưng không cho quá khứ quyền phá hủy tương lai của chúng ta.

Kính thưa cộng đoàn,

Đời sống cộng đoàn chỉ bình an khi mỗi người biết xin lỗi, tha thứ, và bắt đầu lại. Hôm nay, có lẽ trong lòng ai cũng còn:

• Một người đã làm mình tổn thương
• Một ký ức chưa chữa lành
• Một vết thương chưa khép lại

Hãy dâng tất cả lên Chúa. Hãy xin Chúa ban cho chúng ta một trái tim giống trái tim Đức Kitô: một trái tim biết yêu thương và biết tha thứ không giới hạn.

Xin Chúa giúp chúng ta sống lời Chúa trong Tin Mừng hôm nay: tha thứ bảy mươi lần bảy, để nội tâm được tự do, cộng đoàn được bình an, và chúng ta trở nên chứng nhân sống động của lòng thương xót Thiên Chúa. Amen.