Mt 7,6.12-14

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

Tin Mừng hôm nay đặt trước mắt chúng ta hai hình ảnh tưởng chừng như đối lập nhau: Quy luật vàng của tình yêu và Cửa hẹp dẫn vào sự sống. Tuy nhiên, dưới nhãn quan đức tin, hai hình ảnh ấy thực chất chỉ là một thực tại duy nhất. Để sống tình yêu đích thực, con người không có con đường nào khác ngoài việc bước qua “cửa hẹp” của sự từ bỏ cái tôi ích kỷ. Khi Đức Giêsu dạy: “Tất cả những gì các con muốn người ta làm cho các con, thì chính các con hãy làm cho người ta như thế”, Ngài không chỉ trao cho chúng ta một nguyên tắc đạo đức, mà đang vạch ra con đường dẫn thẳng vào trái tim Thiên Chúa.

Nỗi đau của con người hôm nay – Khủng hoảng tương quan

Nếu nhìn sâu vào những đau khổ của con người hiện đại, chúng ta sẽ nhận ra rằng phần lớn không đến từ sự thiếu hụt vật chất, mà từ sự đổ vỡ trong các mối tương quan: vợ chồng ly thân vì thiếu lắng nghe, cha mẹ con cái xa cách vì thiếu thấu hiểu, cộng đoàn tu trì rạn nứt vì những xung đột ngầm, hay bạn bè tổn thương vì những lời nói thiếu bác ái. Giữa một xã hội đông đúc, nhiều người vẫn cảm thấy cô đơn đến cùng cực.

Tâm lý học chiều sâu đã chỉ ra rằng, phía sau những xung đột ấy thường là một thực tại mang tên: Cái tôi (ego) chưa được trưởng thành. Con người đau khổ không chỉ vì người khác đối xử tệ với mình, mà còn vì thói quen đặt “cái tôi” làm trung tâm của mọi sự. Chúng ta muốn được hiểu nhưng ngại lắng nghe; muốn được yêu nhưng không muốn yêu trước; muốn được tôn trọng nhưng lại khắt khe với người khác. Chính vì thế, nhiều tương quan trở thành những cuộc “thương lượng” để giành lợi thế thay vì là những cuộc “gặp gỡ” để sẻ chia.

Khi con người chỉ nói về quyền lợi mà lãng quên trách nhiệm yêu thương, thì Đức Giêsu đã đưa ra một nguyên tắc sống: “Điều gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì hãy làm cho người ta”. Ngài không dạy ta sự đáp trả thụ động, mà mời gọi sự chủ động yêu thương. Đó chính là bước đầu tiên để chạm tay vào cửa hẹp.

Cái tôi và nhu cầu được phục vụ

Theo tâm lý học, bản năng tự nhiên của con người luôn tìm kiếm khoái cảm và né tránh đau khổ. Theo góc nhìn của Carl Jung, “bóng tối” trong mỗi người luôn tìm cách bảo vệ hình ảnh bản thân và khẳng định cái tôi qua các quy luật vô thức: Tôi phải thắng, tôi phải đúng, tôi phải được công nhận, tôi phải được ưu tiên.

Khi những nhu cầu ấy không được đáp ứng, con người dễ nảy sinh giận dữ, ghen tỵ, mặc cảm, hoặc chỉ trích, loại trừ người khác. Trong đời sống cộng đoàn, những bất hòa đôi khi không xuất phát từ những lý tưởng cao siêu, mà chỉ từ một ánh mắt, một lời nói hay một sự lãng quên. Vấn đề không nằm ở sự việc, mà nằm ở cái tôi bị tổn thương. Đức Giêsu, Đấng thấu suốt trái tim con người, đã đưa ra phương thuốc giải độc: Hãy bước ra khỏi trung tâm của chính mình để làm cho người khác điều mình mong muốn.

Quy luật vàng là yêu theo cách yêu của Thiên Chúa

Vì sao Đức Giêsu khẳng định đây là “tất cả Lề Luật và các Ngôn Sứ”? Bởi lẽ, toàn bộ mặc khải của Thiên Chúa đều quy về tình yêu trao ban. Nơi mầu nhiệm Ba Ngôi, không có sự ích kỷ. Chúa Cha trao ban Con Một, Chúa Con trao ban mạng sống, và Chúa Thánh Thần là Tình Yêu được trao ban. Mỗi Ngôi vị hiện hữu là vì con người, không phải cho Thiên Chúa.

Do đó, khi sống theo Quy luật vàng, chúng ta không chỉ đang thực hành một hành vi đạo đức, mà là đang tham dự vào chính sự sống của Ba Ngôi Thiên Chúa. Yêu thương không đơn thuần là một đức tính, mà là một cách hiện hữu – một cách hiện hữu giống Thiên Chúa.

Cửa hẹp – Cuộc chiến với chính mình

Tại sao sau khi dạy về tình yêu, Đức Giêsu lại nói về cửa hẹp? Thưa bởi vì, tình yêu đích thực luôn là một cửa hẹp. Tha thứ là cửa hẹp, khiêm nhường là cửa hẹp, vâng phục là cửa hẹp, và yêu thương người khó yêu lại càng là cửa hẹp.

Đau khổ lớn nhất của con người không phải là mất mát tiền bạc hay danh vọng, mà là cái tôi phải “chết đi”. Khi bị sửa lỗi, bị hiểu lầm hoặc bị lãng quên, bản năng đầu tiên của chúng ta là chống trả. Nhưng Đức Giêsu mời gọi chúng ta đi vào con đường Thập giá – con đường chết đi cho ý riêng. Như Thánh Augustinô từng đã từng nói: “Có hai tình yêu xây nên hai thành phố: tình yêu bản thân đến mức khinh chê Thiên Chúa, và tình yêu Thiên Chúa đến mức quên mình.” Cửa rộng là con đường của cái tôi, còn cửa hẹp là con đường của tình yêu hy sinh.

Đời sống thánh hiến là Cửa hẹp của mỗi ngày

Đối với mỗi Kitô hữu, đặc biệt là những người sống đời thánh hiến, cửa hẹp không ở đâu xa. Nó hiện diện ngay trong những vụn vặt thường ngày: chấp nhận tính cách khác biệt của anh chị em, giữ sự thinh lặng khi bị hiểu lầm, từ bỏ sở thích cá nhân, sẵn sàng phục vụ khi mệt mỏi, hay vui với thành công của người khác. Mỗi lần từ bỏ cái tôi là một lần ta bước qua cửa hẹp, mỗi lần yêu thương là một bước tiến gần hơn đến Nước Trời.

Anh chị em thân mến!

Tin Mừng hôm nay đặt cho mỗi chúng ta một câu hỏi để tự chất vấn lương tâm: Tôi đang sống theo quy luật của cái tôi hay quy luật của tình yêu? Cửa rộng luôn hấp dẫn vì nó chiều theo ý muốn của bản thân, nhưng nó dẫn đến sự cô độc. Cửa hẹp khó bước vào vì đòi hỏi sự chết đi cho chính mình, nhưng nó dẫn đến sự sống sung mãn. Nghịch lý của Tin Mừng là: Ai giữ lấy mình sẽ mất, ai cho đi chính mình sẽ tìm thấy mình. Bởi sự sống đích thực không nằm ở việc được phục vụ hay được khẳng định cái tôi, mà nằm ở khả năng yêu thương và thuộc về Đức Kitô.

Nguyện xin Chúa Giêsu Kito – Đấng đã đi qua cửa hẹp của thập giá để bước vào vinh quang phục sinh ban cho chúng ta lòng can đảm để vượt qua sự ích kỷ mỗi ngày, chữa lành những tổn thương của cái tôi, và để chúng ta học biết sống trọn vẹn Quy luật vàng của Tin Mừng, đó là: “Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em hãy làm cho người ta.”