Rm 11, Mt 21,21-28

ĐsLm. Bênađô Trần Nghiêm

Phương pháp sư phạm đầy yêu thương của Chúa Giêsu

Anh chị em thân mến, Có một câu trong Tin Mừng hôm nay khiến chúng ta rất khó hiểu. Một người phụ nữ Canaan, một người ngoại giáo, chạy đến kêu xin Chúa Giêsu: “Lạy Ngài là con vua Đa-vít, xin dủ lòng thương tôi!” Bà đau khổ vì con gái mình bị quỷ ám. Thế nhưng Chúa Giêsu lại trả lời: “Không nên lấy bánh dành cho con cái mà ném cho lũ chó con.” Nghe câu này, chúng ta có thể tự hỏi: Chúa Giêsu có xúc phạm người phụ nữ ấy không? Chẳng lẽ Đấng hiền lành và đầy lòng thương xót lại gọi một người đang đau khổ là “chó” sao? Muốn hiểu đúng, chúng ta phải trở về với bối cảnh Do Thái thời Chúa Giêsu.

1. “Con cái” và “chó con”: Một quan niệm của người Do Thái

Trong tâm thức Do Thái thời ấy, người Israel ý thức mình là dân được Thiên Chúa tuyển chọn, là “con cái” của Thiên Chúa. Còn các dân ngoại thường bị nhìn như những người ở bên ngoài giao ước. Vì thế, có một sự phân biệt rất mạnh giữa Israel và dân ngoại, giữa “con cái” và “những người ở bên ngoài”. Trong ngôn ngữ Do Thái, hình ảnh “chó” đôi khi được dùng để chỉ dân ngoại. Tuy nhiên, trong câu nói của Chúa Giêsu ở đây, bản văn dùng từ mang sắc thái “chó con”, tức những con chó CƯNG trong nhà, chứ không phải chó hoang ngoài đường. Vì thế, Chúa Giêsu đang nói đến một quan niệm và thứ tự ưu tiên vốn đã tồn tại trong bối cảnh lịch sử cứu độ: Đấng Messia trước hết được sai đến với Israel.  Nhưng điều quan trọng là: Chúa Giêsu không dừng lại ở quan niệm ấy. Người đang đưa con người đi từ một quan niệm hẹp đến một chân trời rộng lớn hơn.

2. Chúa Giêsu không xúc phạm bà mà Người đang thử thách bà

Điều kỳ lạ là người phụ nữ không bỏ đi. Bà không nổi giận. Trái lại, bà khiêm tốn trả lời: “Thưa Ngài, đúng thế, nhưng mà lũ chó con cũng được ăn những mảnh vụn trên bàn chủ rơi xuống.” Đây chính là điểm tuyệt vời của câu chuyện. Người phụ nữ đã hiểu điều Chúa Giêsu muốn làm. Bà không tranh luận. Bà chỉ đặt tất cả hy vọng vào lòng thương xót của Chúa. Và Chúa Giêsu nói: “Này bà, lòng tin của bà mạnh thật! Bà muốn sao thì được vậy.” Vì thế, điều Người muốn làm là đưa đức tin của bà từ chỗ cầu xin một phép lạ đến chỗ phó thác hoàn toàn vào lòng thương xót Thiên Chúa.

3. Đây chính là phương pháp sư phạm của Chúa Giêsu

Chúa Giêsu thường không giáo dục con người bằng cách cho ngay điều họ muốn. Người có khi im lặng, có khi đặt câu hỏi, có khi để người ta phải suy nghĩ, thậm chí có khi dùng một câu nói rất mạnh để làm lộ ra điều đang nằm trong lòng họ. Với người phụ nữ Canaan, Chúa Giêsu không chỉ chữa bệnh cho con gái bà. Người còn chữa một điều sâu xa hơn: mở rộng chân trời đức tin. Không chỉ bà được giáo dục; các môn đệ cũng được giáo dục. Các môn đệ đã nói: “Xin Thầy bảo bà ấy về đi, vì bà ấy cứ theo sau chúng ta mà kêu mãi!” Họ muốn giải quyết vấn đề bằng cách loại bỏ người phụ nữ. Nhưng Chúa Giêsu lại đưa cuộc gặp gỡ đi xa hơn. Người để cho người phụ nữ ngoại giáo ấy trở thành một tấm gương đức tin cho chính các môn đệ. Một người ngoại giáo lại có một đức tin mạnh mẽ đến mức Chúa Giêsu phải công khai khen ngợi: “Lòng tin của bà mạnh thật!”

Đây là một cuộc đảo ngược rất quan trọng: người bị coi là “ở bên ngoài” lại trở thành người làm mẫu cho những người “ở bên trong”.

4. Chúa Giêsu đã canh tân quan niệm ấy như thế nào?

Chúa Giêsu không phủ nhận lịch sử cứu độ của Israel. Người đến để hoàn tất những lời Thiên Chúa đã hứa với Israel. Nhưng Người đồng thời cho thấy rằng ơn cứu độ không bị nhốt trong biên giới của một dân tộc. Điều này được biểu lộ ngày càng rõ trong sứ vụ của Người. Người đón nhận những người bị loại trừ, chữa lành người ngoại giáo, khen ngợi đức tin của những người không thuộc Israel và cuối cùng sai các môn đệ: “Hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ.” Như vậy, từ “bánh dành cho con cái”, Tin Mừng mở ra đến bàn tiệc dành cho muôn dân.  Đây chính là sự mới mẻ của Tân Ước: không còn lấy nguồn gốc dân tộc làm tiêu chuẩn quyết định ai được đến gần Thiên Chúa. Điều Thiên Chúa tìm kiếm là đức tin và một tấm lòng mở ra trước ân sủng.

5. Bài học cho chúng ta hôm nay

Anh chị em thân mến, câu chuyện này đặt cho chúng ta một câu hỏi rất nghiêm túc. Có khi nào chúng ta cũng có một “quan niệm Canaan” trong lòng mình không? Có khi chúng ta nghĩ: “Người ấy không giống tôi; người ấy không thuộc nhóm của tôi; người ấy không đạo đức bằng tôi; người ấy không xứng đáng.” Và chúng ta vô tình đặt mình vào vị trí của “con cái”, còn người khác vào vị trí của “chó con”. Nhưng Chúa Giêsu dạy chúng ta phải nhìn con người bằng một ánh mắt khác. Điều làm cho một người trở nên lớn lao trước mặt Thiên Chúa không phải là họ thuộc nhóm nào, giàu hay nghèo, có địa vị hay không, nhưng là họ có lòng tin, lòng khiêm nhường và biết cậy trông vào lòng thương xót của Thiên Chúa hay không. Người phụ nữ Canaan không có gì để tự hào. Bà chỉ có một điều: một niềm tin không chịu bỏ cuộc. Bà đến với Chúa khi bị từ chối. Bà tiếp tục kêu xin khi Chúa im lặng. Bà khiêm tốn khi nghe một lời khó nghe. Và cuối cùng, bà nhận được điều mình mong ước.

Anh chị em thân mến, Có thể hôm nay chúng ta cũng đang cầu xin Chúa một điều mà dường như Người chưa trả lời. Đừng vội nghĩ rằng Chúa im lặng nghĩa là Chúa bỏ rơi chúng ta. Có khi sự im lặng ấy là một phương pháp sư phạm, để đức tin của chúng ta trưởng thành hơn. Chúa không chỉ muốn chúng ta nhận được điều mình xin; Người muốn chúng ta biết Người là ai và tin tưởng Người sâu xa hơn. Người phụ nữ Canaan đã bước vào câu chuyện với tư cách là một người ngoại giáo, nhưng bà ra khỏi câu chuyện với tư cách là một người có đức tin lớn.

Xin Chúa cho chúng ta cũng có được lòng tin như bà: khi Chúa im lặng, vẫn tin; khi gặp thử thách, vẫn cầu xin; khi chưa hiểu đường lối của Chúa, vẫn phó thác; và khi nhận được ơn, biết nhận ra đó là lòng thương xót của Người. Amen.