Ed 33, 7-9; Rm 13, 8-10 và Mt 18, 15-20

Emmanuen Triệu Phú

Anh chị em thân mến, có một điều rất lạ trong đời sống hôm nay: chúng ta có thể kết nối với hàng trăm người trên mạng xã hội, nhưng lại khó nói một lời chân thành với những người đang sống bên cạnh mình. Ta có thể mạnh dạn bình luận về lỗi của người khác, nhưng lại ngại đến gần để giúp họ sửa sai. Đức tin Kitô giáo thì khác, đức tin không cho phép chúng ta sống một mình. Bởi vì chúng ta thuộc về Chúa, và vì thế chúng ta phải có trách nhiệm với anh chị em mình.

1. Người Kitô hữu không được phép “mặc kệ” nhau

Trong bài đọc 1, Thiên Chúa đặt tiên tri E-ze-ki-el làm người canh gác cho dân Is-ra-el: “Ta đã đặt ngươi làm người canh gác nhà Is-ra-el.” Nếu thấy người gian ác đi sai đường mà không cảnh báo, người canh gác phải chịu trách nhiệm. Lời Chúa rất mạnh, bởi nó phá vỡ một lối suy nghĩ khá phổ biến: “Đó là chuyện của người ta, tôi không liên quan.” Trong gia đình, cộng đoàn, giáo xứ hay xã hội, đôi khi chúng ta nhìn thấy một người đang đi sai, một gia đình đang rạn nứt, một người trẻ đang đánh mất đức tin, một người đang bị tiền bạc, rượu chè, danh vọng hay những mối quan hệ sai trái kéo xuống… nhưng chúng ta im lặng vì sợ phiền, sợ mất lòng, sợ người ta ghét mình. Nhưng Chúa nói: “Nếu ngươi không lên tiếng để cảnh cáo người gian ác từ bỏ đường lối của nó, thì chính nó sẽ chết vì tội lỗi nó, nhưng Ta sẽ đòi ngươi đền nợ máu nó.” (Ed, 33,8) Điều đáng sợ không chỉ là làm điều xấu, mà còn là thấy điều xấu mà hoàn toàn vô trách nhiệm trước điều đó. Tuy nhiên, “cảnh báo” theo tinh thần Tin Mừng không có nghĩa là lên án hay làm nhục người khác. Người canh gác đứng trên tường không phải để ném đá người bên dưới, nhưng để báo cho họ biết có nguy hiểm. Thánh Augustinô từng nhắc nhở: “Nếu bạn im lặng, bạn không yêu.” Tình yêu thật đôi khi không phải là nói điều người khác muốn nghe, mà là đủ thương để nói điều họ cần nghe.

2. Luật lớn nhất: đừng để cái tôi thắng tình yêu

Thánh Phaolô trong bài đọc 2 đưa chúng ta đến tận cốt lõi của tình yêu: “Anh em đừng mắc nợ gì ai, ngoài món nợ tương thân tương ái.” Và ngài kết luận: “Ai yêu người thì đã chu toàn Lề Luật.” Trong một xã hội mà nhiều người đang chịu áp lực về cơm áo, công việc, tiền bạc, nợ nần và tương lai, thì chữ “món nợ” của thánh Phaolô nghe thật gần gũi. Có những món nợ có thể trả bằng tiền, nhưng có một món nợ càng trả càng không hết đó là món nợ yêu thương. Chúng ta có thể không đủ giàu để giúp người khác có nhiều tiền. Nhưng chúng ta luôn có thể cho họ một chút thời gian, một lời động viên, một sự tha thứ, một cuộc điện thoại, một lần lắng nghe. Có khi điều một người cần nhất không phải là tiền, mà là cảm giác “vẫn có người quan tâm đến tôi.” Tình hình Kinh tế khó khăn dễ làm con người trở nên tính toán: Tôi được gì? Người ấy có lợi gì cho tôi? Giúp họ có đáng không? Tin Mừng mời chúng ta bước ra khỏi cách sống ấy. Kitô hữu không sống theo nguyên tắc “có qua có lại”, nhưng theo nguyên tắc “yêu thương như Chúa đã yêu.”

3. Sửa lỗi: cứu một người, chứ không thắng một cuộc tranh luận

Tin Mừng Mát-thêu đưa ra một cách sửa lỗi rất cụ thể: “Nếu người anh em của anh trót phạm tội, thì anh hãy đi sửa lỗi nó, một mình anh với nó mà thôi.” Chúa Giêsu thật tinh tế, Người không nói: Hãy kể cho người khác biết lỗi của nó, mà Người nói: “chỉ một mình anh với nó mà thôi.” Đây là một bài học rất thời sự trong thời đại mạng xã hội hôm nay. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà một lỗi lầm có thể bị đưa lên mạng chỉ trong vài giây; một lời nói có thể bị chia sẻ cho hàng trăm người; một khuyết điểm có thể trở thành đề tài để người khác phán xét. Nhưng Tin Mừng không dạy chúng ta “bóc phốt”, mà dạy “sửa lỗi.” Bóc phốt làm người khác xấu hổ; sửa lỗi giúp người khác trở lại. Bóc phốt nhằm chứng minh “tôi đúng”; sửa lỗi nhằm giúp người anh em tốt hơn. Nếu thật sự yêu một người, trước khi nói về lỗi của họ với người khác, hãy thử nói với chính họ. Hãy nói trong sự tôn trọng, kín đáo và cầu nguyện. Bởi vì mục tiêu của sửa lỗi không phải là thắng người khác, mà là cứu người khác. Thánh Gioan Maria Vi-an-ney nói một câu rất đẹp: “Chúng ta phải có lòng thương xót đối với người tội lỗi, vì chúng ta cũng là những người tội lỗi.” Người biết mình yếu đuối sẽ sửa lỗi người khác bằng lòng thương xót, chứ không bằng sự khinh miệt.

4. Ba bài đọc gặp nhau ở một chữ: trách nhiệm

Ba bài đọc hôm nay tưởng như nói về ba chuyện khác nhau: sách E-ze-ki- el nói về người canh gác; thánh Phaolô nói về tình yêu; còn Đức Giêsu nói về sửa lỗi và cộng đoàn. Nhưng tất cả gặp nhau ở một điểm: Tôi không thể yêu Chúa mà dửng dưng với người anh em. Tình yêu không chỉ là cảm xúc, mà Tình yêu có trách nhiệm. Vì yêu nên tôi cảnh báo người đang đi sai. Vì yêu nên tôi không nuôi hận thù. Vì yêu nên tôi dám nói sự thật. Và cũng vì yêu nên tôi nói sự thật bằng lòng thương xót. Đức Giêsu còn nói: “Ở đâu có hai hoặc ba người họp lại nhân danh Thầy, thì có Thầy ở đấy, giữa họ.” Như thế, cộng đoàn Kitô hữu không phải là một nhóm người cùng đi lễ, nhưng là những con người cùng mang trách nhiệm về nhau.

5. Một câu chuyện rất đời thường

Có một người cha phát hiện con mình đang mắc nợ vì cờ bạc. Ông rất giận. Ông có thể la mắng, kể cho họ hàng biết để làm nhục con, hoặc mặc kệ vì nghĩ: “Nó lớn rồi, tự chịu trách nhiệm.” Nhưng ông chọn một cách khác. Ông ngồi xuống bên con và nói: “Ba không đồng ý với điều con đang làm, nhưng ba không bỏ con. Ba sẽ cùng con tìm cách thoát khỏi chuyện này.” Có lẽ đó chính là tinh thần của Tin Mừng hôm nay. Nói không với lỗi lầm nhưng không nói không với con người. Không dung túng cho cái sai, nhưng cũng không bỏ rơi người đang sai.

6. Lời Chúa hôm nay hỏi chúng ta điều gì?

Có lẽ Chúa không hỏi chúng ta: “Con đã phê bình được bao nhiêu người?” Nhưng Chúa hỏi: “Con đã cứu được ai bằng tình yêu của con?” Trong gia đình, tôi có đang im lặng trước một điều cần nói? Hay tôi chỉ biết trách móc? Trong cộng đoàn, tôi đang giúp người khác nên tốt hơn, hay chỉ đang chờ họ mắc lỗi để phán xét? Trên mạng xã hội, tôi đang gieo sự thật và lòng thương xót, hay đang góp phần làm tổn thương người khác? Và sâu xa hơn: Tôi sửa lỗi người khác vì yêu họ, hay vì tôi muốn chứng minh mình đúng? Có những lúc, điều một người cần nhất không phải một bài giảng dài, mà là một người đủ can đảm nói: “Bạn đang đi sai, nhưng tôi vẫn ở đây với bạn.” Kết luận: Đừng chỉ là người nhìn thấy — hãy là người có trách nhiệm Anh chị em thân mến, chúng ta đang sống trong một thời đại mà người ta rất dễ nhìn thấy lỗi của nhau, nhưng lại khó nhìn thấy trách nhiệm của mình đối với nhau. Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta trở thành những người canh gác của tình yêu: thấy người khác đi sai thì không làm ngơ; thấy người khác đau thì không quay lưng; thấy một gia đình rạn nứt thì không đứng ngoài bình luận; thấy một người đang xa Chúa thì tìm cách đưa họ trở về. Bởi sau cùng, Kitô hữu không được chọn gọi để trở thành những người chuyên phát hiện lỗi lầm, nhưng là những người giúp nhau trở về. Và có lẽ câu hỏi đẹp nhất cho mỗi chúng ta hôm nay là: “Nếu Chúa đặt một người bên cạnh tôi để tôi chăm sóc, tôi có đang thật sự có trách nhiệm với người ấy không?”

Lời nguyện

Lạy Chúa Giêsu, xin cho con một trái tim biết yêu thương và một lòng can đảm biết chịu trách nhiệm về nhau. Xin đừng để con thờ ơ trước nỗi đau của người khác, cũng đừng để con sửa lỗi bằng sự kiêu ngạo hay kết án. Xin cho con biết nói sự thật với lòng thương xót, biết tha thứ thay vì ghi nhớ lỗi lầm, biết nâng người sa ngã thay vì đẩy họ xuống. Và xin cho mỗi gia đình, mỗi cộng đoàn chúng con trở thành nơi người ta có thể nghe được một lời rất đơn sơ nhưng đầy sức mạnh: “Bạn đã sai, nhưng bạn không cô độc; tôi vẫn ở đây, và chúng ta cùng trở về với Chúa.” Amen