Gl 5,18-25; Lc 11,42-46

Emmanuen Triệu Phú

Quý Tu sĩ thân mến,

Có một nghịch lý đáng buồn trong đời tu: người ta có thể sống nhiều năm trong nhà Chúa mà trái tim ngày càng xa Chúa. Họ nói rất hay về từ bỏ nhưng lại không muốn từ bỏ tiện nghi; giảng về khiêm nhường nhưng lại đau lòng khi không được trọng dụng; cầu nguyện nhiều giờ nhưng không đủ kiên nhẫn lắng nghe người bên cạnh. Điều đáng sợ nhất không phải là tu sĩ có những yếu đuối, nhưng là đã quen với những sai lệch đến mức không còn nhận ra mình đang đi sai đường; đã quen sống cho cái tôi đến mức tưởng rằng mình vẫn đang sống cho Chúa. Cho nên, Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta đối diện với một câu hỏi: sau bao năm khấn dòng, điều gì đang thực sự lớn lên trong tôi, tình yêu Đức Kitô hay những đòi hỏi tinh vi của bản thân?

1. Khi đời tu bị điều khiển bởi những ham muốn mang dáng vẻ đạo đức

Trong bài đọc 1, thư gửi tín hữu Galat, thánh Phaolô viết: “Nếu chúng ta sống nhờ Thần Khí, thì cũng hãy nhờ Thần Khí mà tiến bước” (Gl 5,25). Ngài mời gọi chúng ta từ bỏ lối sống ích kỷ để sinh hoa trái của Thần Khí: bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa và tiết độ (x. Gl 5,22-23). Trong đời tu, những ham muốn ích kỷ không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới hình thức rõ ràng. Đôi khi, chúng ẩn sau những mong muốn được nhìn nhận, được giao việc quan trọng, được ở nơi thuận lợi hoặc được cấp trên đánh giá cao. Những khát vọng ấy không xấu tự bản chất, nhưng sẽ trở thành nguy hiểm khi giá trị bản thân lệ thuộc vào chức vụ, lời khen và sự công nhận. Chúng ta có thể nói mình muốn bảo vệ sự thật, nhưng thực ra không chấp nhận bị phản biện; nói mình muốn phục vụ tốt hơn, nhưng lại chỉ mong một nơi dễ chịu hơn; nói mình nhiệt thành với sứ vụ, nhưng không vui khi người khác được trao cơ hội. Cái tôi trong đời tu nguy hiểm nhất khi nó khoác lên mình chiếc áo của lòng nhiệt thành và lợi ích cộng đoàn. Một tu sĩ thực sự sống theo Thần Khí không nhất thiết phải làm những việc nổi bật, nhưng biết âm thầm phục vụ mà không thấy mình bị hạ thấp. Điều quan trọng không phải là tôi đảm nhận công việc lớn đến đâu, nhưng là công việc ấy có làm tôi yêu thương, khiêm nhường và tự do hơn không.

2. Khi sự thực dụng len vào đời tu

Đức Giêsu khiển trách những người Pharisêu vì họ tỉ mỉ giữ những quy định nhỏ nhặt nhưng lại bỏ qua “lẽ công bình và lòng yêu mến Thiên Chúa” (Lc 11,42). Nguy cơ ấy cũng có thể xuất hiện trong đời tu. Một tu sĩ vẫn giữ giờ kinh, tham dự Thánh lễ, chu toàn bổn phận, nhưng bên trong lại âm thầm tính toán: việc này có lợi gì cho tôi, người kia có giúp ích gì cho tôi, nơi này có đem lại cơ hội phát triển cho tôi không? Sự thực dụng không chỉ nằm ở tiền bạc, mà còn trong cách chúng ta sử dụng các mối tương quan, chọn lựa sứ vụ và đánh giá anh chị em. Ta nhiệt tình với người có thể nâng đỡ mình, nhưng lạnh nhạt với người không đem lại lợi ích; sẵn sàng nhận công việc nổi bật, nhưng ngại những phục vụ âm thầm; dễ cộng tác với người đồng quan điểm, nhưng thiếu thiện chí với người khiến mình phải thay đổi. Dĩ nhiên, quan tâm đến sức khỏe, điều kiện sống và những nhu cầu chính đáng không phải là thực dụng. Điều cần phân định là: tôi đang sử dụng những phương tiện để phục vụ sứ mạng, hay đang biến sứ mạng thành phương tiện bảo đảm sự dễ chịu cho mình? Khi tiện nghi trở thành điều kiện để phục vụ, người tu sĩ sẽ khó đón nhận nơi nghèo khó. Khi sự công nhận trở thành nguồn nuôi dưỡng căn tính, người ấy khó vui trước thành công của anh chị em. Khi quyền lợi trở thành trung tâm, lời khấn có nguy cơ chỉ còn là những cam kết trên môi miệng.

3. Gánh nặng của người khác và sự thiếu vắng lòng thương xót

Đức Giêsu cảnh báo các nhà thông luật: “Các ông chất lên vai người ta những gánh nặng không thể gánh nổi, nhưng chính các ông thì dù một ngón tay cũng không động vào” (Lc 11,46). Lời ấy đặc biệt đánh động những người có trách nhiệm đào tạo, điều hành và đồng hành trong cộng đoàn. Có khi chúng ta đòi người trẻ phải hy sinh nhưng chính mình lại ngại thay đổi; yêu cầu anh chị em vâng phục nhưng không dành thời gian lắng nghe; nhắc người khác sống tinh thần cộng đoàn nhưng lại khép mình trong những mối quan hệ riêng. Một cộng đoàn có thể rất đúng giờ, nhiều chương trình, đầy đủ kỷ luật mà vẫn thiếu hơi ấm Tin Mừng. Kỷ luật giúp cộng đoàn vận hành, nhưng chỉ có tình yêu mới giúp các thành viên thực sự thuộc về nhau. Đáng buồn hơn, có những tu sĩ vẫn ở trong cộng đoàn, vẫn làm việc, vẫn chu toàn bổn phận, nhưng trái tim đã khép lại. Họ không còn muốn hiểu người khác, không còn muốn đối thoại, cũng chẳng muốn để mình được sửa đổi. Đó là lúc cần tự hỏi: tôi đang giúp anh chị em mang gánh nặng, hay chính tôi đang làm cho gánh nặng của họ trở nên nặng hơn?

4. Điều đáng sợ nhất: Mất khả năng để Chúa biến đổi mình

Điều đáng lo nhất không phải là chúng ta chưa hoàn thiện, nhưng là không còn muốn hoán cải. Một tu sĩ có thể nhận ra lỗi mình nhưng lập tức biện minh; biết đã làm người khác tổn thương nhưng chờ họ xin lỗi trước; nghe lời góp ý nhưng chỉ nhớ cách người khác nói, thay vì nhìn vào điều mình cần sửa. Đôi khi, chúng ta cầu nguyện để tìm bình an nhưng không muốn Lời Chúa làm xáo trộn những thói quen sai lệch. Chúng ta xin Chúa thay đổi hoàn cảnh, thay đổi bề trên, thay đổi anh chị em, nhưng lại không xin Người thay đổi trái tim mình. Thánh Phaolô mời gọi chúng ta sinh hoa trái của Thần Khí, chứ không chỉ trang trí đời sống bằng những việc đạo đức. Nếu sau nhiều năm tận hiến, chúng ta ngày càng thiếu nhẫn nại, khó tha thứ, dễ xét đoán và ít cảm thông hơn, đó là dấu hiệu cần nghiêm túc nhìn lại. Tuổi đời tu có thể tăng theo năm tháng, nhưng chiều sâu thiêng liêng chỉ lớn lên khi chúng ta còn để Chúa sửa dạy và biến đổi.

5. Trở về: Đừng chỉ giữ lời khấn, hãy sống tinh thần của lời khấn

Lời Chúa hôm nay mời gọi mỗi tu sĩ trở về với những chọn lựa cụ thể. Trong khó nghèo, hãy xét xem mình có quá lệ thuộc vào tiện nghi và lợi ích riêng không. Trong khiết tịnh, hãy xem mình có thực sự yêu thương trong tự do, hay đang tìm kiếm sự ưu tiên và chiếm hữu tình cảm. Trong vâng phục, hãy tập lắng nghe, đối thoại và đón nhận những điều không hợp ý mình. Trong cộng đoàn, hãy bớt phán xét và thêm nâng đỡ. Trong sứ vụ, hãy trung thành với những việc âm thầm không ai biết đến. Khi bị góp ý, đừng vội bảo vệ mình, nhưng hãy can đảm nhận ra điều Chúa muốn dùng để giúp mình trưởng thành. Trên hết, hãy cầu nguyện không chỉ để xin Chúa ban điều mình muốn, nhưng để đủ tự do đón nhận điều Người muốn nơi mình. Tu sĩ thuộc về Đức Kitô không phải là người không còn nhu cầu hay cảm xúc, nhưng là người không để chúng trở thành chủ nhân của đời mình.

Kết luận:

Sau bao năm tận hiến, tôi còn thuộc trọn về Chúa không? Lạy Chúa, có thể con vẫn mặc chiếc áo tu, đọc những lời kinh quen thuộc và chu toàn công việc hằng ngày. Nhưng xin cho con đủ can đảm nhận ra những lúc con sống cho bản thân nhiều hơn cho Chúa, tìm kiếm sự công nhận nhiều hơn âm thầm phục vụ, và đòi người khác hy sinh trong khi chính mình né tránh thập giá. Xin đừng để con chỉ nói về Tin Mừng mà quên sống Tin Mừng; chỉ đòi hỏi sự thánh thiện nơi người khác mà không muốn hoán cải chính mình.

Lạy Chúa Giêsu, điều con cần không phải là một đời tu dễ chịu hơn, nổi bật hơn hay được trọng vọng hơn, nhưng là một trái tim thuộc về Chúa sâu xa hơn. Xin Thánh Thần thanh luyện những động lực lệch lạc, chữa lành những tự ái âm thầm và giải thoát con khỏi lối sống tính toán. Xin cho con biết vui khi phục vụ mà không được ghi nhận, bình an khi phải đón nhận điều không vừa ý và trung thành ngay cả khi chẳng ai nhìn thấy. Để cuối hành trình, điều còn lại nơi con không phải là những chức vụ đã đảm nhận hay thành tích đã đạt được, nhưng là tình yêu con đã trao đi, những con người con đã nâng đỡ và một trái tim ngày càng nên giống trái tim Đức Kitô. Amen