Chúa đến để hoàn thành Lề Luật (Mt 5,17-19)

Lm. Bênađô Trần Nghiêm, O.Cist

Luật pháp luôn là một yếu tố không thể thiếu trong bất cứ một tổ chức nào, từ đời đến đạo, đến dòng tu. Luật pháp để bảo vệ công ích chọ mọi người không loại trừ một ai. Có luật pháp, có tôn ty trật tự thì xã hội mới yên bình. Chúng ta cứ tưởng tượng không có luật giao thông thì chắc ngoài đường luôn có tai nạn. Không có luật pháp thì chắc có lẽ những người bị nhiễm vi rút sẽ làm lây lan cho hết mọi người. Chúa Giêsu cũng tuân thủ luật pháp, các luật sĩ và Pharisêu cũng tôn trọng luật pháp, nhưng tại sao trong Tin Mừng hôm nay có một sự xung đột giữa Chúa và các luật sĩ và nhóm Pharisêu?

Bản văn nói về cái gì? Các luật sĩ và nhóm Pharisêu nghĩ rằng Chúa đến phá luật truyền thống của cha ông. Chúa Giêsu khẳng định, Người không có ý đến để phá huỷ mà để kiện toàn. Đối với người Dothái, Luật là toàn bộ cuốn Ngũ Kinh. Ngũ thư nói về giao ước giữa Chúa và Dân Ít-ra-en. Luật rất chi tiết cụ thể. Tuy nhiên, người Dothái còn thêm 365 luật khác vào nữa. Điều đáng nói là họ giữ luật một cách máy móc và không có tình thương. Họ giữ luật ngày Sa-bát khắt khe đến nỗi luôn đi rình mò và bắt bẻ kẻ khác, mà không quan tâm đến các nạn nhân chết hay sống.

Chúa Giêsu là người đến để hoàn thành Lề Luật. Hoàn thành ở đây là trở về với Luật giao ước mà Thiên Chúa đã ký kết với dân; hoàn thành Luật là đem tình thương vào trong Luật. Vì giao ước được ký kết giữa Chúa và dân Israel có mục đích đem đến tình thương cho dân. Mọi sự đều nhắm đến lợi ích của người giữ luật, chứ không phải để làm hại họ. Chúa khẳng định, “Trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng sẽ không qua đi, cho đến khi mọi sự được hoàn thành.” Chúng ta phải hiểu một chấm một phết theo tiếng Dothái là những chữ nhỏ (chữ giốt) chứ không phải là chấm phết trong hệ thống văn phạm. Vì thế, giữ luật phải biết linh động sao cho chúng ta thể hiện được tình thương và lợi ích cho mọi người. Giáo luật của Giáo hội năm 1983, điều 1752 khẳng định rằng: “Giáo luật phải nhằm ơn cứu độ các linh hồn, ơn này luôn phải là luật tối thượng trong Giáo hội”. Điều đó cho thấy Giáo hội luôn theo tiêu chuẩn của Chúa Giêsu, mang luật tình yêu, luật cứu độ đến cho chúng ta.

Như thế, Chúa muốn nói gì với tôi hôm nay? Chúa nhắc nhở chúng ta suy xét lại cách giữ luật của chúng ta. Có thể chúng ta chỉ quan tâm đến việc bắt bẻ người khác mà không quan tâm đến bối cảnh hiện tại của họ. Một người đang chết đuối, ta không cứu vì sợ về trể giờ kinh hoặc trể công việc nhà! Một anh chị em mình đang bị tai nạn dọc đường ta không quan tâm đến vết thương của họ mà lại trách mắng họ vì không tuân thủ luật giao thông! Một chị đang phải băng bó vết thương cho người bị tai nạn mà ta trách mắng vì đem rắc rối cho gia đình. Có thể ta không đi lễ được vì bị nhiễm bệnh Covid-19, nhưng lại sợ Chúa phạt hoả ngục vì không đi lễ ở nhà thờ. Có thể tôi không đi xưng tội được vì sợ lây bệnh truyền nhiễm cho người khác, nhưng lo lắng vì sợ chết bất đắc kỳ tử vì chưa kịp xưng tội v.v…

Tất cả những lo lắng ấy cho thấy chúng ta nghĩ về Chúa như một kẻ chuyên đi bắt bẻ để phạt hỏa ngục con người; chúng ta coi Chúa như một ông chủ hà khắc và luôn tìm lỗi nhỏ của ta để phạt! Chúng ta biết rằng, Chúa luôn biết rõ những suy nghĩ, những dự tính, những mưu đồ của chúng ta trước khi chúng ta làm; Chúa biết rõ, chúng ta có mến Chúa yêu người hay không; Người biết chúng ta có âm mưu muốn qua mặt Người hay không; Chúa biết rõ, khi chúng ta khi chúng ta chưa phạm tội. Vì thế, hãy có một lương tâm ngay thẳng trước khi làm bất cứ việc gì. Nếu tất cả việc làm xuất phát từ lòng mến thì chúng ta không lo sợ gì. Còn nếu làm việc thiện bên ngoài chỉ để khoe khoang, giữ luật tỉ mỉ chỉ để cho mọi người khen thì sẽ không có công trạng gì, ngược lại còn coi khinh Thiên Chúa, vì “Con nghĩ tưởng gì, Ngài thấu suốt từ xa” (Tv 139,2).

Vậy, tôi sẽ giữ luật thế nào trong thời gian tới? Khi áp dụng luật cho người khác, tôi phải tìm hiểu rõ ràng các trường hợp cụ thể của họ, đặc biệt là trước khi đưa ra một phán đoán. Tôi phải luôn nghĩ tốt về anh chị em của mình trước khi xét đến lỗi phạm của anh chị em. Ngay cả khi trách mắng anh chị em, tôi cũng phải có lòng tốt muốn anh chị em nên tốt lành hơn, tiến bộ hơn. Lạy Chúa, Chúa biết rõ lòng mỗi người:họ làm điều gian ác hay làm điều thiện Chúa đều biết rõ. Con tin Chúa sẽ xét xử công bằng đối với tất cả các hành vi của chúng con. Amen.