(Ga 2, 13-22)

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

Trong tiếng Latinh, từ “Ecclesia” có hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất chỉ ngôi nhà thờ, một công trình được xây bằng gỗ, đá, và bằng bàn tay con người – nơi chúng ta tụ họp hôm nay để dâng lễ. Nghĩa thứ hai, sâu xa hơn, chỉ Giáo Hội, tức là cộng đoàn những người tin – những viên đá sống động được kết nối bằng đức tin và tình yêu Đức Kitô.

Vì thế, khi Tin Mừng nói đến việc Chúa Giêsu thanh tẩy đền thờ, chúng ta được mời gọi không chỉ nghĩ đến ngôi nhà vật chất, mà còn hướng lòng về chính Giáo Hội – cộng đoàn của Chúa, và hơn nữa, chính tâm hồn mỗi người chúng ta, là đền thờ của Thiên Chúa.

• MỤC LỤC

  Toggle

  Giáo Hội – Thánh thiện nhưng cần được thanh tẩy

Chúng ta tuyên xưng trong Kinh Tin Kính rằng: “Tôi tin Hội Thánh duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền.” Vâng, Giáo Hội là thánh thiện vì Giáo Hội là Thân Mình của Đức Kitô, là đền thờ của Chúa Thánh Thần và là Dân Thiên Chúa mà chính Thiên Chúa là Đấng Thánh. Nhưng đồng thời, Giáo Hội lại mang trong lòng mình những con người yếu đuối và tội lỗi – đó là anh chị em, là tôi, là tất cả chúng ta. Người xưa có câu: “Không có gì là của con người mà lại xa lạ với tôi.”

Thật vậy, trong Giáo Hội, chẳng thiếu những giới hạn rất “người”: tính ích kỷ, lòng ham danh lợi, sự nhỏ nhen, sự sợ hãi, thậm chí có cả sự phản bội. Chính vì thế, Giáo Hội – dù là Thân Mình Đức Kitô – vẫn cần được thanh tẩy không ngừng. Giáo Hội cần được thanh tẩy, bởi vì mỗi người trong chúng ta – là chi thể của Thân Mình ấy – cần được thanh tẩy.

• Mầu nhiệm hiệp thông và trách nhiệm chung

Một khi ta trở thành Kitô hữu, ta không còn sống tách biệt, nhưng trở nên chi thể trong cùng một Thân Mình. Các chi thể hiệp thông với nhau trong một mầu nhiệm sâu xa: hiệp thông trong ân sủng, nhưng cũng hiệp thông trong tội lỗi. Vì thế, tôi ở Việt Nam vẫn có thể cầu nguyện cho người anh em đang ở Pháp hay ở bất cứ một quốc gia nào. Tôi trong hiện tại vẫn có thể cầu nguyện cho ông bà, cha mẹ đã qua đời. Sự hiệp thông ấy vượt không gian và thời gian.

Do đó, khi cầu xin Thiên Chúa thanh tẩy Giáo Hội, chúng ta cầu xin ơn tha thứ không chỉ cho tội của riêng mình, mà còn cho tội lỗi của toàn thể cộng đoàn, của Giáo Hội hôm nay và trong quá khứ. Đó không chỉ là lời cầu nguyện khiêm tốn, mà còn là ý thức trách nhiệm: nếu tôi sống thánh thiện hơn, Giáo Hội cũng được thánh thiện hơn; nếu tôi buông xuôi, Giáo Hội cũng chịu thương tích nhiều hơn.

• “Thanh tẩy Đền Thờ” – Biến cố và biểu tượng

Trong Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu thanh tẩy Đền Thờ Giêrusalem, vì nơi tôn thờ Thiên Chúa đã bị biến thành nơi buôn bán. Thực ra, người ta không bán ngay trong lòng Đền Thờ, nhưng ngoài sân dành cho dân ngoại, là phần xa nhất.

Mục đích ban đầu là tốt: hành hương thì cần có lễ vật để dâng – chiên, bò, chim câu, hay tiền đổi lấy lễ vật. Nhưng dần dần, những nghi thức thánh thiện ấy bị biến chất, khi quyền tư tế biến việc phụng tự thành công cụ trục lợi.

Đền Thờ vốn là nơi Thiên Chúa ngự, nhưng giờ đây, Thiên Chúa bị biến thành đầy tớ phục vụ cho “thần tượng” khác – đó là tiền bạc, là danh lợi, là quyền lực. Khi ấy, Đức Giêsu không còn chịu nổi, Người cầm roi đuổi hết mọi kẻ buôn bán ra khỏi đền thờ, với “thông điệp”: “Đừng biến nhà Cha Ta thành nơi buôn bán.”

• Căn bệnh muôn thuở: thờ ngẫu tượng tinh vi

Đó cũng chính là lý do tại sao sách Xuất hành chương 20 nhắc lại Mười Điều Răn, khởi đầu bằng lệnh cấm: “Ngươi không được có thần nào khác ngoài Ta.” Tội lớn nhất không chỉ là phạm điều này điều kia, mà là thờ ngẫu tượng – nghĩa là lấy cái khác thế chỗ Thiên Chúa trong tâm hồn.

Ngày nay, không ai đem tượng Chúa ra khỏi nhà để thay bằng đô la hay vàng bạc. Nhưng trong thực tế, chúng ta vẫn âm thầm thờ ngẫu tượng: khi tiền bạc, danh dự, tiện nghi, hay “cái tôi” trở thành “thước đo” cho mọi chọn lựa.

Ta không nói ra, nhưng trong lòng, ta quyết định như thể Thiên Chúa không còn là Chúa của mình nữa. Từ đó, mọi tương quan đều bị méo mó:

• Thay vì công bằng – ta chọn bất công miễn sao có lợi.
• Thay vì phục vụ – ta tìm cách chiếm đoạt.
• Thay vì trung thực – ta chọn dối trá để đạt mục đích.

Căn nguyên của mọi đổ vỡ chính là từ trái tim không còn đặt Thiên Chúa ở trung tâm. Thanh tẩy, vì thế, không chỉ là rửa sạch tội lỗi bề ngoài, mà là thanh tẩy chọn lựa căn bản của đời sống – chọn Thiên Chúa hay chọn thần tượng.

• Sự ngụy trang – căn bệnh tinh vi của tâm hồn

Kính thưa anh chị em!

Một khía cạnh nữa rất sâu sắc của bài Tin Mừng hôm nay, đó là sự ngụy trang. Đền Thờ Giêrusalem lúc đó vẫn rất sầm uất: tế lễ rộn ràng, nghi thức đầy vẻ trang nghiêm. Nhưng bên trong, ý nghĩa thiêng liêng đã bị đánh mất.

Tôn giáo vẫn còn, nhưng linh hồn của đức tin đã chết. Đó là bi kịch của mọi thời: con người có thể khoác lên mình vẻ đạo đức bên ngoài, nhưng bên trong lại đầy toan tính. Nụ hôn của Giuđa là biểu tượng kinh hoàng: dấu chỉ của tình yêu biến thành nghi thức của sự phản bội.

Và trong thế giới hôm nay, có biết bao “nụ hôn Giuđa” vẫn lặp lại mỗi ngày – trong những lời nói đạo đức, những cử chỉ “thánh thiện”, nhưng trái tim lại đầy giả dối. Đó là sự giả hình tâm linh, căn bệnh mà Chúa Giêsu đã mạnh mẽ tố cáo nơi người Pharisêu. Nó khiến ta đánh mất khả năng hoán cải, vì ta quá quen với việc “đóng kịch” và “nhập vai diễn”, đến nỗi không còn nhận ra sự thật về chính mình.

• Thanh tẩy từ bên trong – hành trình của lòng trung thực

Kính thưa Anh chị em!

Thanh tẩy đền thờ không chỉ là quét dọn một không gian, nhưng là trả lại chỗ đứng cho Thiên Chúa trong cuộc đời chúng ta. Cũng như trong Giáo Hội, việc thanh tẩy không chỉ là cải tổ cơ chế hay nghi thức, nhưng là canh tân trái tim mỗi tín hữu – khởi đi từ chính tôi, từ mỗi người chúng ta. Nếu Đền Thờ bị ô nhiễm bởi việc buôn bán, thì tâm hồn ta cũng dễ bị ô nhiễm bởi sự thỏa hiệp, bởi ham muốn, bởi sợ hãi và bởi sự dối trá. Vì thế, thanh tẩy không chỉ là “từ bỏ tội”, mà là trở lại với sự thật, với lòng trung thực và với Thiên Chúa là Đấng duy nhất đáng tôn thờ.

Như vậy, Lễ Cung Hiến Thánh Đường Laterano – nhà thờ mẹ của mọi nhà thờ – mời gọi chúng ta nhớ rằng: Không có nhà thờ nào thực sự thánh khi trái tim con người vẫn còn đầy bóng tối. Giáo Hội chỉ được thánh hóa, khi mỗi người tín hữu để Chúa Kitô thanh tẩy chính tâm hồn mình.

Xin cho chúng ta, trong ngày lễ này, biết mở lòng ra để Chúa “dẹp đổ những hàng đổi tiền trong tâm hồn ta”, và dựng lại một đền thờ của Thánh Thần, nơi Thiên Chúa được tôn vinh, nơi sự thật và tình yêu ngự trị. Amen.