Lc 11, 15-26

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Kính thưa cộng đoàn!

Đọc lại đoạn Tin Mừng hôm nay, chúng ta thấy Chúa Giêsu đang đối diện với một nghịch cảnh rất đời thường nhưng cũng rất cay đắng: Khi Ngài làm một việc tốt, chữa lành và giải thoát con người khỏi ách kìm kẹp của ma quỷ, thay vì đón nhận trong cảm tạ, người ta lại quy chụp Ngài: “Ông ta nhờ tướng quỷ Bêelgiêbun mà trừ quỷ”. Thậm chí, có những kẻ khác còn đòi Ngài một dấu lạ từ trời để thử thách.

Con người chúng ta đôi khi cũng vậy. Khi đối diện với ánh sáng, nếu lòng mình còn u tối, ta dễ dàng quy chụp, nghi ngờ, hoặc bóp méo sự thật. Nhưng Chúa Giêsu không đôi co. Ngài mổ xẻ tận gốc vấn đề, đưa chúng ta đi từ cuộc tranh luận bên ngoài về quyền năng trừ quỷ, bước vào một chiều kích vô cùng sâu sắc của đời sống nội tâm: Cuộc chiến giữa cõi lòng con người và sự tỉnh thức thiêng liêng.

Hôm nay, dưới ánh sáng của Lời Chúa, kết hợp với những suy tư về thần học và tâm lý học nhân vị, chúng ta cùng nhìn lại ba hình ảnh cốt lõi trong bài Tin Mừng này: Ngón tay Thiên Chúa, Sự trung lập giả tạo, và Cái bẫy của một tâm hồn trống rỗng.

Sự hiện diện khiêm nhường nhưng đánh đổ mọi quyền lực

Khi bị vu khống là tay sai của ma quỷ, Chúa Giêsu đã đưa ra một lập luận sắc bén về logic: Một vương quốc tự chia rẽ thì không thể đứng vững. Rồi Ngài khẳng định một chân lý: “Nhưng nếu Ta nhờ ngón tay Thiên Chúa mà trừ quỷ, ắt là nước Thiên Chúa đã đến giữa các ngươi rồi”.

“Ngón tay Thiên Chúa” – một hình ảnh gợi nhớ đến các ký sự trong Cựu Ước, khi ngón tay Thiên Chúa viết trên bia đá ở núi Sinai, hoặc khi Ngón tay ấy biểu lộ quyền năng trong các phép lạ tại Ai Cập. Thiên Chúa không cần dùng gươm giáo, bão táp hay sự lẫy lừng để can thiệp vào lịch sử. Ngài hành động bằng “ngón tay” – một biểu tượng của sự tinh tế, nhẹ nhàng, nhưng lại mang sức mạnh đổi thay triệt để.

Dưới lăng kính tâm lý học và đời sống thiêng liêng, nhiều khi chúng ta mong đợi những dấu lạ lớn lao từ trời để tin, để thay đổi cuộc đời. Ta muốn Chúa phải hiển linh rền vang trong những biến cố chấn động thì ta mới chịu khuất phục. Nhưng Thiên Chúa thường không ngự trong động đất hay lửa lớn; Ngài ngự trong tiếng gió hiu hiu, trong một “ngón tay” chạm rất khẽ vào cõi lòng thẳm sâu của chúng ta.

Đó là lúc ta nhận ra một ơn huệ nhỏ bé trong ngày, một tiếng nói lương tâm thì thầm kéo ta lại trước một cám dỗ, hay sự bình an bất chợt giữa cơn giông bão cuộc đời. Nước Thiên Chúa không ở đâu xa; Nước Thiên Chúa đã đến giữa chúng ta ngay tại khoảnh khắc tâm hồn ta mở ra để cho “ngón tay” êm ái ấy chạm vào những vết thương thầm kín nhất.

Sự ảo tưởng về thế giới trung lập

Chúa Giêsu tiếp tục đưa ra một dụ ngôn rất thực tế: “Khi có người khoẻ mạnh và võ trang đầy đủ canh giữ nhà mình, thì cải giá người đó được an toàn. Nhưng nếu có người mạnh hơn xông đến đánh bại hắn, thì sẽ tước hết khí giới hắn tin tưởng…”. Và Ngài đưa ra một tuyên bố: “Ai không thuận với Ta là nghịch cùng Ta, và ai không thu góp với Ta là phân tán”.

Trong đời sống thiêng liêng và tâm lý con người, chúng ta thường thích đóng vai trò “trung lập”. Ta muốn giữ một chân ở bên ánh sáng, nhưng lại chừa một chân ở chốn tối tăm. Ta nghĩ mình có thể đứng giữa ranh giới của thiện và ác, không quá đạo đức mà cũng chẳng quá ác độc, cứ lửng lơ để được an toàn, không bị ai làm phiền. Nhưng Tin Mừng đập vỡ ảo tưởng đó.

Trong tâm lý học, cái gọi là sự “trung lập” hay sự trì trệ (indifference) thực chất thường là một cơ chế tự vệ của cái tôi để trốn tránh trách nhiệm trưởng thành.

Trong đời sống thiêng liêng, không có khoảng không gian trống rỗng hay vùng xám vĩnh cửu. Nếu tâm hồn không để cho Đấng Mạnh Hơn là Đức Kitô đến giải thoát, chiếm hữu và lấp đầy, thì sớm muộn gì nó cũng sẽ rơi vào sự kìm kẹp của những quyền lực tiêu cực khác. Trái tim con người vốn được dựng nên cho tình yêu; nếu nó không thu góp cùng Chúa, nó đang tự phân tán trong ích kỷ và chia rẽ.

Cái bẫy của tâm hồn “quét sạch và sắp đặt ngăn nắp” nhưng trống rỗng

Đoạn kết của bài Tin Mừng là một cảnh tượng làm chúng ta phải suy ngẫm về căn bệnh thâm sâu của đời sống đạo đức hình thức: “Khi thần ô uế ra khỏi người nào, thì nó đi dông dài những nơi khô ráo… Nó nói rằng: Ta sẽ trở lại nhà ta, nơi ta đã ra đi. Khi đến nơi, nó thấy nhà đó đã được quét sạch và sắp đặt ngăn nắp. Bấy giờ nó đi rủ bảy tà thần khác hung ác hơn nó, chúng vào cư ngụ ở đó. Và tình trạng sau cùng của người ấy trở nên tệ hại hơn trước”.

Hãy nhìn kỹ ngôi nhà tâm hồn ấy: “Đã được quét sạch và sắp đặt ngăn nắp”. Đó là hình ảnh của một người đạo đức theo kiểu hình thức chủ nghĩa. Họ đã dọn sạch những tội lỗi thô thiển, giữ gìn lề luật rất kỹ lưỡng, bề ngoài trông rất trật tự, lịch sự, không ai bắt bẻ được điều gì. Nhưng ngặt một nỗi: Ngôi nhà ấy trống rỗng. Họ chỉ dọn sạch cái xấu, nhưng lại quên mời Chủ nhân thực sự vào ngự trị. Họ quét sạch sẻ, ngăn nắp vỏ bọc bên ngoài, nhưng cõi lòng bên trong lại nguội lạnh, thiếu vắng tình yêu, thiếu vắng sự hiện diện sống động của Chúa Thánh Thần.

Dưới lăng kính tâm lý học chiều sâu: Một con người chỉ lo kìm nén các xung năng xấu, cố gắng tỏ ra hoàn hảo, kìm giữ bản thân trong một khuôn khổ luân lý khô cứng mà không nuôi dưỡng một nội tâm phong phú, không có lòng trắc ẩn và sự chữa lành từ ơn trên, thì sớm muộn gì sự dồn nén ấy cũng sẽ bùng nổ.

Sức mạnh của thói quen cũ, của những tổn thương chưa được tha thứ, của sự cô đơn nội tâm sẽ quay lại dữ dội hơn, kéo theo “bảy tà thần” của sự cay đắng, tính toán, tuyệt vọng và khép kín. Khi ấy, tình trạng tinh thần và thiêng liêng còn tồi tệ hơn thuở ban đầu.

Kính thưa cộng đoàn!

Bài Tin Mừng hôm nay không phải là một câu chuyện trừ quỷ xa vời, mà là một tấm gương soi chiếu thẳng vào thực trạng đời sống của mỗi người chúng ta hôm nay, đặc biệt trong những giờ phút tĩnh lặng của tâm hồn: Đừng sợ hãi hay nghi ngờ trước những ơn huệ nhỏ bé. Hãy nhận ra “ngón tay Thiên Chúa” đang chạm vào cuộc đời chúng ta qua những biến cố bình dị nhất để kéo ta về ơn cứu độ.

Thoát khỏi sự trung lập giả tạo. Đời sống Kitô hữu không chấp nhận sự nửa vời. Đứng giữa ngã ba đường của lương tâm, ta phải dứt khoát chọn về phía ánh sáng, mở cửa tâm hồn để Chúa Giêsu làm Chủ thực sự, chứ không chỉ che đậy bề ngoài. Đừng để ngôi nhà tâm hồn trở nên trống rỗng. Sống đạo không chỉ là “không làm điều ác” hay “giữ cho sạch sẽ”, mà là phải để cõi lòng được lấp đầy bởi lòng bác ái, sự tha thứ và tình yêu thương nồng nàn dành cho Chúa và tha nhân.