G 1, 6-22 và Lc 9, 46-50

Emmanuen Triệu Phú

Anh chi em Tu sĩ thân mến,

Có một nghịch lý rất buồn trong đời tu: người tu sĩ chúng ta đã từ bỏ nhiều thứ để tìm Chúa, nhưng sau một thời gian, lại có thể âm thầm lấy lại những thứ mình đã từng từ bỏ. Chúng ta thử nhìn lại coi, ngày đầu bước vào đời tu, chúng ta tìm Chúa. Nhưng sau nhiều năm, chúng ta có thể tìm sự ổn định, sự công nhận, một vị trí tốt, một cộng đoàn hợp ý, một công việc phù hợp, một người hiểu mình, một chút quyền quyết định, một chút thành công trong sứ vụ… Rồi đến một lúc, chính những điều ấy trở thành nơi người ta đặt niềm vui và sự bình an. Chúng ta vẫn ở trong nhà Chúa, vẫn làm việc cho Chúa, vẫn nói về Chúa, nhưng có thể trái tim lại đang tìm một điều gì đó khác Chúa. Và đó có lẽ là điều Lời Chúa hôm nay muốn đánh thức.

1. Gióp: Khi mọi ân ban bị lấy đi, tôi còn lại gì?

Bài đọc 1, Sách Gióp cho chúng ta 1 câu chuyện thật là thú vị. Gióp là một người giàu có, Gióp có tất cả: tài sản, con cái, danh dự và một cuộc sống tưởng như được Thiên Chúa chúc lành. Nhưng chỉ trong chốc lát, mọi thứ lần lượt biến mất. Ông mất những gì mình có, nhưng điều kỳ lạ là ông không mất Đấng mình tin. Gióp thốt lên: “Đức Chúa đã ban cho, Đức Chúa lại lấy đi; xin chúc tụng danh Đức Chúa.” (G 1,21). Gióp giúp chúng ta phân biệt một điều rất quan trọng: ân ban không phải là Đấng ban ơn. Khi còn ân ban, người ta rất dễ tưởng mình đang yêu Chúa. Nhưng khi ân ban biến mất, lòng mình mới bộc lộ sự thật: tôi yêu Chúa, hay tôi yêu những gì Chúa ban? Điều này đặc biệt đáng để chúng ta suy nghĩ hôm nay. Có khi chúng ta cầu nguyện rất nhiều cho một sứ vụ thành công, cho một cộng đoàn tốt, cho một công việc thuận lợi, cho sức khỏe, cho sự tín nhiệm, cho những người cộng tác dễ thương… Nhưng nếu Chúa không cho điều mình muốn, lòng mình bắt đầu chao đảo. Có phải lúc ấy chúng ta đang mất Chúa, hay chỉ mất điều mình muốn Chúa ban?

2. Tin Mừng: Các môn đệ có Chúa mà vẫn đi tìm một vị trí

Tin Mừng hôm nay còn đau hơn. Đức Giêsu đang tiến về Giêrusalem, nơi Người sẽ chịu đau khổ và hiến mạng sống. Thế nhưng các môn đệ lại tranh luận với nhau: “Ai là người lớn nhất?” (Lc 9,46). Họ đang đi theo Chúa, nhưng trong lòng lại đang đi tìm vị trí của mình bên cạnh Chúa. Đó chính là một cám dỗ rất tinh vi của đời tu. Ta có thể không còn tìm tiền bạc như người đời, nhưng lại tìm quyền lực tinh thần. Ta không tìm sự giàu có, nhưng tìm sự ảnh hưởng; không tìm danh vọng ngoài xã hội, nhưng tìm sự công nhận trong cộng đoàn; không tìm địa vị đời thường, nhưng tìm một vị trí khiến mình cảm thấy mình quan trọng. Và đáng sợ nhất là: chúng ta có thể tìm tất cả những điều ấy dưới danh nghĩa phục vụ Chúa.

3. Đức Giêsu đặt một em nhỏ giữa các môn đệ

Chúa không trả lời câu hỏi “Ai lớn nhất?” bằng cách chỉ ra một người. Người đặt một em nhỏ bên cạnh mình và nói: “Ai tiếp đón em nhỏ này vì danh Thầy, là tiếp đón chính Thầy.” (Lc 9,48). Một em nhỏ không có địa vị, không quyền lực, không khả năng trả ơn. Qua đó, Đức Giêsu đảo ngược hoàn toàn thước đo của đời tu: Người lớn không phải là người có quyền hơn, nhưng là người có thể cúi xuống thấp hơn. Người trưởng thành trong đời tu không phải là người khiến người khác phải nghe mình, nhưng là người khiến người khác được sống, được lớn lên và được gần Chúa hơn. Vì thế, câu hỏi quan trọng không phải: “Tôi đang giữ chức vụ gì?” mà là: “Sự hiện diện của tôi có làm cho người khác nhẹ lòng hơn không?” Không phải: “Tôi có được người khác tôn trọng không?” mà là: “Tôi có biết tôn trọng người khác không?”

4. Điều đáng sợ: đi tìm ân ban mà quên Đấng ban ơn

Có lẽ đây là căn bệnh âm thầm nhất của đời sống tận hiến. Ban đầu, chúng ta tìm Chúa, rồi Chúa ban cho chúng ta một sứ vụ, chúng ta làm sứ vụ ấy và được người khác ghi nhận. Từ từ, chúng ta bắt đầu yêu sứ vụ hơn yêu Chúa. Rồi sứ vụ đem lại cho chúng ta ảnh hưởng, chúng ta bắt đầu yêu ảnh hưởng hơn sự hiện diện của Chúa. Rồi ảnh hưởng đem lại cho chúng ta sự kính trọng, chúng ta bắt đầu cần sự công nhận để cảm thấy mình có giá trị. Và cuối cùng, người tu sĩ vẫn làm việc cho Chúa nhưng không còn sống với Chúa như thuở ban đầu. Đây là lúc lời cảnh tỉnh của Đức Giêsu trở nên rất cần thiết: “Anh em hãy tìm Nước của Người, còn các thứ kia, Người sẽ thêm cho.” (Lc 12,31). Không phải tìm các thứ kia trước rồi hy vọng tìm được Chúa ở cuối đường, mà hãy tìm Chúa trước. Điều chúng ta đang tìm có thể chính là điều chúng ta sẽ mất bởi vì một ngày kia, sức khỏe sẽ yếu, chức vụ sẽ kết thúc, người ta sẽ không còn hỏi ý kiến chúng ta, công việc mà chúng ta từng rất tự hào sẽ được trao cho một người khác, cộng đoàn sẽ thay đổi, những người từng quý trọng chúng ta sẽ không còn ở bên. Và nếu căn tính của chúng ta được xây dựng trên những điều ấy, chúng ta sẽ thấy mình như bị lấy mất chính mình. Nhưng Gióp nhắc chúng ta rằng: những gì có thể bị lấy đi không thể là nền tảng cuối cùng của đời người. Chức vụ có thể mất, sức khỏe có thể mất, uy tín có thể mất, ảnh hưởng có thể mất, nhưng Chúa thì không mất. Thánh Gioan Thánh Giá từng nhắc nhở người tìm kiếm Thiên Chúa rằng: “Chỉ một mình Thiên Chúa đủ.” Đó không chỉ là một câu đẹp để đọc trong nhà nguyện, mà còn là một chân lý khi chúng ta dám để những thứ khác lần lượt rời khỏi tay mình.

5. Một câu hỏi rất riêng cho người tu sĩ

Có lẽ hôm nay Chúa không hỏi: “Con đã làm được bao nhiêu việc cho Ta?” Người hỏi: “Sau bao nhiêu năm tận hiến, con còn tìm Ta không?” Khi không còn được trọng dụng, con có còn bình an không? Khi người khác được trao điều con mong muốn, con có thể vui không? Khi công việc của con không được ghi nhận, con có còn làm với tình yêu không? Khi cộng đoàn không như con mong muốn, con có còn yêu cộng đoàn không? Và sâu nhất: Nếu Chúa lấy đi khỏi con những gì con đang có, con còn muốn ở lại với Chúa không? Câu trả lời cho những câu hỏi ấy có thể cho chúng ta biết mình đang sống đời tu vì Chúa hay vì những điều mình nhận được từ đời tu.

6. Trở về với tình yêu ban đầu

Có lẽ đời tu không cần chúng ta làm thêm quá nhiều điều, có khi điều cần nhất là trở về. Trở về với giờ cầu nguyện mà không xin gì; trở về với Thánh Thể không phải để tìm cảm giác sốt sắng, nhưng để ở lại với Đấng mình yêu; trở về với cộng đoàn không phải để tìm những người hợp với mình, nhưng để học yêu những người Chúa đặt bên cạnh; trở về với sứ vụ không phải để chứng minh mình hữu ích, nhưng để trao chính mình. Bởi cuối cùng, đời tu không phải là hành trình đi tìm những điều Chúa có thể cho tôi; đời tu là hành trình đi tìm chính Chúa. Khi tìm được Chúa, ta có thể mất một chức vụ mà vẫn bình an; có thể bị hiểu lầm mà vẫn yêu thương; có thể bị bỏ quên mà vẫn phục vụ; có thể đứng phía sau mà vẫn vui. Vì lúc ấy, nguồn sống của ta không còn nằm trong những gì người khác trao cho ta, nhưng nằm trong Đấng không bao giờ rời bỏ ta. Kết luận: Đừng để đời tu trở thành một cuộc tìm kiếm sai hướng Có một ngày, tất cả những gì chúng ta đang cố giữ sẽ phải buông. Nhưng có một điều không cần phải buông: tình yêu của Đức Kitô. Vì thế, giữa một đời tu nhiều áp lực, nhiều thay đổi và đôi khi nhiều thất vọng, có lẽ chúng ta chỉ cần nhớ một điều: Đừng đi tìm những gì Chúa ban mà quên Đấng ban ơn. Đừng yêu sứ vụ hơn Đấng sai mình, đừng tìm vị trí bên cạnh Chúa mà quên chính Chúa. Bởi sau cùng, người tu sĩ không được cứu bởi những gì mình đã làm cho Chúa, nhưng bởi tình yêu của Đấng mình đã chọn để thuộc về. Và có lẽ, bình an thật sự bắt đầu từ giây phút ta có thể thưa với Chúa như Gióp: “Lạy Chúa, nếu Chúa còn đó, thì dù con mất đi nhiều điều, con vẫn còn tất cả.”

Lời nguyện

Lạy Chúa Giêsu, đã có lúc con tìm những điều Chúa ban nhiều hơn chính Chúa. Con tìm một sứ vụ vừa ý, một cộng đoàn dễ sống, một sự công nhận, một vị trí khiến con cảm thấy mình có giá trị. Xin tha thứ cho con. Xin đưa con trở về với tình yêu ban đầu, để con không yêu công việc hơn Đấng sai con, không yêu sự thành công hơn thập giá, không tìm ân ban mà quên Đấng ban ơn. Xin cho con chỉ cần Chúa để nếu một ngày mọi sự rời khỏi con, con vẫn bình an mà nói: “Lạy Chúa, con còn Chúa là con còn tất cả.” Amen.