Ed 12,1-12 và Mt 18, 21-19,1

ĐsLm. Emmanuel Triệu Phú

Có những lần chúng ta rời một nơi, nhưng lại mang theo cả những người mình chưa tha thứ;
và như thế, chúng ta đổi địa chỉ nhưng không đổi được trái tim.

Anh chị em tu sĩ thân mến,

Trong đời tu, có những cuộc ra đi rất bình thường: đổi cộng đoàn, đổi nhiệm sở, đổi công việc, đổi môi trường phục vụ. Chúng ta thu dọn hành lý, chào nhau rồi lên đường. Nhưng có một thứ không nằm trong vali mà nhiều khi chúng ta vẫn mang theo: một vết thương, một sự tự ái, một món nợ, một người mình chưa tha thứ. Có khi chúng ta đã đi rất xa, nhưng trong lòng vẫn sống ở nơi cũ. Người đã làm mình đau vẫn ở trong đầu. Câu nói năm xưa vẫn còn trong tim. Một chuyện bất công vẫn được nhắc lại. Thân xác đã đi, nhưng lòng chưa đi và Lời Chúa hôm nay hỏi chúng ta một câu rất đơn giản: Khi rời đi, tôi đang mang gì theo?

1. Ê-dê-ki-en: mang hành lý ra đi

Thiên Chúa nói với Ê-dê-ki-en: “Hỡi con người, ngươi hãy làm cho mình những thứ dùng khi đi lưu đày, và giữa ban ngày, hãy ra đi trước mắt chúng.” (Ed 12,3) Ê-dê-ki-en phải thu dọn hành lý và bước ra. Đây là một dấu chỉ về một cuộc ra đi đau đớn của dân Israel. Nhưng điều đáng chú ý là Thiên Chúa không bảo họ phủ nhận quá khứ. Ngài muốn họ đối diện với sự thật và bước đi. Đời tu cũng vậy, có những lúc Chúa gọi chúng ta đi một nơi khác. Có khi chúng ta vui, có khi tiếc nuối, có khi khó hiểu, thậm chí có khi bị tổn thương. Nhưng một cuộc chuyển đi không chỉ là đổi nơi ở, mà là một cơ hội để hỏi: Tôi có thể bước đi mà không mang theo những gì Chúa muốn tôi bỏ lại không? Có những thứ cần mang theo như kinh nghiệm, tình yêu, lòng biết ơn, những điều tốt đẹp đã nhận được. Nhưng cũng có những thứ phải để lại như tự ái, cay đắng, thành kiến, những món nợ tình cảm và nhu cầu phải chứng minh mình đúng. Nếu không, chúng ta có thể đến một cộng đoàn mới nhưng vẫn sống với những con người cũ trong đầu. Lúc này, chúng ta đổi nhiệm sở, nhưng không đổi trái tim.

2. “Có mắt mà không thấy, có tai mà không nghe”

Thiên Chúa nói: “Chúng có mắt để nhìn mà không thấy, có tai để nghe mà không nghe.” (Ed 12,2) Điều đáng sợ là dân Israel không phải không biết Lời Chúa. Họ đã nghe rất nhiều, nhưng họ nghe mà không thay đổi. Đây cũng là một nguy cơ rất thật của đời tu. Chúng ta nghe Tin Mừng mỗi ngày, biết phải tha thứ, biết phải yêu thương, biết phải khiêm nhường, biết phải vâng phục, biết phải phục vụ. Nhưng khi đụng đến một người mình không thích, Lời Chúa có còn quyền trên mình không? Khi mình có quyền quyết định, mình quyết định theo Tin Mừng hay theo cảm xúc? Khi một người làm mình tổn thương, mình tìm cách chữa lành hay tìm cách “cho họ biết tay”? Đây mới là lúc đức tin được kiểm chứng. Bởi vì dễ nói về lòng thương xót khi mình không bị ai xúc phạm, dễ nói về tha thứ khi mình không bị ai làm đau. Nhưng khi quyền lợi, danh dự và cái tôi bị đụng tới, lúc ấy mới biết Lời Chúa đã đi vào mình bao nhiêu.

3. Phêrô muốn tính sổ, Đức Giêsu muốn xóa sổ

Phêrô hỏi: “Thưa Thầy, nếu anh em con cứ xúc phạm đến con, thì con phải tha đến mấy lần?” (Mt 18,21) Phêrô hỏi về con số nhưng Đức Giêsu trả lời: “Không phải đến bảy lần, nhưng đến bảy mươi lần bảy.” (Mt 18,22) Chúa không muốn chúng ta sống bằng một cuốn sổ ghi nợ. Thế nhưng trong đời sống cộng đoàn, đôi khi chúng ta vẫn có những cuốn sổ như thế. “Tôi đã hy sinh cho người ấy.” “Tôi đã giúp cộng đoàn bao nhiêu năm.” “Người ấy đã làm tôi mất mặt.” “Tôi đã bị đối xử bất công.” “Người ấy đã nói câu đó với tôi.” Chúng ta không viết ra giấy, nhưng nhớ rất kỹ và có những món nợ được mang từ năm này sang năm khác. Tin Mừng hôm nay hỏi: Bao giờ chúng ta mới chịu xóa? Không phải vì chuyện đã xảy ra không quan trọng, không phải vì người kia luôn đúng, nhưng vì nếu cứ giữ món nợ ấy, chính mình là người tiếp tục đau. Người kia có thể đã quên, người kia có thể đã thay đổi, nhưng mình vẫn bị giữ lại bởi một chuyện đã qua. Đừng để một người đã bước ra khỏi đời mình từ lâu vẫn tiếp tục điều khiển trái tim mình.

4. Đừng dùng quyền để trả một món nợ

Đây có lẽ là điểm cần mỗi người tu sĩ đặc biệt xét mình. Trong đời tu, có lúc chúng ta được trao trách nhiệm, quyền quyết định, quyền phân công, quyền điều chuyển, quyền đánh giá. Quyền ấy có thể trở thành một phương tiện phục vụ, nhưng cũng có thể trở thành nơi cái tôi ẩn mình. Một quyết định có thể thật sự vì lợi ích của cộng đoàn và sứ vụ, nhưng cũng cần rất thành thật hỏi: Tôi đang quyết định vì điều gì? Vì lợi ích của Hội dòng? Vì giáo dân? Vì sứ vụ? Hay vì tôi đang muốn giải quyết một món nợ trong lòng? Nếu tôi không thích một người, tôi có còn đủ tự do để làm điều tốt nhất cho họ không? Nếu tôi có quyền, tôi có dùng quyền để phục vụ hay để trả đũa? Đây là một câu hỏi đau nhưng cần thiết, bởi vì thuyên chuyển một nơi có thể là vâng phục; nhưng mang hận đi nơi khác thì chưa chắc đã là vâng phục. Có những cuộc ra đi rất đúng thủ tục, nhưng trái tim người ra đi vẫn đầy cay đắng. Có những quyết định rất đúng lý, nhưng thiếu lòng thương xót. Mà Đức Kitô không chỉ dạy chúng ta làm đúng, Ngài mời chúng ta làm đúng với một trái tim giống Ngài.

5. Mang Đức Kitô đi, đừng mang người mình ghét đi

Thánh Phaolô nói: “Anh em hãy có những tâm tình như chính Đức Kitô Giêsu.” (Pl 2,5) Đây mới là tiêu chuẩn cuối cùng của đời tu, không phải tôi có quyền hay không, không phải tôi đúng hay người kia sai, không phải tôi đã hy sinh nhiều hay ít. Mà là: Trong hoàn cảnh này, Đức Kitô sẽ làm gì? Nếu Đức Kitô ở vị trí của tôi, Ngài sẽ quyết định thế nào? Nếu Đức Kitô bị xúc phạm, Ngài sẽ đối xử thế nào? Nếu Đức Kitô phải ra đi, Ngài sẽ mang theo điều gì? Có lẽ Ngài sẽ không mang theo sự cay đắng, mà Ngài mang theo tình yêu. Không mang theo món nợ, nhưng Ngài mang theo lòng thương xót. Không mang theo cái tôi, Ngài mang theo ý muốn của Chúa Cha. Vì thế, mỗi lần chúng ta phải rời một nơi, hãy tự hỏi: “Tôi sẽ mang Đức Kitô đi, hay tôi mang theo người mà tôi chưa tha thứ?”

6. Hãy để lại một món gì đó trước khi ra đi

Anh chị em thân mến, Có một cách rất đẹp để ra đi khỏi một cộng đoàn: Đừng để lại một món nợ, hãy để lại một lời cảm ơn. Một lời xin lỗi, một lời chúc lành, một kỷ niệm đẹp, một sự tha thứ và nếu có thể, hãy để lại một câu: “Tôi cảm ơn vì những gì chúng ta đã cùng nhau sống.” Không phải mọi cộng đoàn đều hoàn hảo, không phải mọi tương quan đều đẹp. Nhưng Chúa có thể dùng cả những điều làm chúng ta đau để thanh luyện mình. Có lẽ điều Chúa muốn chúng ta mang đi không phải là câu hỏi: “Họ đã làm gì cho tôi?” mà là “Qua họ, Chúa đã dạy tôi điều gì?” Khi ấy, ngay cả một nơi từng làm chúng ta đau cũng có thể trở thành một phần của hành trình nên thánh.

Kết luận

Anh chị em tu sĩ thân mến, Ê-dê-ki-en mang hành lý ra đi. Người đầy tớ trong Tin Mừng lại mang món nợ trong lòng. Còn chúng ta, mỗi lần ra đi, sẽ mang gì? Đừng mang hận đi, đừng mang theo câu nói đã làm mình đau. Đừng mang theo nhu cầu phải trả lại cho người khác những gì họ đã làm cho mình. Đừng mang theo một cuốn sổ ghi nợ. Hãy mang theo Đức Kitô. Bởi vì có những nơi chúng ta cần rời đi, nhưng không có người nào chúng ta cần mang theo trong lòng bằng sự oán hận. Và có lẽ dấu chỉ đẹp nhất của một người tu sĩ trưởng thành không phải là đi được bao nhiêu nơi, giữ bao nhiêu chức vụ, làm được bao nhiêu việc. Mà là đi qua bao nhiêu tổn thương mà trái tim vẫn còn khả năng yêu thương. Lời nguyện Lạy Chúa Giêsu, xin đừng để con mang theo những món nợ của quá khứ. Xin giúp con biết tha thứ, buông bỏ và bước đi trong tự do. Khi con được trao quyền, xin cho con biết dùng quyền để phục vụ, không để trả đũa. Xin cho con ra đi nơi nào cũng mang theo Đức Kitô, lòng thương xót và bình an của Ngài. Xin cho con đừng mang hận đi. Amen