Lc 9,18-22

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

“Phần các con, các con bảo Thầy là ai?” Simon Phêrô thưa: “Thầy là Đấng Kitô của Thiên Chúa.” Và Người ngăn cấm các ông không được nói điều đó với ai…

Anh chị em thân mến!

Đây là một trong những khoảnh khắc quan trọng nhất trong hành trình của các môn đệ. Sau khi hỏi dư luận nghĩ gì về mình, Chúa Giêsu đặt câu hỏi: “Còn các con, các con bảo Thầy là ai?” Phêrô đại diện nhóm đáp lại: “Thầy là Đấng Kitô của Thiên Chúa.” Thế nhưng, ngay lập tức, Chúa Giêsu lại nghiêm cấm các ông không được nói điều ấy với ai. Rồi Người loan báo cuộc khổ nạn.

Tại sao một lời tuyên xưng đúng đắn lại bị ngăn cấm? Tại sao Chúa không cho loan truyền danh hiệu cao quý nhất của mình? Câu trả lời không nằm ở bề mặt. Nó nằm ở chiều sâu thần học và chiều sâu tâm lý của con người.

Lời tuyên xưng đúng chưa chắc đã là lời tuyên xưng đủ

Phêrô nói đúng. “Đấng Kitô của Thiên Chúa” là danh hiệu chính xác. Nhưng đúng về mặt chữ nghĩa chưa phải là đúng về mặt hiểu biết. Trong tâm trí người Do Thái lúc bấy giờ, “Đấng Kitô” gắn liền với hình ảnh một vị vua quyền lực, giải phóng dân tộc, đánh đuổi Đế quốc Rôma, khôi phục vinh quang Israel. Đó là một Đấng Kitô của chiến thắng, của vinh quang, của sức mạnh.

Trong khi đó, ngay sau lời tuyên xưng của Phêrô, Chúa Giêsu lại nói về một Đấng Kitô hoàn toàn khác: Con Người phải chịu nhiều đau khổ, bị loại bỏ, bị giết chết, rồi mới sống lại. Chúa ngăn cấm không phải vì lời tuyên xưng của Phero sai, mà vì lời tuyên xưng ấy còn đang mang trong mình một nội dung sai. Người ta có thể gọi đúng tên Chúa, nhưng vẫn hiểu sai về Chúa.

Chúa Giêsu không muốn một “Đấng Kitô” theo dự án của con người

Thần học gọi hiện tượng này là “bí mật Đấng Mêsia”. Chúa Giêsu cố ý giữ kín danh tính cho đến khi mầu nhiệm Vượt Qua được hoàn tất. Vì sao? Thưa vì nếu loan báo quá sớm rằng Ngài là Đấng Kitô, người ta sẽ lập tức nhào nặn Ngài theo kỳ vọng của họ. Họ sẽ biến Ngài thành công cụ cho những ước mơ chính trị, tôn giáo và cả những nhu cầu tâm lý chưa được thanh luyện của mình.

Con người rất giỏi biến Thiên Chúa thành phiên bản phục vụ cái tôi của mình. Người muốn quyền lực sẽ tìm một Chúa quyền lực. Người muốn an toàn sẽ tìm một Chúa bảo vệ mọi rủi ro. Người muốn thành công sẽ tìm một Chúa chúc lành cho tham vọng. Người mang hận thù sẽ tìm một Chúa đứng về phía mình để kết án kẻ khác. Chúa Giêsu từ chối trở thành Đấng Kitô theo ý người ta. Ngài chỉ chấp nhận là Đấng Kitô theo ý Chúa Cha – Đấng Kitô của thập giá.

Con người sợ một Đấng Cứu Thế phải chịu đau khổ

Ở tầng sâu tâm lý, con người luôn có xu hướng tìm kiếm một “cứu tinh” mạnh mẽ để bù đắp cho nỗi bất an của mình. Chúng ta muốn một Chúa đủ mạnh để giải quyết vấn đề giúp chúng ta, đủ gần để ở với chúng ta, nhưng đừng đòi hỏi chúng ta phải chết đi cho cái tôi.

Lời loan báo về cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu đụng thẳng vào cơ chế phòng vệ sâu nhất của con người: nỗi sợ đau khổ, nỗi sợ bị loại bỏ, nỗi sợ thất bại, nỗi sợ mất kiểm soát. Vì thế, nếu các môn đệ loan truyền “Thầy là Đấng Kitô” trước khi hiểu thập giá, họ sẽ vô tình loan truyền một hình ảnh méo mó. Họ sẽ tạo ra một phong trào dựa trên kỳ vọng sai. Và khi thập giá xuất hiện, cả phong trào ấy sẽ sụp đổ (điều thực sự đã xảy ra vào chiều Thứ Sáu Thánh). Chúa muốn bảo vệ chính lời tuyên xưng khỏi bị hiểu sai.

“Phần các con, các con bảo Thầy là ai?”

Đây là câu hỏi không phải để lấy thông tin, nhưng để đòi hỏi sự dấn thân. Chúa Giesu phân biệt rất rõ hai cấp độ: Dư luận nghĩ gì về Thầy? Còn các con nghĩ gì về Thầy? Câu hỏi thứ nhất chỉ cần kiến thức hoặc nghe phong thanh. Nhưng Câu hỏi thứ hai đòi hỏi một quyết định hiện sinh.

Trong tâm lý học chiều sâu, đây là sự khác biệt giữa “kiến thức về” và “tham dự vào”. Người ta có thể biết rất nhiều về Chúa mà vẫn không để Chúa trở thành trung tâm đời mình. Phêrô đã bước qua được ngưỡng ấy khi tuyên xưng. Nhưng Chúa biết rằng lời tuyên xưng ấy vẫn còn cần được thanh luyện bằng thập giá. Vì vậy, Ngài tạm thời “bịt miệng” các ông. Không phải để giấu sự thật, nhưng là để sự thật ấy được chín muồi trong họ trước khi được loan báo cho người khác.

Tại sao Chúa ngăn cấm? – Năm lý do thần học và tâm lý đan xen

• Tránh hiểu lầm chính trị: Loan báo Đấng Kitô lúc này dễ biến thành phong trào nổi dậy. Chúa không đến để lãnh đạo một cuộc cách mạng vũ trang.
• Bảo vệ mầu nhiệm thập giá: Danh hiệu “Đấng Kitô” chỉ được hiểu đúng khi gắn liền với đau khổ, cái chết và sự sống lại. Tách rời thập giá, danh hiệu ấy trở thành nguy hiểm.
• Thanh luyện động lực của các môn đệ: Các ông vẫn còn mang trong mình ước muốn vinh quang, chỗ nhất, chỗ nhì. Chúa không muốn họ trở thành những người “quảng cáo” cho một Đấng Kitô theo ý họ.
• Tôn trọng tự do của con người: Đức tin không thể bị áp đặt bằng tuyên bố. Nó phải được sinh ra từ cuộc gặp gỡ cá vị và từ việc chiêm ngắm thập giá.
• Chính Chúa kiểm soát nhịp độ mặc khải: Ngài không để nhiệt huyết con người quyết định thời điểm. Ngài để Chúa Cha quyết định.

Ngày hôm nay, Chúng ta cũng dễ tuyên xưng đúng mà sống sai. Chúng ta có thể nói “Chúa là Vua”, “Chúa là Đấng cứu độ”, “Chúa là tất cả”… nhưng vẫn sống như thể thập giá là điều đáng tránh nhất. Lời tuyên xưng cần được thanh luyện Mỗi lần chúng ta nói “Chúa là…” hãy tự hỏi: Tôi đang nói về Đấng Kitô của thập giá, hay Đấng Kitô của những ước muốn chưa được thanh luyện của tôi? Đừng vội “loan báo” khi mình chưa để Chúa biến đổi Nhiều khi chúng ta hăng hái nói về Chúa cho người khác, trong khi chính những vùng tối trong ta chưa được ánh sáng của thập giá chiếu vào.

Chúa muốn chúng ta trở thành chứng nhân trước khi trở thành người rao giảng. Câu hỏi của Chúa vẫn còn đó “Phần con, con bảo Thầy là ai?” Không phải câu hỏi để trả lời một lần cho xong. Đó là câu hỏi phải được trả lời lại mỗi ngày, đặc biệt trong những lúc đau khổ, thất bại và bị loại bỏ. Kết Anh chị em thân mến,

Chúa Giêsu ngăn cấm các môn đệ loan truyền danh hiệu “Đấng Kitô” không phải vì Ngài phủ nhận điều ấy, nhưng vì Ngài muốn bảo vệ sự thật ấy khỏi bị bóp méo. Ngài không muốn một Đấng Kitô rẻ tiền, một Đấng Kitô theo nhu cầu, một Đấng Kitô không có thập giá.

Ngài muốn các môn đệ – và muốn chúng ta hôm nay – tuyên xưng Ngài đúng với con người thật của Ngài: Đấng Kitô chịu đóng đinh, Đấng bị loại bỏ, Đấng chết và sống lại. Chỉ khi lời tuyên xưng đi qua thập giá, nó mới trở thành lời tuyên xưng cứu độ.

Vì thế, hôm nay, khi chúng ta tuyên xưng “Thầy là Đấng Kitô của Thiên Chúa”, xin cho lời ấy không chỉ đúng trên môi miệng, mà còn đúng trong cách chúng ta đón nhận đau khổ, đúng trong cách chúng ta yêu thương khi bị từ chối, và đúng trong cách chúng ta tin vào sự sống lại giữa những cái chết nho nhỏ mỗi ngày.