“Hãy yêu thương kẻ thù… để nên con cái Cha trên trời”

ĐsLm. Phanxico Salessio Đỗ Duy Đông

Kính thưa cộng đoàn,

Trong hành trình Mùa Chay thánh, Lời Chúa hôm nay vang lên như một thách đố tận căn đối với mỗi người Kito hữu chúng ta. Trong Tin Mừng theo Thánh Matthêu, Đức Giêsu dạy rằng: “Hãy yêu thương thù địch và làm ơn cho những kẻ ghét các con; hãy cầu nguyện cho những ai bắt bớ và nguyền rủa các con, để các con nên con cái của Cha các con, Đấng ngự trên trời.” Đây không phải là một lời khuyên đạo đức thông thường, nhưng là lời mặc khải sâu xa về căn tính đích thực của người Kitô hữu.

Đức Giêsu không bảo chúng ta phải “cảm thấy dễ chịu” với kẻ thù, cũng không đòi hỏi một cảm xúc tự nhiên. Ngài mời gọi chúng ta hành động cụ thể qua bốn động từ mạnh mẽ: yêu, làm ơn, chúc lành, và cầu nguyện. Đó chính là những hành vi định nghĩa người Kitô hữu, đặc biệt khi đối diện với tổn thương và thù địch. Yêu ở đây không phải là cảm xúc thoáng qua, mà là chọn lựa chủ động mong muốn điều tốt lành cho người khác. Làm ơn là chủ động thực hiện điều thiện, dù không mong được đáp trả. Chúc lành là nói lời tốt đẹp thay vì nguyền rủa. Và cầu nguyện là đặt chính người đã làm ta đau vào trong mối tương quan với Thiên Chúa. Người Kitô hữu không được định nghĩa bởi những gì họ cảm nhận bên trong, mà bởi cách họ hành xử khi bị tổn thương.

Thực tế, trái tim con người rất dễ dao động. Có lúc chúng ta rơi vào ác tâm, khao khát trả đũa, mong người kia phải chịu đau khổ như mình. Có lúc chúng ta dừng lại ở dả tâm – lòng dạ nhỏ hẹp, không trả thù nhưng giữ khoảng cách lạnh lùng, đóng chặt cánh cửa con tim. Và cũng có những lúc chúng ta sống với thiện tâm, mong muốn điều tốt cho người khác. Tuy nhiên, Đức Giêsu không chỉ mời gọi chúng ta dừng lại ở thiện tâm tự nhiên. Ngài kêu gọi chúng ta bước lên một cấp độ cao hơn, đó là sống với Thiên tâm – trái tim của chính Thiên Chúa.

Thiện tâm là điều tốt đẹp của con người, nhưng Thiên tâm là điều vượt quá sức tự nhiên. Thiên tâm chính là trái tim của Đức Kitô trên thập giá. Ngay cả khi chịu đóng đinh, Ngài không chỉ tha thứ mà còn cầu nguyện: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm.” Đó là đỉnh cao của tình yêu. Khi Đức Giêsu mời gọi chúng ta yêu kẻ thù, Ngài không đưa ra một lý tưởng viển vông, mà đang mời gọi chúng ta tham dự vào chính đời sống của Thiên Chúa. Ngài nói rõ mục đích: “để các con nên con cái Cha trên trời”. Không phải để được khen ngợi là người tốt, mà để trở nên giống Cha – Đấng cho mặt trời mọc lên trên cả kẻ lành lẫn kẻ dữ, Đấng yêu thương không theo điều kiện mà theo chính bản tính của Ngài.

Vậy, làm sao có thể yêu được kẻ đã làm tổn thương mình? Câu trả lời giản đơn nhưng đầy thách thức: không thể yêu nếu chưa tha thứ. Tha thứ không phải là quên đi, cũng không phải phủ nhận nỗi đau đã nhận. Tha thứ là quyết định không để sự dữ chi phối tương lai của mình. Khi không tha thứ, chúng ta tự ràng buộc mình vào quá khứ, để người khác tiếp tục điều khiển cảm xúc, và sống mãi trong bóng tối hận thù. Tha thứ trước hết giải thoát chính chúng ta. Và chỉ khi được tự do nội tâm, chúng ta mới có thể đi đến hành động yêu thương đích thực.

Mùa Chay chính là thời gian thanh luyện trái tim. Không chỉ ăn chay theo kiểu kiên khem đồ ăn thức uống, chúng ta được mời gọi ăn chay khỏi cay đắng, khỏi lời nói làm tổn thương, khỏi những ký ức nuôi dưỡng oán hờn. Chúng ta hãy tự vấn lương tâm: Tôi còn giữ trong lòng hình ảnh của ai đã làm tôi đau? Tôi có đang cầu nguyện cho người ấy chưa? Tôi có dám xin ơn muốn tha thứ không? Tha thứ không bắt đầu từ cảm xúc, mà bắt đầu từ lời cầu nguyện. Khi chúng ta đặt người làm ta đau trước mặt Chúa, dần dần Thiên Chúa sẽ đặt chính trái tim Ngài vào trong ta. Đó là lúc thiện tâm được biến đổi thành Thiên tâm.

Ai cũng có thể yêu những người yêu mình. Nhưng chỉ người mang trái tim của Đức Kitô mới có thể yêu cả kẻ thù – đó chính là thước đo trưởng thành thiêng liêng. Không phải số giờ cầu nguyện dài hay mức độ hy sinh lớn lao, mà chính phản ứng của chúng ta khi bị tổn thương mới nói lên chiều sâu đức tin. Nếu chúng ta vẫn trả đũa bằng lời nói cay nghiệt hay thái độ lạnh lùng, thì việc giữ Chay của chúng ta vẫn còn ở bề mặt. Nhưng nếu chúng ta bắt đầu cầu nguyện cho người làm mình đau, thì Mùa Chay đã chạm đến tận trái tim.

Kính thưa cộng đoàn,

“Hãy yêu thương thù địch… để nên con cái Cha trên trời” – đó không phải là khẩu hiệu, mà là con đường nên thánh. Mỗi ngày, chúng ta đứng trước lựa chọn: sống với ác tâm, với dả tâm, hay bước vào thiên tâm. Xin Chúa ban cho chúng ta ơn can đảm để tha thứ, ơn kiên trì để cầu nguyện cho những ai làm ta đau. Xin Chúa đặt trái tim của Ngài vào trái tim chúng ta, để khi người ta nhìn vào đời sống chúng ta, họ không chỉ thấy một người đạo đức, mà còn nhận ra hình ảnh của chính Cha trên trời.