Lc 11,42-046

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

Có những giai thoại, những câu chuyện ngụ ngôn hay những hình ảnh trong Kinh Thánh thoạt nghe qua có vẻ rất sắc bén, thậm chí gây sốc, nhưng khi ngẫm lại, chúng lại chạm đúng vào phần chân thật nhất của tâm hồn con người.

Trong đoạn Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu không chỉ đang “chỉ trích” hay “mắng mỏ” các người biệt phái và tiến sĩ luật. Đằng sau những tiếng kêu đầy cảnh tỉnh “Khốn cho các ngươi”, không hề có chút hằn học hay nguyền rủa nào; đó là tiếng kêu xót xa và cảnh báo đầy yêu thương của một người Thầy đang cố gắng cứu những con người đang tự đưa mình – và vô tình đưa cả những người xung quanh – vào một ngõ cụt thiêng liêng nguy hiểm nhất: đạo đức hình thức, tôn giáo bề ngoài mà cõi lòng thì trống rỗng.

Hôm nay, dưới ánh sáng của Lời Chúa, chúng ta hãy cùng nhau đi sâu vào ba lớp “vỏ bọc” mà Chúa Giêsu đã vạch trần, để soi chiếu lại chính bản thân mình trong đời sống đức tin hôm nay.

Ba lớp “vỏ bọc” của đạo đức hình thức

Chúa Giêsu không nhìn các người biệt phái bằng sự xét đoán hời hợt; Ngài nhìn thấu những cấu trúc tâm lý và tâm linh bên trong họ qua ba hình ảnh rất cụ thể:

Thứ nhất, đó là sự đảo lộn thứ tự ưu tiên (Tỉ mỉ chuyện nhỏ, bỏ quên chuyện lớn)

Chúa Giêsu nói: “Các ngươi nộp thuế thập phân cả bạc hà, vân hương, rau cỏ đủ thứ…” , những chi tiết nhỏ nhặt nhất, chi li đến từng cái lá, cọng rau trong vườn. Họ rất chu đáo, rất cẩn thận với những lề luật hình thức bên ngoài. Nhưng trớ trêu thay, “lại bỏ quên điều răn yêu mến Thiên Chúa và sự công bình.”

Đó là căn bệnh của việc chọn nhầm trọng tâm. Người ta có thể tranh luận sôi nổi về một nghi thức phụng vụ, một câu chữ trong kinh nguyện, một hình thức đạo đức bên ngoài, nhưng lại có thể dửng dưng lạnh lùng trước nỗi đau của người nghèo khổ, trước sự bất công ngay trong gia đình hay xã hội, và trước một trái tim đang tan vỡ cần được tha thứ.

Thứ hai, đó là nhu cầu về danh vọng và sự công nhận (Thích ghế nhất, thích chào hỏi…)

Bên cạnh việc giữ luật, họ thích ngồi hàng ghế đầu trong hội đường, thích được người ta chào kính ngoài phố chợ. Sâu xa hơn những việc đạo đức ấy là một cái tôi (ego) đang đói khát sự công nhận. Họ làm đạo đức không phải vì yêu Chúa hay yêu người, mà để trưng bày sự thánh thiện của chính mình. Tôn giáo lúc này không còn là mối tương quan tình yêu với Thiên Chúa, mà đã trở thành một chiếc vương miện giả tạo để họ tự tôn vinh bản thân trước mặt người đời.

Thứ ba, đó là sự gian dối che đậy (Những ngôi mộ không có dấu hiệu)

Chúa Giêsu đưa ra một hình ảnh gai góc nhất: “Các ngươi như những ngôi mộ không có dấu hiệu gì, người ta bước lên mà không hay biết.”

Ở Palestine thời đó, những ngôi mộ nếu không được vôi quét cẩn thận sẽ trở thành nơi làm cho người ta bị ô uế mà họ không hề ngờ tới. Bề ngoài, các tiến sĩ luật và biệt phái trông có vẻ rất sạch sẽ, trí thức, đạo đức, đầy uy quyền; nhưng bên trong lại chứa đầy sự giả hình, sự chết chóc và độc hại. Sự nguy hiểm nằm ở chỗ: họ không chỉ làm hỏng đời sống nội tâm của chính họ, mà sự giả hình đó còn vô tình “lây nhiễm” và “làm chết” tâm hồn của những người ngây thơ đặt niềm tin nơi họ.

Khi hình thức mất đi sinh khí của tình yêu

Đằng sau những lời quở trách ấy, Chúa Giêsu muốn gửi gắm một nguyên lý nền tảng cho đời sống tâm linh: Tôn giáo mà thiếu công bình và thiếu tình yêu thì chỉ còn là vỏ ốc trống rỗng. Và hình thức mà không có nội dung nội tâm sẽ trở thành một gánh nặng đè bẹp con người.

Chúa không hề bài bác việc giữ luật hay các thực hành đạo đức bên ngoài. Ngài khẳng định rõ: “Các ngươi phải thi hành những điều này, mà không được bỏ những điều kia.” Vấn đề không nằm ở việc làm hay không làm, mà nằm ở gốc rễ và động lực. Công bình và lòng mến là GỐC. Các việc đạo đức bên ngoài là HOA QUẢ. Nếu gốc rễ bị khô cạn, nếu lòng mến không còn, thì những đóa hoa hình thức bên ngoài dù có rực rỡ đến đâu cũng chỉ là hoa giả, không thể mang lại sự sống đời đời.

Hơn thế nữa, Chúa Giêsu cũng lên án thói đạo đức áp đặt: “Các ngươi chất lên vai người khác những gánh nặng không thể gánh nổi, còn chính các ngươi thì không thèm động ngón tay vào.” Đây là sự cay đắng lớn nhất của một đời sống đạo thiếu tình thương: đòi hỏi người khác phải hoàn hảo theo những tiêu chuẩn khắc nghiệt, trong khi chính mình lại sống dễ dãi, bao biện và thiếu xót thương.

Anh chị em thân mến!

Khi đọc lại đoạn Tin Mừng này, chúng ta đừng vội vã đưa mắt tìm xem ai là “biệt phái” trong cộng đoàn, trong giáo xứ. Hãy dừng lại, đặt chiếc gương Tin Mừng ấy trước cõi lòng của chính mình. Bởi vì, căn bệnh biệt phái rất tinh vi và có thể len lỏi vào bất cứ ai trong chúng ta: Sự chia cắt giữa Đạo và Đời; Cái tôi trong phục vụ; Tiêu chuẩn kép

Chúa Giêsu hôm nay đang nhẹ nhàng nhưng thẳng thắn hỏi từng người chúng ta trong thinh lặng của tâm hồn: Con đang bận rộn với những hình thức nhỏ nhặt nào, mà bỏ quên tình yêu và sự công bình đối với những người sống sát bên con? Con có đang sống để được người đời vỗ tay, hay để được Thiên Chúa thấu hiểu? Con có đang vô tình biến niềm tin thành gánh nặng đè bẹp những người xung quanh không?

Lời cảnh tỉnh của Chúa Giêsu hôm nay không nhằm làm chúng ta ngã lòng hay tuyệt vọng, mà là để giải phóng chúng ta. Ngài muốn lột bỏ những chiếc mặt nạ nặng nề để trả lại cho chúng ta sự tự do đích thực của con người con cái Chúa. Để làm được điều đó, mỗi người chúng ta được mời gọi bước đi trên những bước chân canh tân cụ thể: Sắp xếp lại thứ tự ưu tiên trong đời sống đức tin; Sống chân thật trước mặt Chúa; Trở thành người nâng đỡ thay vì kẻ chất gánh nặng cho người khác.

Anh chị em thân mến,

Đạo thánh Chúa không phải là một bộ luật khô khan, và Thiên Chúa không cần những hình nhân máy móc chỉ biết giữ lễ nghi mà không có trái tim. Thiên Chúa cần những con người sống thực, yêu thật và chân thành.

Xin Chúa Giêsu thanh tẩy cõi lòng chúng ta khỏi mọi vết nhơ của sự giả hình và hình thức. Xin ban cho chúng ta một đức tin sống động: đức tin biết mở rộng đôi tay để ôm lấy người khác trong công bình và tình yêu thương chân thành. Để khi bước ra khỏi ngôi nhà thờ này, cuộc sống hằng ngày của chúng ta thực sự trở thành một Tin Mừng sống động, phản chiếu chính khuôn mặt khiêm nhường và đầy lòng xót thương của Thầy Chí Thánh.