KIỆN TOÀN TRONG TÌNH YÊU: TỪ CHỮ VIẾT ĐẾN THẦN KHÍ

Trong hành trình tìm kiếm sự thánh thiện, nhân loại luôn đứng trước một nghịch lý: chúng ta tạo ra những quy tắc để bảo vệ sự thiện, nhưng chính những quy tắc ấy đôi khi lại trở thành xiềng xích làm xơ cứng tâm hồn. Bước vào bối cảnh của Do Thái giáo thời sơ khai, chúng ta bắt gặp một cộng đồng sùng đạo đến cực đoan, nơi những người Pharisiêu nỗ lực xây dựng một “pháo đài” lề luật kiên cố để tôn vinh Thiên Chúa. Thế nhưng, giữa những tầng lớp quy định chồng chất, hình bóng của một Thiên Chúa tình yêu dường như bị che khuất bởi những con chữ khô khan.

Chính trong sự ngột ngạt ấy, lời tuyên bố của Đức Giêsu: “Thầy đến không phải để bãi bỏ Lề Luật, nhưng là để kiện toàn” đã vang lên như một luồng gió mới, làm rúng động cả hệ thống tư tưởng đương thời. Ngài không đến để phá đổ những giá trị truyền thống, cũng không đến để nới lỏng đạo đức cho nhẹ gánh. Ngược lại, Ngài đưa chúng ta trở về với “nguyên ủy”, về với nhịp đập nguyên thủy của trái tim con người trước nhan Thiên Chúa. “Kiện toàn” ở đây không phải là thêm vào những điều khoản mới, mà là thổi Thần Khí vào cái xác không hồn của hình thức đạo đức giả tạo.

Hôm nay, chúng ta hãy cùng nhau lùi lại một bước, nhìn sâu vào thế giới của người Pharisiêu để hiểu tại sao Chúa Giêsu lại chọn con đường kiện toàn đầy cam go này, và làm thế nào để chúng ta không rơi vào cái bẫy của sự đạo đức hình thức trong chính đời sống hiện đại.

1. Thế giới của những người Biệt phái (Pharisiêu)

Để hiểu tại sao Chúa Giêsu nói Ngài đến để “kiện toàn”, chúng ta cần hiểu các đối thủ lớn nhất của Ngài lúc bấy giờ đang giữ Luật như thế nào.

Người Pharisiêu không phải là những kẻ xấu xa theo nghĩa đạo đức thông thường; thực tế, họ là những người “đạo đức nhất” trong mắt dân chúng. Họ tuân giữ Torah (Ngũ Thư) với một sự tỉ mỉ đáng kinh ngạc. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở hệ thống Mishnah (Luật truyền khẩu).

Hệ thống này chia Luật thành 613 điều răn:

• 248 điều truyền lệnh (tương ứng với số bộ phận trong cơ thể).
• 365 điều cấm đoán (tương ứng với số ngày trong năm).

Họ xây dựng một “hàng rào quanh Lề Luật”. Ví dụ, để tránh vi phạm luật nghỉ ngày Sabát, họ tranh luận xem liệu người ta có được phép đeo răng giả hay không (vì đó là mang vác vật nặng?), hay được đi bộ bao nhiêu bước. Lề Luật từ một “bản tình ca” của dân giao ước đã trở thành một gánh nặng nghẹt thở, nơi cái chữ giết chết Thần Khí.

2. Ý nghĩa của việc “Kiện toàn” (Pleroo)

Trong tiếng Hy Lạp, từ “kiện toàn” là Pleroo, nghĩa là làm cho đầy tràn, làm cho trọn vẹn. Chúa Giêsu không đến để bãi bỏ (abolish) nhưng để đổ đầy ý nghĩa vào cái vỏ hình thức mà người Pharisiêu đang nắm giữ.

Chúa kiện toàn Lề Luật trên ba phương diện chính:

A. Kiện toàn về Nội tâm (Chiều sâu)

Nếu Luật cũ nói: “Chớ giết người”, Chúa Giêsu kiện toàn bằng cách đi sâu vào căn nguyên: “Ai giận anh em mình thì đã đáng bị đưa ra tòa”. Ngài chuyển dịch trọng tâm từ hành vi bên ngoài sang thái độ bên trong. Một bàn tay sạch không có ý nghĩa gì nếu trái tim đầy rẫy hận thù.

B. Kiện toàn về Phụng tự (Chiều cao)

Các lề luật về hy tế, dâng chiên bò trong Đền Thờ chỉ là hình bóng. Chúa Giêsu kiện toàn bằng cách chính Ngài trở thành Thượng Tế và là Hy Lễ duy nhất, trọn vẹn. Mọi lề luật về thanh sạch nghi lễ nay được thay thế bằng sự thanh sạch trong Thần Khí.

C. Kiện toàn về Bác ái (Chiều rộng)

Đây là đỉnh cao. Chúa Giêsu tóm kết 613 điều răn ấy vào hai điều cốt lõi: Mến Chúa và Yêu người. Ngài dạy rằng Lề Luật hiện hữu vì con người, chứ không phải con người vì Lề Luật. “Kiện toàn” ở đây là làm cho Luật pháp trở thành công cụ của lòng thương xót chứ không phải vũ khí của sự xét đoán.

3. Suy niệm: Lề Luật của Trái Tim

Khi nghe Chúa Giêsu tuyên bố: “Thầy đến không phải để bãi bỏ Lề Luật, nhưng là để kiện toàn”, có lẽ nhiều người trong chúng ta cảm thấy nhẹ nhõm vì nghĩ rằng đạo Công giáo có ít luật hơn người Do Thái xưa. Nhưng thực tế, Chúa đang mời gọi chúng ta vào một lối giữ đạo “khó” hơn nhiều.

Người Pharisiêu giữ luật để được cứu độ, còn chúng ta giữ luật vì đã được yêu thương.

Sự khác biệt nằm ở chỗ này: Người Pharisiêu hỏi: “Tôi phải làm gì để đúng luật?”, còn người môn đệ Chúa Kitô hỏi: “Tôi phải yêu như thế nào cho đủ?”. Khi bạn yêu một ai đó, bạn không tính toán xem mình đã tặng bao nhiêu đóa hoa hay dành bao nhiêu phút để nói chuyện. Tình yêu không có giới hạn, và đó chính là sự “kiện toàn” mà Chúa Giêsu mong muốn.

Chúa nhìn vào chúng ta hôm nay và có thể Ngài cũng đang thấy những “người Pharisiêu hiện đại”. Đó là khi chúng ta đi lễ Chúa Nhật rất đầy đủ nhưng về nhà lại gắt gỏng với vợ con. Đó là khi chúng ta giữ luật ăn chay nghiêm ngặt nhưng lại “ăn tươi nuốt sống” uy tín của đồng nghiệp bằng những lời nói hành. Đó không phải là giữ luật, đó là sự giả hình.

Chúa Giêsu kiện toàn Lề Luật bằng cách đóng đinh chính Ngài vào Thập giá. Trên Thập giá, không còn chữ viết, chỉ còn máu và nước. Đó là bản văn cuối cùng của Lề Luật: Luật của sự tự hiến.

Lạy Chúa, xin đừng để con trở thành nô lệ của những con chữ khô khan, nhưng xin cho con trở thành môn đệ của Thần Khí. Xin cho con hiểu rằng, đỉnh cao của mọi luật lệ chính là Đức Ái. Vì như thánh Phaolô đã nói: “Yêu thương là chu toàn Lề Luật”. Amen.