Mt 13,54-58

Lễ Thánh Giuse Thợ

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

            Bài Tin Mừng hôm nay đặt chúng ta trước một nghịch lý: những người đồng hương tại Nadarét vốn biết rất rõ về Đức Giêsu theo phương diện nhân loại, nhưng chính cái biết “quá rõ” ấy lại trở thành rào cản ngăn họ nhận ra căn tính Thiên Tính của Người. Họ thắc mắc: “Ông không phải là con bác thợ sao?”.

Sự quen thuộc quá mức đã khiến đôi mắt đức tin của họ bị che lấp. Họ chỉ nhìn thấy một gia đình bình thường, một nghề nghiệp lao động chân tay bình thường và một nguồn gốc quá đỗi quen thuộc. Vì coi thường những gì thuộc về đời thường, họ đã không thể tin rằng Thiên Chúa quyền năng lại có thể chọn con đường thấp hèn như thế để nhập thể và hoạt động. Họ đã bỏ lỡ Đấng Cứu Thế chỉ vì Ngài hiện diện trong dáng vẻ của một người thợ.

Thánh Giuse – Sự hiện diện bị “che khuất” nhưng đầy ý nghĩa.

            Trong trình thuật này, Tin Mừng không hề gọi tên Thánh Giuse. Ngài hiện diện qua cụm từ định danh: “con bác thợ mộc”. Sự “vắng bóng” về danh xưng hay những lời nói trực tiếp của Thánh Giuse trong toàn bộ Tin Mừng không phải là một sự quên lãng vô tình của các tác giả thánh, nhưng đó chính là một mặc khải về căn tính của ngài.

Thánh Giuse là người của thinh lặng. Ngài không để lại một lời nói nào, không thực hiện một phép lạ hiển hách hay một bài giảng hùng hồn nào. Tuy nhiên, ngài lại sở hữu một giá trị mà không ai có thể thay thế: một đời sống hoàn toàn trao ban trong sự trung tín âm thầm.

Theo thông điệp Laborem Exercens, lao động không đơn thuần là phương tiện để sinh tồn, mà còn là cách thế để con người tham dự vào công trình sáng tạo của Thiên Chúa. Thánh Giuse chính là hiện thân sống động nhất của chân lý đó: ngài thờ phượng Thiên Chúa qua từng nhát bào, nhát đục.

Lao động – Phẩm giá và ơn gọi nên thánh

Hiến chế Lumen Gentium (số 41) đã khẳng định rằng lao động là con đường nên thánh hữu hiệu. Qua gương sáng của Thánh Giuse, chúng ta thấy lao động mang lại ba giá trị cốt lõi:

• Thứ nhất, hoàn thiện bản thân

Lao động không chỉ tạo ra sản phẩm vật chất, mà còn kiến tạo nên chính con người. Chính trong môi trường làm việc, đức tính kiên nhẫn được rèn luyện, tinh thần trách nhiệm được hình thành và cái tôi ích kỷ dần được thanh luyện để trở nên khiêm hạ hơn.

• Thứ hai, phục vụ tha nhân

Thánh Giuse không lao động cho riêng mình. Mọi mồ hôi và công sức của ngài đều dành để nuôi sống Đức Maria và chăm sóc Hài Nhi Giêsu. Khi đó, lao động đã vượt lên trên ý nghĩa kinh tế để trở thành một hành vi yêu thương cụ thể và sống động.

• Thứ ba, xây dựng xã hội

Mỗi công việc, dù nhỏ bé hay âm thầm đến đâu, đều góp phần vào trật tự và sự phát triển chung của thế giới. Trong ánh sáng đức tin, không có công việc nào là “tầm thường” nếu nó được thực hiện với tình yêu lớn lao.

Bi kịch của Nadarét – Khi lao động bị xem thường

Sự vấp ngã của người dân Nadarét nằm ở thái độ coi thường cái bình thường. Họ mặc định rằng: “Một người thợ thì không thể là ngôn sứ” hay “Một gia đình lao động nghèo nàn không thể là nơi Thiên Chúa chọn để ngự trị”.

Đây không chỉ là vấn đề thiếu đức tin, mà còn là một thái độ tâm lý nguy hiểm: đồng hóa giá trị con người với địa vị, bằng cấp và hình thức bên ngoài. Hậu quả của thái độ ấy thật nặng nề: “Người không làm nhiều phép lạ tại đó, vì họ không tin”. Thiên Chúa không bao giờ thiếu quyền năng, nhưng Ngài tôn trọng tự do của con người. Khi lòng người đóng lại trước những điều giản đơn, họ cũng tự đóng cửa trước những phép lạ của ân sủng.

Thánh Giuse – Linh đạo của đời thường

Thánh Giuse dạy chúng ta một “linh đạo thực hành” rất cần thiết cho thế giới hôm nay, đó là:

• Thánh hóa điều bình thường: Không cần phải làm những điều lớn lao mới có thể nên thánh. Chỉ cần làm những công việc hằng ngày với lòng yêu mến và sự trung tín tuyệt đối.
• Sống ơn gọi trong thinh lặng: Giữa một thế giới ồn ào và thích phô trương, Thánh Giuse chọn cách hiện diện đúng lúc, âm thầm phục vụ mà không cần được tung hô. Đó là một “sự hiện diện cứu độ”.
• Để Thiên Chúa hành động qua mình: Ngài không tìm cách đánh bóng tên tuổi, nhưng để cho kế hoạch của Thiên Chúa được thực hiện trọn vẹn qua cuộc đời mình.

Lao động – Ơn gọi hay gánh nặng?

Anh chị em thân mến, đặc biệt là các anh chị em đang sống đời thánh hiến, chúng ta cần tự vấn: Tôi đang nhìn nhận công việc bổn phận hằng ngày là một ơn gọi nên thánh hay chỉ là một gánh nặng phải chịu đựng? Tôi có nhận ra Thiên Chúa đang chờ đợi tôi nơi những việc nhỏ nhặt không?

Trong đời tu, lao động thường là nơi cái tôi được thanh luyện sâu xa nhất:

• Khi ta làm việc mà không được ai ghi nhận.
• Khi ta phục vụ âm thầm mà không ai hay biết.
• Khi ta kiên trì với những bổn phận đơn điệu ngày này qua ngày khác.

Chính những lúc đó, chúng ta đang trở nên giống Thánh Giuse nhất và đang đi trên con đường thánh thiện đích thực.

Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta hoán cải cái nhìn của mình: Đừng mải mê tìm kiếm Thiên Chúa nơi những điều kỳ vĩ xa xôi, nếu chúng ta chưa học được cách nhận ra Ngài trong những điều bình thường nhất của cuộc sống.

Thánh Giuse không để lại một lời giáo huấn nào bằng ngôn từ, nhưng cuộc đời ngài là một chứng từ mạnh mẽ: Thiên Chúa có thể cứu độ thế giới qua đôi bàn tay chai sần của một người thợ âm thầm. Xin cho mỗi chúng ta biết yêu mến công việc hằng ngày, biết sống trung tín trong những điều nhỏ bé, để nhận ra Thiên Chúa vẫn đang âm thầm hoạt động và thánh hóa đời sống chúng ta. Amen.