Ga 8,21–30

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Kinh thưa cộng đoàn!

Lời Chúa hôm nay đưa chúng ta đối diện với một thực tại nghịch lý nhưng đầy sức mạnh cứu độ: chính nơi thập giá – nơi tưởng chừng là thất bại cùng cực, nhục nhã và cái chết – lại là nơi Thiên Chúa tỏ lộ rõ ràng nhất căn tính của Ngài, và cũng là nơi con người chúng ta nhận ra sự thật sâu xa nhất về chính mình.

Đức Giêsu đã nói với những người Do Thái: “Các ông bởi hạ giới; còn tôi, tôi bởi thượng giới. Các ông thuộc về thế gian này; còn tôi, tôi không thuộc về thế gian này” (Ga 8,23). Lời ấy không chỉ nói về nguồn gốc khác biệt, mà còn về cách nhìn, cách sống và cách yêu hoàn toàn đối lập.

Con người “thuộc về hạ giới” khi bị nhốt chặt trong thế giới của chính mình: chỉ nhìn mọi sự qua lăng kính quyền lực, lợi ích, danh dự cá nhân và sự an toàn tạm bợ. Chúng ta thường hỏi: “Điều này có lợi cho tôi không?”, “Tôi sẽ được gì?”, “Tôi cần gì để thoải mái và thành công?”. Chính vì tâm hồn bị đóng kín trong logic trần thế ấy mà người Do Thái nghe Đức Giêsu nói mà không hiểu.

Họ chỉ có thể nghĩ theo kiểu rất đời thường: “Ông ấy sẽ tự tử hay sao?” (Ga 8,22). Bi kịch lớn nhất của con người không phải là không nghe thấy tiếng Chúa, mà là đứng rất gần mầu nhiệm Thiên Chúa mà vẫn không nhận ra, vì trái tim đã bị thế gian chiếm lĩnh.

Rồi Đức Giêsu nói một lời nghiêm khắc nhưng đầy lòng thương xót: “Nếu các ông không tin rằng Tôi Hằng Hữu, các ông sẽ mang tội lỗi mình mà chết” (Ga 8,24). “Tôi Hằng Hữu” – đó là danh xưng thiêng liêng nhất của Thiên Chúa trong Cựu Ước, danh xưng mà Thiên Chúa đã tự mặc khải cho Môsê bên bụi gai bốc cháy. Đức Giêsu đang khẳng định rõ ràng: Người chính là Thiên Chúa, Đấng Hiện Hữu đời đời.

Thế nhưng, điều đáng suy nghĩ sâu xa là: tội lỗi lớn nhất không nằm ở những sa ngã đạo đức, những yếu đuối xác thịt hay những thất bại cá nhân. Tội lỗi sâu thẳm nhất chính là không nhận ra Thiên Chúa đang hiện diện ngay trước mặt mình, không tin vào tình yêu của Ngài, không mở lòng đón nhận ánh sáng mà Ngài mang đến. Khi con người khước từ niềm tin ấy, họ tự cắt đứt mình khỏi nguồn sự sống vĩnh cửu, và “mang tội lỗi mình mà chết” – không phải vì Thiên Chúa kết án, mà vì chính họ đã chọn sự chết thay vì sự sống.

Tuy nhiên, giữa lời cảnh tỉnh ấy, Đức Giêsu lại nói một lời đầy hy vọng và nghịch lý: “Khi các ông giương cao Con Người lên, bấy giờ các ông sẽ biết rằng Tôi Hằng Hữu, và biết rằng tôi không tự mình làm bất cứ điều gì, nhưng Chúa Cha đã dạy tôi thế nào, thì tôi nói như vậy” (Ga 8,28). “Giương cao Con Người” chính là thập giá – cây gỗ nhục nhã của sự kết án. Điều kỳ diệu và lạ lùng là: chính lúc Đức Giêsu bị treo lên, bị nhục mạ, bị đóng đinh, bị coi như kẻ thất bại hoàn toàn, lại là lúc sự thật về Thiên Chúa được tỏ lộ rõ ràng nhất. Thập giá trở thành cuốn sách lớn nhất, trang trọng nhất về Thiên Chúa và về con người.

Vậy khi nhìn lên thập giá, chúng ta thấy gì?

Trước hết, chúng ta thấy tội lỗi của chính mình một cách rõ ràng và đau đớn. Không có thập giá, chúng ta dễ tự an ủi rằng tội lỗi của mình chẳng nghiêm trọng: “Tôi chỉ ích kỷ một chút thôi”, “Tôi vô cảm đôi khi thôi”, “Tôi làm tổn thương người khác nhưng không cố ý”. Nhưng khi nhìn lên thập giá, chúng ta hiểu rằng tội lỗi của con người nghiêm trọng đến mức Con Một Thiên Chúa phải chịu chết vì nó. Mỗi lần ta chọn ích kỷ, mỗi lần ta làm tổn thương tha nhân, mỗi lần ta khép kín trái tim trước nỗi đau của người khác, ta đang góp phần vào bóng tối đã đóng đinh Đức Kitô. Thập giá là tấm gương soi chiếu lương tâm: nó không để chúng ta trốn tránh, mà buộc chúng ta đối diện với sự thật về mình.

Nhưng điều lớn lao hơn tội lỗi chính là tình yêu của Thiên Chúa. Trên thập giá, Thiên Chúa không trả thù, không nguyền rủa, không rời bỏ. Ngài trao ban chính mình đến cùng. Thập giá nói với chúng ta rằng: Thiên Chúa yêu con người không phải vì con người xứng đáng, tốt lành hay đáng yêu, mà vì chính Ngài là Tình Yêu. Tình yêu ấy lớn hơn mọi tội lỗi, lớn hơn mọi sự dữ, lớn hơn cả sự chết. Nơi thập giá, chúng ta thấy Thiên Chúa không đứng xa nỗi đau của nhân loại, mà bước vào tận cùng nỗi đau ấy để biến nó thành con đường cứu độ.

Từ đó, thập giá dạy chúng ta giá trị đích thực của đau khổ. Con người luôn sợ đau khổ, luôn tìm cách trốn chạy nó. Nhưng Đức Giêsu cho thấy: đau khổ không phải là vô nghĩa, không phải là sự trừng phạt hay thất bại. Khi đau khổ được kết hợp với tình yêu, nó trở thành hy lễ, trở thành sự trao ban, trở thành con đường cứu độ. Không phải đau khổ tự nó cứu chuộc thế giới, mà chính tình yêu trong đau khổ mới cứu chuộc thế giới. Thập giá biến sự dữ thành ơn lành, biến cái chết thành sự sống.

Hơn nữa, thập giá trả lời cho câu hỏi muôn thuở của nhân loại: Tại sao có sự dữ? Thiên Chúa không trả lời bằng triết lý cao siêu hay lý lẽ logic. Ngài trả lời bằng chính cuộc khổ nạn của Con Một mình. Ngài không đứng ngoài lịch sử đau thương của con người, mà nhập vào nó, chịu đựng nó, và từ nơi sâu thẳm của sự dữ, Ngài làm nảy sinh sự sống mới.

Cuối cùng, nhìn lên thập giá, chúng ta thấy sự thật về chính mình: Tôi đang đứng ở đâu trong câu chuyện cứu độ này? Tôi là người đóng đinh Đức Kitô bằng sự ích kỷ và vô cảm của mình, hay là người đứng dưới chân thập giá, đón nhận tình yêu và học cách yêu như Ngài? Tôi đang sống theo logic của quyền lực, lợi ích, thành công trần thế, hay theo logic của tình yêu hy sinh, trao ban và vâng phục ý Cha?

Bí mật đời sống của Đức Giêsu nằm ngay trong lời Ngài nói: “Đấng đã sai tôi vẫn ở với tôi… vì tôi hằng làm những điều đẹp ý Người” (Ga 8,29). Người không sống cho mình, không tìm vinh quang riêng, không chạy theo ý riêng. Người sống hoàn toàn cho Chúa Cha và cho tình yêu dành cho nhân loại. Mùa Chay chính là lời mời gọi tha thiết: chúng ta hãy học lại cách sống ấy. Đừng chỉ sống cho bản thân, cho thành công, cho cái tôi. Hãy sống cho ý muốn của Thiên Chúa, cho tình yêu dành cho anh em, cho sự trao ban không toan tính.

Mùa Chay là thời gian đặc ân để chúng ta nhìn lâu hơn, nhìn sâu hơn vào thập giá. Vì khi nhìn lên thập giá, chúng ta thấy tội lỗi của mình để ăn năn sám hối, thấy tình yêu của Chúa để tin tưởng và phó thác, thấy giá trị của đau khổ để đón nhận nó trong tình yêu, thấy con đường cứu độ giữa muôn vàn sự dữ, và thấy ý nghĩa đích thực của cuộc đời mình. Thập giá không phải là thất bại của Thiên Chúa. Thập giá là chiến thắng vĩ đại của tình yêu – tình yêu đã chiến thắng sự chết, tội lỗi và mọi sự dữ.

Hãy dành thời gian tĩnh lặng hôm nay để nhìn lên thập giá. Hãy để ánh sáng từ thập giá chiếu soi tâm hồn bạn, để bạn nhận ra mình là ai, và Thiên Chúa là Đấng nào. Và từ đó, bạn sẽ bước đi trong Mùa Chay này với một trái tim mới: biết yêu hơn, biết tha thứ hơn, biết trao ban hơn – vì bạn đã thấy rõ: tình yêu trên thập giá chính là sự thật cuối cùng về Thiên Chúa và về con người. Amen.