(Ga 16,20-23a)

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

Có lẽ không có kinh nghiệm nào gần gũi với đời người cho bằng kinh nghiệm mất mát, chia ly và đau khổ. Ai trong chúng ta cũng từng có lúc khóc mà người khác lại cười; có lúc mình trung thành với điều thiện nhưng lại bị hiểu lầm, cô độc hay thất bại; có lúc mình cố sống tử tế nhưng thế gian dường như không thưởng công cho sự tử tế ấy. Kinh nghiệm được điều đó, nên Đức Giesu đã nói rõ trước với các môn đệ: “Các con sẽ than van khóc lóc, còn thế gian sẽ vui mừng… nhưng nỗi buồn của các con sẽ trở thành niềm vui.”

Đây là một nghịch lý của Tin Mừng: Người thuộc về Thiên Chúa không phải lúc nào cũng được thế gian ủng hộ và tung hô. Và niềm vui đích thực không phải là thứ niềm vui dễ dãi, nhưng thường được sinh ra từ đau khổ đã được biến đổi.

Nghịch lý của người môn đệ – khóc giữa một thế giới đang cười

Đức Giêsu không hứa với các môn đệ một cuộc đời không nước mắt. Ngược lại, Người nói rõ sự thật với các ông rằng: “Các con sẽ than van khóc lóc.” Các môn đệ sắp bước vào kinh nghiệm đau đớn nhất, đó là: mất Thầy, mất điểm tựa, mất sự an toàn nội tâm.

Trong khi đó, “thế gian sẽ vui mừng”. Thế gian vui vì tưởng rằng bóng tối đã chiến thắng ánh sáng. Kinh nghiệm thực tế trong cuộc sống cho thấy, sự dữ thường tạo cảm giác mình đang thắng thế. Sự ích kỷ thường tưởng mình mạnh hơn tình yêu. Bạo lực thường nghĩ mình mạnh hơn sự hiền lành.

Đó cũng là kinh nghiệm của người Kitô hữu hôm nay. Có những lúc, người trung thực lại thiệt thòi, người sống đạo lại bị chế giễu, người sống yêu thương lại bị tổn thương, người cố giữ lương tâm ngay thẳng lại cảm thấy cô độc. Nghịch lý ấy làm nhiều người đặt câu hỏi: “Có thật Thiên Chúa đang hiện diện không?” Các môn đệ ngày xưa cũng đã hoang mang như thế khi nhìn Thầy mình bị treo trên thập giá.

Đau khổ không phải dấu chấm hết, nhưng là cơn chuyển dạ của một sự sống mới

Để giải thích mầu nhiệm ấy, Đức Giêsu dùng hình ảnh người mẹ sinh con: “Người đàn bà khi sinh con thì lo buồn… nhưng khi sinh con rồi, thì bà mừng rỡ.” Đây là một trong những hình ảnh đẹp nhất của Tin Mừng. Đức Giêsu không phủ nhận cơn đau. Người không nói đau khổ là ảo tưởng. Người không bảo các môn đệ phải “mạnh mẽ lên” theo kiểu áp chế cảm xúc. Không. Người nhìn nhận: có đau thật, có mất mát thật, có nước mắt thật. Nhưng Người mặc cho đau khổ một ý nghĩa mới: đó là cơn chuyển dạ của sự sống.

Trong thần học Kitô giáo, thập giá không phải là thất bại cuối cùng. Thập giá là nơi sự sống mới được khai sinh. Cũng như hạt lúa phải mục nát để sinh nhiều bông hạt, con người nhiều khi phải đi qua đổ vỡ mới trưởng thành.

Có những niềm vui chỉ xuất hiện sau những năm dài hy sinh, chỉ được hiểu sau những lần mất mát, chỉ được sinh ra sau những đêm tối nội tâm. Nỗi đau không tự nó cứu độ con người. Nhưng đau khổ được kết hiệp với Đức Kitô có thể trở thành nơi biến đổi con người.

Con người trưởng thành nhờ đi qua đau khổ, không phải trốn chạy đau khổ

Viktor E. Frankl là một nhà Tâm lý học trị liệu, ông cho thấy rằng: điều làm con người tổn thương nhất không phải chỉ là đau khổ, mà là đau khổ không có ý nghĩa. Khi con người không tìm thấy ý nghĩa cho nỗi đau, họ dễ rơi vào cay đắng, khép kín, tuyệt vọng, hoặc tìm khoái lạc để khỏa lấp khoảng trống nội tâm.

Rất nhiều người hôm nay chạy trốn đau khổ bằng tiêu thụ, giải trí liên tục, mạng xã hội, thành công bề ngoài, hoặc những tương quan hời hợt. Thế nhưng, những thứ ấy chỉ làm dịu nỗi đau trong chốc lát. Nỗi trống rỗng vẫn còn đó.

Đức Giêsu không dạy các môn đệ và mỗi chúng ta trốn đau khổ. Người dạy chúng ta đi qua đau khổ với niềm hy vọng. Cũng như người mẹ sinh con không thể tránh cơn đau chuyển dạ. Nhưng bà chấp nhận nó vì biết rằng phía bên kia đau đớn là một sự sống mới. Đó cũng là hành trình trưởng thành tâm lý và thiêng liêng của con người.

Nhiều khi Thiên Chúa không cất khỏi chúng ta cây thập giá, nhưng Người dùng chính cây thập giá ấy để làm lớn lên lòng kiên nhẫn, sự khiêm tốn, khả năng yêu thương và chiều sâu nội tâm cuar chúng ta. Có những người chỉ thực sự trưởng thành sau một biến cố đau thương. Có những tâm hồn chỉ biết cảm thông sau khi đã từng khóc, như đức cố Giáo Hoàng Phanxico trong Tông Huấn Hậu Thượng Hội Đồng Giám Mục – Christus Vivit số 76, đã từng mời gọi các bạn trẻ: “các con hãy biết khóc… các con hãy tập khóc …..” Có những con người chỉ biết phó thác sau khi mọi điểm tựa sụp đổ.

Nỗi buồn của các môn đệ – sợ mất điểm tựa

Các môn đệ buồn không chỉ vì Thầy sắp ra đi. Các ông còn sợ vì mất đi cảm giác an toàn. Bao lâu Đức Giêsu còn ở đó, các ông cảm thấy mình được che chở. Nhưng giờ đây, các ông phải bước vào một hành trình mới: sống đức tin mà không còn thấy Thầy bằng mắt thường.

Đây cũng là kinh nghiệm thiêng liêng của nhiều người Kito hữu và những người sống đời thánh hiến. Có lúc Thiên Chúa dường như im lặng. Có lúc cầu nguyện mà không cảm thấy gì. Có lúc ta thấy mình cô đơn giữa những khủng hoảng nội tâm.

Trong linh đạo Kitô giáo, đó thường là giai đoạn thanh luyện đức tin. Thiên Chúa đôi khi lấy đi những nâng đỡ cảm tính để con người học yêu mến Người bằng một đức tin trưởng thành hơn. Đức tin trưởng thành không còn dựa trên cảm xúc, nhưng dựa trên sự tín thác.

Lời hứa của Thầy Giêsu: “Niềm vui của các con không ai lấy mất được”

Niềm vui mà Đức Giêsu hứa không phải là cảm xúc thoáng qua. Đó là niềm vui của người đã đi qua thập giá và gặp Đấng Phục Sinh. Thế gian có thể lấy đi tiền bạc, thành công, sức khỏe, danh tiếng. Nhưng không ai lấy được bình an của một tâm hồn thuộc trọn về Thiên Chúa.

Đó cũng chính là niềm vui sâu xa của các thánh: vẫn bình an giữa đau khổ, vẫn hy vọng giữa đêm tối, vẫn yêu thương giữa phản bội. Niềm vui ấy không phát xuất từ việc cuộc đời dễ dàng, nhưng từ xác tín rằng: Thiên Chúa đang hiện diện, ngay cả trong đau khổ.

Anh chị em thân mến!

Có thể hôm nay mỗi người chúng ta đang mang một nỗi buồn riêng, nỗi buồn ấy có thể là: nỗi buồn của thất bại, nỗi buồn của cô đơn, nỗi buồn của tổn thương, nỗi buồn của đời sống đức tin khô khan, hay nỗi buồn vì cảm thấy Thiên Chúa quá im lặng.

Tin Mừng hôm nay không bảo chúng ta phủ nhận nước mắt, vì chính Đức Giêsu cũng đã khóc. Nhưng Người mời gọi chúng ta tin rằng: không có đau khổ nào vô nghĩa trong bàn tay Thiên Chúa. Nếu kết hiệp với Đức Kitô Phục Sinh, nỗi buồn có thể trở thành nơi khai sinh một niềm vui sâu hơn, trưởng thành hơn, và không ai có thể lấy mất được.