Chúa Giêsu về thăm quê (Lc 4,24-30)
Lm. Bênađô Trần Nghiêm, O.Cist
Bất cứ những ai khi đi xa đều nhớ về quê hương bởi vì nơi đó chất chứa biết bao kỷ niệm thời thơ ấu, nơi đó chúng ta cảm thấy nhớ nhung, luyến tiếc, và muốn “thời gian quay trở lại” như lời của một bài hát:
Quê tôi ai cũng có một dòng sông bên nhà,
Con sông quê gắn bó với tuổi thơ đời tôi.
Bao năm xa quê ấy trong mơ tôi vẫn thấy,
Hôm nay tôi trở về lòng chợt vui thấy sông không già.
NS: Hoàng Hiệp
Do đó, dù kỷ niệm vui hay buồn của ngày xưa, chúng ta cũng rất trân trọng và ghi sâu trong trái tim mình. Từ những cảm xúc đó, chúng ta luôn muốn làm một cái gì đó cho quê hương. Có lẽ, Chúa Giêsu cũng có những tâm tình như trên khi trở về quê hương. Nhưng thật thất vọng, người dân của Người đã không đón tiếp Người như lòng mong ước của Người. Ho đã từ chối lời chia sẻ của Người, thậm chí còn muốn giết chết Người. Chúa đã thốt lên một câu não nùng: “Không một ngôn sứ nào được chấp nhận tại quê hương mình”. Vì sao thế?
Con người của mọi thời đại luôn mắc phải cái bệnh này, bệnh thành kiến. Cái thói quen sống hằng ngày luôn làm cho chúng ta trở thành nhàm chán. Ngày này qua ngày khác, chúng ta làm theo một lịch trình định sẵn, chẳng hạn như: 3 giờ 40 thức dậy, đọc kinh, dự lễ, ăn cơm rồi đi làm… những điều đó trở thành một thói quen và dần dà biến chúng ta thành chiếc máy. Hơn nữa, chúng ta cũng gặp thấy những người xung quanh ta đều là những con người quen thuộc, sống với nhau lâu rồi biết nhau quá rõ. Thế là chúng ta không thấy một anh chị em đặc biệt và quan trọng xung quanh mình: cái đặc biệt nơi họ là cùng làm việc với mình, cùng xây dựng một cộng đoàn, cùng cầu nguyện với nhau, cùng giúp cho nhau sống đạo … nói chung là họ đang xây dựng nên cuộc đời mình, một điều quan trọng và cần thiết nhất. Còn đối với Chúa cũng vậy, chúng ta luôn đi tìm những điều xa lạ nơi Người: cầu xin cho được giàu sang vật chất, nhưng không cầu xin những cái tầm thường mà rất cần cho chúng ta như hơi thở, môi trường, không khí để chúng ta có thở, nhất là được sống trong tình yêu của Chúa.
Trái lại, những người xa lạ từ đâu đó đến với chúng ta, họ “dẻo miệng dẻo mép” lôi kéo chúng ta thì chúng ta lại dễ dàng tin theo. Người ta nói: “Quen quá hoá nhàm”, “Gần chùa gọi Bụt bằng anh”. Có sự kiện được ghi nhận: nhiều người trong đạo đi khấn chỗ này chỗ nọ thì không được gì, trong khi đó, những người ngoại giáo thì lại được nhiều ơn. Có lẽ những người có đạo không có đức tin, con người được xem là không có đạo thì lại có đức tin mạnh, giống như chuyện Chúa Giêsu khen một ông đại đội trưởng không có đạo có đức tin mạnh hơn dân Dothái (x. Lc 7,9). Ngay tại quê hương của Chúa Giêsu cũng vậy, dân chúng không tin nên Người đã không làm được phép lạ nào. Họ không tin, vì bản chất, tâm tính của con người luôn tìm kiếm những cái lạ, của lạ!
Có thể nói, bệnh “thành kiến” là một căn bệnh độc hại nhất của những người dùng nó để đánh giá một người khác. Dựa vào dáng vẻ bề ngoài của một người để xét đoán tâm tình bên trong của một người phần nhiều là không đúng với sự thật. Chúng ta thấy những người đồng hương của Chúa Giêsu đã xét đoán Chúa chỉ dựa vào dáng vẻ bề ngoài và gia đình của Người. Họ căn cứ vào những sự kiện được biết nơi Chúa Giêsu: con một bác thợ mộc, có các anh chị em là lối xóm của họ, là người ở gần nhà họ. Họ đặt vấn đề: Tại sao ông tự xưng mình là ngôn sứ, là người của Thiên Chúa?
Hơn nữa, khi đối diện với người anh em của mình, chúng ta thường cũng có những thành kiến liên quan đến quá khứ của một người: như thuộc giai cấp thấp kém, không có địa vị trong xã hội… Đối với chúng ta: người xuất thân từ giai cấp nông dân thì không thể giỏi được; hay người có bằng cấp cao bao giờ cũng nói đúng và ngược lại. Người có quyền thế nói gì cũng phải. Còn người thấp cổ bé miệng nói gì cũng sai…!
Khi chúng ta đối diện với Chúa cũng vậy: chúng ta kiêu căng, không nhận ra mọi sự chúng ta có đều nhờ Chúa. Hoặc chúng ta cho rằng mình là kẻ tội lỗi, không thể được thứ tha và vì thế chúng ta sẽ chán nản, chán đời và sinh ra đủ thứ tiêu cực; hoặc cũng có thể chúng ta tự mãn vì đã đạt được nhân đức này, nhân đức nọ, chúng ta không còn muốn tiến thêm và không cần đến Chúa. Như thế, họ đóng cửa tâm hồn mình và không đón nhận mặc khải hoặc ý Chúa, thậm chí cả ơn Chúa!
Có thể nói: cái nhìn tiêu cực, bi quan về chính mình, và về anh chị em mình, chúng ta sẽ khó tiến bộ, khó đánh giá đúng điều tích cực nơi anh chị em mình. Trái lại, nếu chúng ta có cái nhìn khiêm tốn về chính mình sẽ tránh được sự tự mãn, biết cầu tiến, biết tiến đức và được ơn Chúa dẫn dắt, chúng ta sẽ không bị lạc vào con đường tội lỗi.
Vì thế, qua bài Tin Mừng hôm nay, xin cho chúng ta luôn biết khám phá những điều đặc biệt nơi anh chị em chung quanh chúng ta trong những điều rất tầm thường như: đọc kinh, dự lễ, nhất là giá trị công việc của anh chị em mình. Chúng ta cũng nên biết tạ ơn Chúa liên lĩ, vì Chúa cho chúng ta được sống bên những anh chị em mình, cùng giúp nhau tiến triển trong ơn gọi của mình và luôn ấm áp vì mọi người là đồng hương, là con cùng một Cha trên trời.