(Ga 3,1–8)

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

Trong đời sống con người, có một nghịch lý sâu sắc mà ít ai tránh khỏi: Càng thành công, càng đầy đủ bên ngoài, con người lại càng cảm thấy thiếu thốn bên trong. Chúng ta có thể sở hữu: Địa vị và quyền lực, Danh tiếng và sự kính trọng, Kiến thức uyên bác, Thậm chí một đời sống đạo đức nghiêm chỉnh, chu toàn. Nhưng khi đêm xuống, trong thinh lặng của nội tâm, vẫn vang lên một tiếng thì thầm day dứt: “Có phải chỉ vậy thôi sao? Cuộc đời mình còn thiếu điều gì?”

Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta gặp một con người điển hình cho nỗi khắc khoải ấy: Nicôđêmô. Ông không phải là người tầm thường – ông là một thủ lãnh của người Do-thái. Thế nhưng, ông đã chọn đến gặp Chúa Giêsu vào ban đêm – một chi tiết đầy ý nghĩa mà Thánh Gioan muốn gửi gắm cho chúng ta.

• MỤC LỤC

  Toggle

  Đêm tối – biểu tượng của nội tâm khắc khoải và đang tìm kiếm

Nicôđêmô là thủ lãnh của người Do Thái, là bậc thầy trong dân, là người sống nghiêm túc với lề luật và có địa vị cao trọng trong cộng đồng tôn giáo. Ông đến với Chúa Giêsu không phải vì thiếu hiểu biết, mà vì thiếu ánh sáng. Đêm tối trong Tin Mừng không chỉ là khung cảnh thời gian, mà còn là biểu tượng sâu sắc của một nội tâm: Chưa được soi sáng đầy đủ, một nội tâm đang khắc khoải và khao khát, một nội tâm đang cảm thấy trống rỗng dù bề ngoài rất hoàn hảo.

Đây là kinh nghiệm rất đỗi con người của chúng ta. Có những lúc chúng ta vẫn sống đúng, sống tốt, chu toàn trách nhiệm, được mọi người khen ngợi… Nhưng sâu thẳm trong lòng vẫn tồn tại một khoảng trống không tên: Một cảm giác trống rỗng, Một nỗi thiếu thốn ý nghĩa và Một khát khao không gọi thành tên.

Nicôđêmô chính là hình ảnh của những con người như thế. Ông đến trong đêm tối vì ông nhận ra rằng: kiến thức và địa vị chưa đủ để lấp đầy tâm hồn.

• Cuộc gặp gỡ – Từ hiểu biết đến biến đổi

Nicôđêmô mở đầu cuộc trò chuyện bằng lời lẽ của một người hiểu biết: “Thưa Thầy, chúng tôi biết Thầy là người từ Thiên Chúa mà đến…” (Ga 3,2). Ông nghĩ rằng mình đang đến để học hỏi thêm. Nhưng Chúa Giêsu không đáp lại trên bình diện kiến thức. Ngài đi thẳng vào cốt lõi của vấn đề: “Không ai có thể thấy Nước Thiên Chúa, nếu không được sinh lại.” (Ga 3,3)

Đây là một cú đảo chiều hoàn toàn. Nicôđêmô đang tìm “biết thêm”, Chúa lại mời gọi “trở nên mới”. Ông nghĩ chỉ cần bổ sung kiến thức là đủ, nhưng Chúa lại đòi hỏi nơi ông một cuộc tái sinh tận căn.

• “Sinh lại” – Cuộc cách mạng nội tâm sâu xa

Nicôđêmô ngạc nhiên và thốt lên một câu hỏi rất thật, rất người: “Một người đã già rồi, làm sao có thể sinh ra được?” (Ga 3,4). Câu hỏi ấy phản ánh nỗi khó khăn lớn nhất của con người trước lời mời gọi của Chúa: Chúng ta quen sống với cái cũ, quen kiểm soát, quen dựa vào nỗ lực cá nhân. Chúng ta dễ chấp nhận “cải thiện” hơn là “biến đổi”. Chúng ta sợ mất đi những gì mình đã xây dựng và kiểm soát được.

Chúa Giêsu làm rõ hơn: “Phải sinh lại bởi nước và Thần Khí.” (Ga 3,5) “Sinh lại” ở đây không phải là: Thêm một lớp đạo đức bên ngoài, Cải thiện bản thân một chút, hay chỉ thay đổi thói quen. Nhưng là một cuộc cách mạng nội tâm:

• Từ con người cũ → con người mới
• Từ sống theo xác thịt → sống theo Thần Khí
• Từ tự mình làm chủ → để Thần Khí làm chủ

Chúa dùng hình ảnh gió để diễn tả: “Gió muốn thổi đâu thì thổi; ông nghe tiếng gió, nhưng không biết gió từ đâu đến và đi đâu. Ai sinh bởi Thần Khí cũng vậy.” (Ga 3,8) Đời sống mới không phải do nỗ lực kiểm soát của chúng ta, mà đến từ sự mở lòng khiêm tốn để Thần Khí tự do hoạt động trong chúng ta.

• Ý nghĩa tâm lý – thiêng liêng của “đêm tối nội tâm”

Câu chuyện Nicôđêmô phản ánh hành trình nội tâm của rất nhiều người, đặc biệt những ai đã có một đời sống “đầy đủ”:

• Giai đoạn đầu: thiếu thốn → tìm kiếm để có
• Giai đoạn sau: đã có → bắt đầu tìm ý nghĩa

Chính lúc ấy, con người thường bước vào một “đêm tối”: Khủng hoảng niềm tin, hoang mang về ý nghĩa cuộc sống và cảm giác mất định hướng dù vẫn đang “làm tốt”.

Thế nhưng Tin Mừng hôm nay cho chúng ta một ánh sáng hy vọng: Chính đêm tối nội tâm lại có thể trở thành khởi đầu của một cuộc tái sinh thực sự. Đêm tối không phải là dấu chấm hết, mà là mảnh đất màu mỡ để Thần Khí gieo mầm sự sống mới.

Anh chị em thân mến!

Nicôđêmô cũng là hình ảnh rất gần gũi với người tu sĩ, người sống đời thánh hiến. Chúng ta có thể: Giữ luật dòng nghiêm chỉnh, chu toàn bổn phận và việc phục vụ, được cộng đoàn và người khác nhìn nhận, kính trọng. Thế nhưng vẫn có nguy cơ: Sống bằng vai trò hơn là bằng tình yêu; Sống bằng thói quen hơn là bằng kinh nghiệm sống động với Chúa; Giữ gìn bề ngoài đạo đức, nhưng nội tâm chưa thực sự được tái tạo.

Lời mời gọi của Chúa Giêsu hôm nay thật cấp thiết: Không chỉ sống đúng, mà phải được biến đổi từ bên trong. Không chỉ làm việc cho Chúa, mà phải để Chúa sinh lại trong chúng ta. Nicôđêmô đã can đảm bước vào đêm tối để tìm kiếm ánh sáng. Ông chưa hiểu hết mọi sự, nhưng ông đã dám bắt đầu hành trình gặp gỡ Chúa. Điều quan trọng nhất không phải là chúng ta đã hiểu bao nhiêu về đạo lý, mà là chúng ta có dám để cho Chúa biến đổi mình hay không.

Xin Chúa cho mỗi người chúng ta hôm nay, Dám đối diện chân thành với “đêm tối nội tâm” của chính mình; Dám bước ra khỏi cái cũ, khỏi những thói quen an toàn; Dám mở lòng khiêm tốn để Thần Khí tự do thổi qua đời sống chúng ta. Để mỗi ngày không chỉ là “sống qua ngày”, mà thực sự là một cuộc sinh lại liên lỉ trong Thiên Chúa.

Xin Mẹ Maria – Đấng đầy ơn phúc và luôn để Thần Khí hoạt động trong mình – cầu bầu cho chúng ta. Amen.