CHÚA NHẬT 25 NĂM C

CÁCH ĐỐI NHÂN XỬ THẾ CỦA NGƯỜI ĐỜI
VÀ SỰ TRUNG TÍN CỦA NGƯỜI MÔN ĐỆ CHÚA GIÊSU

(Lc 16,1-13)

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Kính thưa anh chị em!

Lời Chúa hôm nay, thánh Luca thuật lại cho chúng ta dụ ngôn về người quản gia bất lương. Ông ta bị chủ phát hiện gian dối và sắp bị sa thải, nhưng thay vì tuyệt vọng, ông nhanh chóng hành động: giảm nợ cho các con nợ của chủ để họ đón nhận ông sau này. Và lạ thay, ông được khen là “khôn ngoan”. Lời khen ấy không phải để ca ngợi sự gian dối, nhưng để nhấn mạnh thái độ biết nhìn nhận sự thật, tỉnh ngộ và thay đổi kịp thời nhằm cứu lấy tương lai của mình.

Qua dụ ngôn này, Chúa Giêsu đặt ra cho người Kito hữu nói chung và những người sống đời thánh hiến chúng ta nói riêng một câu hỏi: “Anh em thuộc về ai? Đồng tiền đang điều khiển anh em, hay Thiên Chúa mới thực sự là chủ tể cuộc đời anh em?”

Kính thưa anh chị em

Trong xã hội hiện đại ngày nay, chúng ta chứng kiến biết bao hình ảnh đau thương phản ánh sức mạnh chi phối của đồng tiền. Những người lao động bị biến thành “nô lệ casino”, đánh cược cả cuộc đời vào những trò may rủi để mong đổi đời. Những người di dân liều mình vượt biên, bỏ mạng nơi đất khách quê người chỉ vì hy vọng một tương lai tốt đẹp hơn. Hay gần gũi hơn, những nụ cười chua chát khi nhìn logo ngành y tế bị châm biếm bằng hình con rắn ngậm phong bì – biểu tượng cho sự tha hóa của lòng tham.

Tất cả những điều ấy đều chỉ ra một sự thật phũ phàng: đồng tiền đang trói buộc con người, biến chúng ta thành nô lệ của nó, chi phối mọi quyết định, mọi mối tương quan và thậm chí cả niềm tin. Chính trong bối cảnh ấy, Lời Chúa hôm nay vang lên như một lời mời gọi tha thiết: Hãy phân định rõ ràng giữa cách đối nhân xử thế của người đời – thường hướng tới lợi lộc trước mắt – và sự trung tín của người môn đệ Chúa Giêsu, vốn hướng tới giá trị vĩnh cửu.

• Cách đối nhân xử thế của người đời

Kính thưa anh chị em!

Người đời thường sống theo nguyên tắc thực dụng, nơi lợi ích cá nhân được đặt lên hàng đầu. Cái gì đem lại lợi lộc, cái đó được coi là khôn ngoan. Họ sẵn sàng thỏa hiệp, thậm chí đánh đổi nhân phẩm, lương tâm và các giá trị đạo đức nếu nghĩ rằng có thể đạt được lợi ích lớn hơn.

Ví dụ, trong kinh doanh, người ta có thể gian lận hóa đơn, hối lộ quan chức, hoặc lợi dụng người khác để leo thang địa vị. Hệ quả là con người dần trở thành nô lệ của đồng tiền: tiền không chỉ chi phối công việc mà còn len lỏi vào cách sống, mối quan hệ gia đình, bạn bè, và thậm chí cả niềm tin tôn giáo nói chung và đức tin của người Kito hữu nói riêng. Chúng ta thấy biết bao người, vì tiền, mà sẵn sàng phản bội bạn bè, lừa dối vợ chồng, hay bỏ qua công lý.

Từ góc nhìn tâm lý học, khi con người quá lệ thuộc vào những “giá trị ảo” như tiền bạc, danh vọng hay quyền lực, họ sẽ rơi vào ảo tưởng kiểm soát. Họ nghĩ rằng mình có thể làm chủ hạnh phúc bằng cách tích lũy càng nhiều càng tốt. Nhưng thực tế lại không như vậy: càng bám víu vào tiền của, con người càng bất an, càng lo sợ – sợ mất mát. Điều này dẫn đến một vòng luẩn quẩn của lo âu, tham vọng không đáy và thất vọng triền miên.

Dr. Gabor Maté là một y khoa, nhà viết sách và diễn giả nổi tiếng về chủ đề chấn thương tâm lý, nghiện và mối liên hệ tâm-thân đã nhận định, sự lệ thuộc này giống như một chứng nghiện, nơi con người mất dần khả năng kiểm soát bản thân, dẫn đến trầm cảm, cô lập và suy kiệt tinh thần. Người đời “khôn ngoan” trong việc tận dụng mọi cơ hội để lo cho hiện tại – như người quản gia trong dụ ngôn – nhưng lại khờ dại khủng khiếp khi bỏ qua việc chuẩn bị cho đời sống vĩnh hằng. Họ mưu cầu lợi lộc chóng qua, nhưng quên mất rằng tất cả rồi sẽ tan biến như sương mù.

• Sự trung tín của người môn đệ Chúa Giêsu

Trái lại, kính thưa anh chị em,  người môn đệ Chúa Giêsu không được mời gọi khinh thường tiền bạc hay của cải vật chất – vì chúng là những ơn ban từ Thiên Chúa – nhưng phải đặt chúng vào đúng vị trí: tiền chỉ là phương tiện, không phải cứu cánh. Tiền chỉ có ý nghĩa thực sự khi nó phục vụ tình người và mở ra tương quan sâu sắc hơn với Thiên Chúa. Như Chúa Giêsu dạy: “Anh em không thể làm tôi hai chủ” (Lc 16,13). Chúng ta phải chọn Chúa làm chủ, và dùng của cải để xây dựng Nước Trời.

Người quản gia trong Tin Mừng, dù ban đầu gian dối, nhưng ông đã tỉnh ngộ và thay đổi: từ chỗ chỉ biết giữ của cho riêng mình, ông dùng nó để xây dựng mối quan hệ với tha nhân, đảm bảo tương lai. Đó chính là điểm khôn ngoan mà Chúa Giêsu muốn nhấn mạnh cho chúng ta. Người môn đệ được mời gọi sống trung tín – một khái niệm sâu sắc hơn nhiều so với việc chỉ biết bền đỗ. Bền đỗ có thể chỉ là “ở lại” một cách thụ động, không bỏ cuộc, nhưng đôi khi lại là sự cố chấp, một trạng thái “đứng yên” không tiến bộ. Trung tín thì khác: nó là sự ở lại chủ động, kết hợp với tín thác hoàn toàn vào Chúa và thay đổi từng ngày theo thánh ý Ngài. Trung tín nghĩa là để Chúa hướng dẫn, dám điều chỉnh bản thân khi nhận ra sai lầm, và sống đúng với những gì Chúa mong đợi.

Từ chiều sâu tâm lý, trung tín đòi hỏi con người phải có khả năng chấp nhận giới hạn của mình, nhận ra sự yếu đuối và dám thay đổi. Đây là dấu hiệu của một nhân cách trưởng thành, nơi cá nhân không còn bị chi phối bởi nỗi sợ hãi hay tham vọng, mà sống trong sự tự do nội tâm. Như Thánh Phaolô đã nói: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). Sự trung tín này mang lại bình an đích thực, vì nó dựa trên nền tảng vững chắc là tình yêu Thiên Chúa.

        Kính thưa anh chị em!

Trong một xã hội đầy mưu mô, lừa đảo và chạy đua theo đồng tiền, người Kitô hữu chúng ta được mời gọi sống khôn ngoan – không phải để gian dối hay lợi dụng, nhưng để dùng tiền bạc đúng mục đích: chia sẻ với người nghèo, nâng đỡ kẻ cô thế, và xây dựng tình huynh đệ.

Ví dụ, thay vì tích lũy của cải cho riêng mình, chúng ta có thể dùng nó để hỗ trợ giáo xứ, giúp đỡ người di dân, hoặc đầu tư vào giáo dục cho thế hệ trẻ.

Trước những cám dỗ muốn “bám chặt” vào tiền bạc, địa vị hay danh vọng, chúng ta hãy chọn Chúa làm điểm tựa duy nhất. Hãy tự hỏi: Hôm nay, tôi có đang để đồng tiền chi phối quyết định của mình không? Và khi biết sống trung tín, chúng ta không chỉ “ở lại” với Chúa Giesu qua những nghi thức bề ngoài như tham dự Thánh Lễ, mà thật sự “ở lại” trong một tình yêu biến đổi, giúp chúng ta mỗi ngày trở nên giống Chúa Kito hơn – nhân hậu hơn, khiêm tốn hơn và yêu thương hơn.

        Kính thưa anh chị em!

Người đời có thể khôn ngoan trong cách đối nhân xử thế để mưu cầu lợi lộc trước mắt, nhưng cuối cùng họ sẽ nhận ra sự trống rỗng của những thứ chóng qua. Còn người môn đệ Chúa Giêsu được mời gọi sống trung tín: khôn ngoan để lo cho tương lai đời đời, khôn ngoan để dùng của cải phục vụ tình người, và khôn ngoan để chọn Chúa làm gia nghiệp duy nhất.

Nguyện xin Thiên Chúa ban ơn cho chúng ta biết nhìn ra những ảo tưởng của đồng tiền, biết thay đổi khi nhận ra sai lầm, và nhất là sống trung tín trong tình yêu của Ngài, để mỗi ngày chúng ta trở nên những môn đệ đích thực của Chúa Kitô. Amen.