Ga 9,1 – 41

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

Tin Mừng hôm nay kể câu chuyện về một người mù từ thuở mới sinh, nhưng nếu đọc kỹ, chúng ta sẽ nhận ra đây không chỉ là câu chuyện về một người mù thể lý. Câu chuyện này thực chất nói về nhiều dạng mù lòa khác nhau trong cuộc đời con người. Có người mù đôi mắt, nhưng cũng có người mù tâm linh, mù lương tâm, mù trước sự thật và mù trước chính Thiên Chúa. Điều đáng sợ nhất không phải là không nhìn thấy, mà là nghĩ rằng mình đang thấy rõ ràng trong khi thực ra mình đang mù lòa. Vì thế, hành trình của người mù trong Tin Mừng hôm nay chính là hành trình từ bóng tối đến ánh sáng, từ việc không biết mình là ai đến việc nhận ra căn tính đích thật của mình trước mặt Thiên Chúa.

Hành động lạ lùng của Chúa Giêsu – Tái tạo con người

Khi gặp người mù, Đức Giêsu nhổ nước miếng xuống đất, trộn thành bùn rồi trét lên mắt anh. Hành động này thoạt nhìn rất lạ lùng, nhưng nếu nhớ lại sách Sáng Thế, chúng ta sẽ hiểu ngay ý nghĩa sâu xa. Trong Sáng Thế, Thiên Chúa lấy bụi đất nặn thành con người và thổi hơi sự sống vào mũi con người. Con người được tạo dựng từ đất, nhưng sự sống đến từ hơi thở của Thiên Chúa. Khi Đức Giêsu trộn nước bọt với đất và xức lên mắt người mù, Ngài đang thực hiện một cử chỉ mang tính tạo dựng lại. Ngài không chỉ chữa lành đôi mắt thể lý, mà còn tái tạo con người từ bên trong, trao lại cho anh ơn gọi làm người đích thực.

Về khía cạnh tâm linh, tội lỗi, tổn thương, sợ hãi và mặc cảm có thể khiến chúng ta đánh mất căn tính của mình. Nhiều người sống cả đời mà không biết trả lời được những câu hỏi cơ bản: “Tôi là ai? Tôi có giá trị gì? Thiên Chúa có thực sự yêu tôi không?” Đức Giêsu đến để chữa lành những vết thương ấy, tái tạo con người từ sâu thẳm tâm hồn.

Về khía cạnh tâm lý, các nhà tâm lý học ngày nay nói rằng một trong những tổn thương sâu sắc nhất là khủng hoảng căn tính (identity crisis). Nhiều người sống theo ánh mắt người khác, theo kỳ vọng xã hội, theo nỗi sợ bị từ chối, và cuối cùng không còn biết mình là ai. Người mù trong Tin Mừng hôm nay chính là hình ảnh biểu tượng của một con người bị tước đoạt căn tính, bị xã hội đẩy ra rìa và coi như vô giá trị.

Câu hỏi của các môn đệ và cách nhìn mới của Chúa Giêsu

Các môn đệ hỏi Chúa Giêsu: “Thưa Thầy, ai đã phạm tội, anh ta hay cha mẹ anh ta mà anh ta sinh ra đã mù?” Đây là cách suy nghĩ phổ biến trong tôn giáo cổ xưa: bệnh tật là hình phạt của Thiên Chúa, đau khổ là hậu quả của tội lỗi, tai nạn là nghiệp báo. Ngày nay, lối suy nghĩ này vẫn còn tồn tại khi chúng ta nghe những câu như: “Chắc nó làm điều gì xấu nên mới bị vậy”, “Chắc Chúa phạt”, hay “Chắc do nghiệp”.

Nhưng Chúa Giêsu phá vỡ hoàn toàn cách nghĩ ấy. Ngài trả lời: “Không phải anh ta, cũng chẳng phải cha mẹ anh ta đã phạm tội. Nhưng sở dĩ như thế là để công trình của Thiên Chúa được tỏ hiện nơi anh.” Đau khổ không phải là hình phạt. Đau khổ có thể trở thành nơi Thiên Chúa tỏ mình ra và thực hiện công trình cứu độ. Chúa không hỏi “ai gây ra đau khổ”, mà hỏi “Thiên Chúa có thể làm gì từ đau khổ ấy”.

Về mặt tâm lý, đây là sự khác biệt giữa tâm lý đổ lỗi (blame psychology) và sự trưởng thành nội tâm. Khi gặp điều xấu, con người thường lập tức tìm người chịu trách nhiệm. Nhưng sự trưởng thành nằm ở việc tìm ý nghĩa trong kinh nghiệm đau khổ. Nhà tâm lý học Viktor Frankl từng nói: “Người nào tìm được ý nghĩa trong đau khổ thì người đó vẫn còn hy vọng sống.” Chúa Giêsu chính là Đấng mang lại ý nghĩa cho mọi đau khổ.

Ba nhóm người – Ba dạng mù lòa tâm lý

Tin Mừng giới thiệu ba nhóm người xung quanh người mù, tượng trưng cho ba kiểu tâm lý phổ biến trong xã hội.

• Nhóm hàng xóm: Sự tò mò mà thiếu lòng trắc ẩn

Những người hàng xóm thấy anh được chữa lành thì kéo đến hỏi: “Đây có phải là người vẫn ngồi ăn xin không?” Họ bàn tán, tranh luận, tò mò về sự kiện lạ lùng, nhưng không ai thực sự quan tâm đến con người của anh. Trong tâm lý xã hội, đây gọi là “curiosity without compassion” – tò mò mà không có lòng thương xót. Nhiều người đến với người khác chỉ để biết chuyện, nghe tin, bàn tán, nhưng khi người ấy thực sự cần giúp đỡ thì họ biến mất.

• Bài học tâm linh: Không phải ai đến gần ta cũng thực sự yêu thương ta.
  • Nhóm người Pharisêu: Mù lòa kiêu ngạo

Những người Pharisêu tra hỏi anh mù, nhưng họ không thể chấp nhận phép lạ vì nó xảy ra vào ngày Sabát. Điều nghịch lý là một người vừa được chữa lành, họ không thấy niềm vui mà chỉ thấy luật bị vi phạm. Đây là tâm lý đạo đức giả, hay “moral superiority complex” – phức cảm đạo đức cao hơn người khác. Họ luôn tìm lỗi người khác, muốn chứng minh mình đúng, và không chấp nhận sự thật nếu nó phá vỡ hệ thống niềm tin của họ. Họ trở thành tù nhân của chính hệ thống tôn giáo, không thể nhìn thấy Thiên Chúa vì nghĩ rằng mình đã biết hết về Ngài.

• Cha mẹ anh mù: Sự sợ hãi

Cha mẹ anh biết rõ con mình đã được chữa lành, nhưng vì sợ người Do Thái, họ trả lời né tránh: “Chúng tôi biết nó là con chúng tôi và sinh ra đã mù. Còn bây giờ làm sao nó thấy thì chúng tôi không biết.” Nỗi sợ bị loại trừ khỏi cộng đồng – mất vị trí, mất danh dự, mất sự chấp nhận – khiến nhiều người không dám nói sự thật. Đôi khi nỗi đau lớn nhất không đến từ kẻ thù, mà từ những người thân thiết nhất: họ biết sự thật nhưng không dám đứng về phía ta.

Người mù – Người duy nhất nhìn thấy sự thật

Giữa tất cả, người mù là người duy nhất không sợ hãi. Anh tuyên bố mạnh mẽ: “Tôi chỉ biết một điều: trước đây tôi mù, bây giờ tôi thấy.” Lời chứng đơn sơ nhưng đầy sức mạnh ấy. Hành trình đức tin của anh diễn ra từng bước: ban đầu anh chỉ biết “Người tên là Giêsu”, sau đó nhận ra “Ngài là một ngôn sứ”, và cuối cùng thưa: “Lạy Ngài, tôi tin.” Đây chính là hành trình của mọi Kitô hữu: từ biết về Chúa, đến gặp gỡ Chúa, đến tin vào Chúa và dâng hiến cuộc đời cho Ngài.

=> Đời sống đức tin của người Kito hữu chúng ta không phải là điểm đến nhưng là một tiến trình – một hành trình diễn ra liên tục trong suốt cuộc đời.

Nghịch lý cuối cùng của Tin Mừng, đó là Chúa Giêsu kết luận: “Tôi đến thế gian này để cho người không thấy được thấy, và kẻ thấy lại trở nên mù.” Nghịch lý lớn nhất là: người mù thì thấy, còn người tưởng mình thấy rõ thì lại mù lòa. Mù lòa nguy hiểm nhất không phải mù đôi mắt, mà là mù trước sự thật, mù trước tình yêu, mù trước Thiên Chúa.

Thông điệp cho chúng ta hôm nay

Tin Mừng này đặt ra cho mỗi chúng ta ba câu hỏi lớn:

• Tôi đang mù ở điểm nào trong cuộc đời? Mù trước lỗi lầm của mình, mù trước nỗi đau của người khác, hay mù trước tình yêu của Thiên Chúa?
• Tôi đang thuộc nhóm người nào? Nhóm tò mò, nhóm phán xét kiêu ngạo, nhóm sợ hãi né tránh, hay nhóm người dám nói sự thật như người mù?
• Tôi có dám để Chúa chạm vào sự mù lòa của mình không? Đức Giêsu không chỉ chữa đôi mắt, mà còn chữa cái nhìn của trái tim.

Anh chị em thân mến,

Phép lạ lớn nhất trong Tin Mừng hôm nay không phải là một người mù thấy được ánh sáng mặt trời, nhưng là một con người tìm lại được chính mình trước mặt Thiên Chúa. Đôi khi chúng ta nghĩ mình thấy rõ mọi thứ, nhưng Chúa đang mời gọi chúng ta cầu nguyện: “Lạy Chúa, xin cho con được thấy.” Vì khi thực sự đón nhận ánh sáng của Thiên Chúa, chúng ta cũng sẽ thấy lại được chính mình – một con người được yêu thương, được tái tạo và được mời gọi sống trong sự thật.

Xin Chúa cho mỗi chúng ta hôm nay dám mở lòng để Ngài chạm đến những nơi mù lòa trong tâm hồn, để chúng ta không chỉ thấy ánh sáng, mà còn thực sự sống trong ánh sáng ấy. Amen.