(Mt 10, 37-42)

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

Có lẽ trong toàn bộ Tin Mừng, không có lời nào của Chúa Giêsu làm cho chúng ta bối rối và phải đắn đo suy nghĩcho bằng lời khẳng định: “Ai yêu cha mẹ hơn Thầy thì không xứng đáng với Thầy.”

Thoạt nghe, những lời này dường như đi ngược lại với giới răn thứ tư: “Hãy thảo kính cha mẹ”. Phải chăng ChúaGiesu muốn đoạn tuyệt tình thâm, xé nát những mối dây yêu thương tự nhiên nhất của con người? Thực tế hoàn toàn ngược lại. Chúa Giêsu không đến để hủy bỏ tình yêu nhân loại; Người đến để thanh luyện, giải thoát và nâng tình yêu ấy lên một bình diện cao quý hơn.

Chúng ta chỉ yêu thương đúng đắn khi Thiên Chúa là Đấng được yêu trước hết. Nếu thiếu vắng sự ưu tiên ấy, tình yêu sẽ sớm biến chất: trở thành sự chiếm hữu, sự lệ thuộc, hay thậm chí là một thứ thần tượng khiến chúng ta đánh mất sự tự do đích thực.

Vì thế, Tin Mừng hôm nay không phải là lời mời gọi từ bỏ người thân, mà là lời mời gọi đi vào cuộc giải phóng tận căn khỏi mọi sự bám víu, để tâm hồn ta được hoàn toàn tự do thuộc về Thiên Chúa.

– Yêu hơn Thầy – Bi kịch của những thần tượng nội tâm

Trong thần học, Thiên Chúa – Ngài là Đấng Tuyệt Đối, còn mọi sự khác đều là tương đối. Thánh Augustinô từng đúc kết một chân lý rất thực tế, ngài nói: “Khi yêu điều tương đối như điều tuyệt đối, con người sẽ đánh mất cả hai.” Cha mẹ, con cái, danh dự, sự nghiệp, thậm chí cả ơn gọi, đều là những hồng ân cao quý. Thế nhưng, không hồng ân nào được phép chiếm chỗ của Đấng Ban Hồng Ân. Khi một thụ tạo được đặt vào vị trí trung tâm – vị trí của Thiên Chúa, nó lập tức trở thành một “ngẫu tượng”.

Tâm lý học chiều sâu nhắc nhở chúng ta rằng, con người luôn khao khát một điểm tựa để cảm thấy an toàn: tiền bạc, quyền lực, danh tiếng, hay sự khẳng định của người khác. Theo Carl Jung, điều mà con người tôn thờ sẽ trở thành trung tâm của đời sống tâm linh họ. Nhiều người trong chúng ta, dù miệng nói tin Chúa, nhưng trong thực tế lại đang sống xoay quanh cái tôi hoặc thành công cá nhân. Thiên Chúa lúc đó chỉ là “một phần” chứ không phải là “tất cả” trong cuộc đời ta.

Do đó, lời Chúa hôm nay là một tiếng chuông cảnh tỉnh, buộc mỗi người phải tự vấn: Điều gì đang thực sự ngự trị trên ngai vàng trái tim tôi?

– Vác thập giá – Cái chết của bản ngã giả tạo

Khi nhắc đến “vác thập giá”, chúng ta thường nghĩ ngay đến đau khổ. Nhưng theo tinh thần Tin Mừng, thập giá trước hết là biểu tượng của sự từ bỏ cái tôi ích kỷ, cái tôi luôn muốn kiểm soát, thống trị và khát khao được vinh danh.

Đó là cuộc cách mạng mà Thánh Phaolô đã trải nghiệm: “Tôi sống, nhưng không còn là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). S. Freud từng nhận định rằng bản năng căn bản của con người là tìm khoái lạc và né tránh đau khổ; cái tôi tự nhiên luôn phản kháng lại sự hy sinh, vâng phục và khiêm nhường. Tuy nhiên, C. Jung lại chỉ ra rằng: “Mọi sự trưởng thành tâm linh đều bắt đầu bằng sự tan vỡ của bản ngã”.

Chúng ta đang đối diện với một nghịch lý lớn của Tin Mừng: “Ai tìm giữ mạng sống mình thì sẽ mất, ai liều mất mạng sống mình vì Thầy thì sẽ tìm thấy được”. Càng cố bảo vệ cái tôi khép kín, ta càng cô đơn và bất an; ngược lại, khi dám chết đi cho những tham vọng giả tạo, ta mới thực sự tìm thấy sự sống viên mãn và tự do đích thực.

– Cái chết – Ngưỡng cửa kiểm chứng đức tin

Triết gia Martin Heidegger gọi con người là “hữu thể hướng về cái chết”. Chính cái chết là chân lý cuối cùng bóc trần mọi ảo tưởng, cho ta thấy điều gì là tạm bợ, điều gì là vĩnh cửu. Người môn đệ đích thực là người đã “chết trước khi chết”. Các vị tử đạo không phải là những kẻ cuồng đau khổ, mà là những người đã thuộc trọn về Đức Kitô đến mức không còn gì để mất. Khi người ta không còn sợ mất mạng sống, người ta mới thực sự sở hữu sự sống. Như lời Thánh Phaolô: “Đối với tôi, sống là Đức Kitô và chết là một mối lợi”. Đó chính là đỉnh cao của sự tự do mà Chúa Giêsu mời gọi.

– Đức Kitô – Con đường tự do đích thực

Cội nguồn của mọi nỗi khổ đau trong cuộc đời thường đến từ sự bám víu – sợ mất danh dự, sợ mất quyền lực, sợ mất tương lai. Nhưng thực chất, đó chỉ là nỗi sợ mất “cái tôi”. Tự do Kitô giáo không phải là muốn làm gì thì làm, mà là không còn bị điều gì chi phối ngoài Thiên Chúa. Người môn đệ tự do là người có thể sử dụng của cải nhưng không làm nô lệ cho nó; được yêu thương nhưng không lệ thuộc vào cảm xúc; phục vụ nhưng không tìm vinh quang cho chính mình. Đó chính là phong thái của Đức Kitô trên thập giá: Người mất tất cả về vẻ ngoài, nhưng lại sở hữu tất cả trong sự tự do tuyệt đối của tình yêu.

– Đón nhận người khác là đón nhận chính Chúa

Sau khi mời gọi từ bỏ, Chúa Giêsu nói ngay về sự đón tiếp: “Ai đón tiếp các con là đón tiếp Thầy”. Đây là hệ quả tất yếu của việc từ bỏ cái tôi. Một người còn đầy ắp cái tôi sẽ không có chỗ cho người khác, vì họ chỉ thấy nhu cầu và nỗi đau của chính mình.

Người đã chết cho bản ngã sẽ có một không gian rộng lớn trong trái tim để đón tiếp tha nhân – đặc biệt là những người nghèo khổ, bé mọn và bị bỏ quên. Một ly nước lã trao đi trong tinh thần ấy mang giá trị vĩnh cửu, bởi nó phát xuất từ một trái tim đã được giải thoát và nên một với Đức Kitô.

Anh chị em thân mến!

Tin Mừng hôm nay là một lời mời gọi mạnh mẽ để chúng ta bước vào cuộc vượt qua của chính mình. Để thực sự thuộc về Đức Kitô, chúng ta cần can đảm thực hiện ba cuộc từ bỏ: từ bỏ các thần tượng nội tâm, từ bỏ bản ngã ích kỷ, và từ bỏ nỗi sợ mất chính mình.

Nghịch lý của tình yêu là vậy: Chỉ khi mất đi cái tôi khép kín, ta mới tìm thấy con người thật của mình. Chỉ khi đặt Đức Kitô ở vị trí thứ nhất, ta mới biết yêu thương cha mẹ, anh em và mọi người bằng tình yêu tinh tuyền. Và chỉ khi dám chết đi cho chính mình mỗi ngày, ta mới bước vào sự sống viên mãn của Thiên Chúa.