Lc 12, 35-38

ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông

Anh chị em thân mến!

Trong hành trình của kiếp nhân sinh, có một trải nghiệm nội tâm sâu thẳm mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng từng đối diện, đó là: Cảm giác chờ đợi và sự hư hao của thời gian. Chúng ta chờ đợi một tương lai tươi sáng hơn, chờ đợi sự chữa lành, chờ đợi thành công, hay đơn giản là chờ đợi một ai đó bước vào đời mình. Nhưng triết học hiện sinh cũng chỉ ra rằng: Sự chờ đợi của con người rất dễ rơi vào bi kịch của sự vô nghĩa (absurdity) khi chúng ta không biết mình thực sự chờ đợi ai, hoặc tệ hơn, khi chúng ta thiếp đi trong sự vô thức của nhịp sống lặp đi lặp lại hằng ngày.

Tin Mừng hôm nay mở ra cho chúng ta một viễn cảnh vừa mang tính cảnh báo, vừa đong đầy hy vọng: “Các con hãy thắt lưng, hãy cầm đèn cháy sáng trong tay, và hãy làm như người đợi chủ đi ăn cưới về…”. Lời mời gọi này không phải là một huấn lệnh luân lý cứng nhắc hay một mối đe dọa mang tính hoảng sợ, mà là một sự giải phóng hiện sinh, mời gọi chúng ta thức tỉnh để nhìn lại tư thế sống của mình trước mặt Thiên Chúa.

Tỉnh Thức Là Sống Với Ý Thức Hiện Tại

Về mặt tâm lý, “ngủ gật” trong Tin Mừng không chỉ đơn thuần là nhắm mắt ngủ trên giường. Đó là trạng thái mất kết nối với thực tại – hiện tượng tâm lý mà con người sống nhưng như đã chết: Chúng ta sống trong quá khứ qua những tiếc nuối, dằn dằn, dằn dỗi. Chúng ta sống ở tương lai qua những lo âu, sợ hãi vô hình. Hoặc chúng ta sống ở thì “máy móc”: thức dậy, đi làm, kiếm tiền, giải trí rồi đi ngủ – một vòng lặp vô thức khiến tâm hồn dần trở nên chai sạn và dửng dưng.

Tâm lý học hiện sinh (với những nhà tư tưởng như Viktor Frankl hay Rollo May) khẳng định rằng: Con người chỉ thực sự sống khi họ có mặt trọn vẹn trong khoảnh khắc hiện tại và tìm thấy ý nghĩa trong từng hành động.

“Thắt lưng” (Gird your loins): Trong văn hóa Do Thái, người ta chỉ thắt gọn vạt áo dài khi bắt đầu bước vào một cuộc hành trình hoặc xắn tay áo làm việc. Thắt lưng là hình ảnh của sự sẵn sàng, từ bỏ sự cồng kềnh của những lo âu vụn vặt để tập trung vào điều cốt lõi.

“Cầm đèn cháy sáng”: Ngọn đèn đại diện cho ý thức và đức tin. Giữa đêm đen của thế giới – nơi tràn ngập sự tục hóa, dửng dưng và hoài nghi – ngọn đèn ấy giữ cho chúng ta không bị đồng hóa bởi bóng tối surrounding.

Sống tỉnh thức là sống với một tâm trí thức tỉnh: Ý thức rõ mình là ai, mình đang làm gì, và từng quyết định nhỏ bé hôm nay đang dẫn cuộc đời mình về đâu.

Tính Cơ Hội (Kairos) Và Sự Tự Do Dấn Thân

Trong thần học Tân Ước, thời gian không chỉ là Chronos (thời gian đồng hồ chảy trôi tuyến tính từ quá khứ đến tương lai), mà quan trọng hơn là Kairos – thời gian của cơ hội, thời điểm Thiên Chúa can thiệp vào lịch sử.

Chủ đi ăn cưới về vào “canh hai hoặc canh ba”,  tức là khoảng thời gian đêm muộn nhất, khi con người dễ mệt mỏi và thiếp đi nhất. Sự trở về của Chủ mang tính bất ngờ.

Về mặt thần học, sự bất ngờ này mang hai ý nghĩa sâu sắc:

Thánh hóa giây phút hiện tại: Vì không biết lúc nào Chủ đến (khi chúng ta nhắm mắt giã từ cuộc đời, hoặc khi Chúa Quang Lâm), nên mọi giây phút trôi qua đều mang giá trị vĩnh cửu. Không có giây phút nào là “vô nghĩa” hay “thời gian chết”. Mỗi hành vi bác ái, mỗi lời tha thứ, mỗi chén nước cho người nghèo hôm nay đều là hành vi “mở cửa” đón Chúa.

Đức tin không phải là bảo hiểm tương lai, mà là sự dấn thân hiện tại: Nhiều người trong chúng ta coi đức tin như một tấm vé bảo hiểm cho đời sau, nên hẹn đến tuổi già mới sám hối, mới thắp đèn. Nhưng thần học về sự Tỉnh Thức nhắc nhở rằng: Không ai sở hữu ngày mai. Tình yêu chỉ thực sự tồn tại ở thì hiện tại.

Đấng Tạo Hóa Phục Vụ Thụ Tạo

Chi tiết hay nhất trong bài Tin Mừng  và cũng là đỉnh cao thần học của Thánh Luca nằm ở lời hứa của Đức Giêsu: “Thầy bảo thật các con, chủ sẽ thắt lưng, xếp chúng vào bàn ăn, và đi lại hầu hạ chúng.”

Anh chị em hãy hình dung sự đảo ngược hoàn toàn thứ bậc xã hội và luận lý thông thường: Đầy tớ đợi chủ là chuyện đương nhiên. Nhưng khi chủ về, thấy đầy tớ trung tín, chính Chủ lại thắt lưng (đóng vai đầy tớ) để phục vụ họ! Đây chính là hình ảnh tiên báo về Đêm Tiệc Ly (khi Đức Giêsu thắt lưng rửa chân cho các môn đệ) và đỉnh cao trên Thập Giá (khi Ngài trút bỏ vinh quang để hiến dâng sự sống).

Thần học Kitô giáo không giới thiệu một Thiên Chúa hà khắc, ngồi trên ngai cao canh chừng để bắt lỗi con người. Ngược lại, Ngài là một Thiên Chúa khiêm nhường đến tận cùng. Ngài tôn trọng tự do của con người đến mức đứng ngoài gõ cửa (x. Kh 3, 20). Ngài không phá cửa đi vào. Ngài đợi chúng ta tỉnh thức để mở cửa, và khi cửa mở, Ngài mang cả yến tiệc nước trời đến để “hầu hạ” và chia sẻ sự sống với chúng ta.

Anh chị em thân mến!

Tiếng gõ cửa của Thiên Chúa không phải là một âm thanh vang dội từ trời cao vào ngày tận thế xa xôi. Tiếng gõ cửa ấy đang vang lên ngay lúc này, trong cuộc sống thường nhật của mỗi người:

Trong tương quan gia đình: Khi người phối ngẫu hay con cái cần sự lắng nghe của chúng ta sau một ngày mệt mỏi, đó là lúc Chủ đang gõ cửa. Ta có đang “thắt lưng” từ bỏ chiếc điện thoại hay sự mệt mỏi cá nhân để “mở cửa” bằng sự hiện diện chân thành hay không?

Trong nỗi đau của tha nhân: Khi gặp một người cô đơn, nghèo khổ hay bị tổn thương, đó là lúc Chúa đang hiện diện dưới dạng thức ẩn danh. Ngọn đèn đức tin của chúng ta có đủ sáng để nhận ra Ngài không?

Trong cõi lòng thầm lặng: Khi tiếng lương tâm nhắc nhở chúng ta từ bỏ một thói xấu, một sự gian dối hay một mối hận thù, đó là lúc Chúa mời gọi chúng ta tỉnh thức.

Tỉnh thức không phải là sống trong tâm trạng nơm nớp sợ hãi như một kẻ phạm tội sợ cảnh sát gõ cửa. Tỉnh thức là thái độ của một người đang yêu chờ đợi người mình yêu. Sự chờ đợi ấy không làm cho chúng ta mệt mỏi, mà làm cho trái tim chúng ta luôn tươi trẻ và rực cháy hy vọng.

Xin Chúa ban cho mỗi chúng ta một đức tin luôn thắp sáng, một ngọn lửa yêu mến không bao giờ tàn, để bất cứ lúc nào Ngài đến và gõ cửa, chúng ta cũng sẵn sàng reo vui mở cửa đón Ngài – Đấng không đến để xét đoán, nhưng đến để thắt lưng và mang lại niềm vui vĩnh cửu cho tâm hồn chúng ta.