1 Cr 8. 1-7.11-13; Lc 6, 27-38
Emmanuen Triệu Phú
Anh chị em thân mến, có một điều rất lạ trong cuộc sống hôm nay. Đó là chúng ta có nhiều tự do hơn, nhưng chưa chắc đã có nhiều bình an hơn; có nhiều phương tiện để kết nối, nhưng con người lại dễ xa nhau hơn; có nhiều của cải hơn, nhưng lòng người vẫn lo lắng. Người ta thường nghĩ tự do là “tôi có quyền làm điều tôi muốn”. Nhưng Lời Chúa hôm nay đặt trước chúng ta một định nghĩa khác: tự do đích thực là khi tôi đủ trưởng thành để không biến quyền của mình thành gánh nặng cho người khác.
1. Biết nhiều chưa chắc đã sống đúng
Trong bài đọc thứ nhất, thánh Phaolô nói với cộng đoàn Cô-rin-tô về một vấn đề rất cụ thể: chuyện ăn thịt đã cúng cho các thần tượng. Một số người có hiểu biết nên biết rằng thần tượng thực ra chẳng là gì. Vì thế, họ nghĩ mình hoàn toàn có quyền ăn. Nhưng thánh Phaolô nhắc họ một điều sâu xa: “Kiến thức sinh lòng kiêu ngạo, còn tình yêu thì xây dựng.” (1 Cr 8,1). Câu nói này rất đáng để chúng ta suy nghĩ. Có khi chúng ta biết đúng nhưng sống chưa đúng. Chúng ta biết giáo lý, biết Kinh Thánh, biết điều gì đúng điều gì sai, nhưng sự hiểu biết ấy đôi khi lại làm chúng ta dễ xét đoán người khác hơn là biết cảm thông với họ. Một người biết nhiều có thể thắng trong một cuộc tranh luận, nhưng người có tình yêu mới biết giữ lại một lời có thể làm người khác tổn thương. Một người có lý có thể chứng minh mình đúng, nhưng người có tình yêu biết rằng không phải lúc nào chứng minh mình đúng cũng quan trọng cho bằng giữ được một con người. Vì thế, thánh Phaolô nói: “Nếu vì thức ăn mà làm cho anh em tôi vấp ngã, thì tôi sẽ không bao giờ ăn thịt nữa, để khỏi làm cớ cho anh em tôi vấp ngã.” (1 Cr 8,13). Đây là một sự trưởng thành rất lớn của đức tin. Tôi có thể có quyền, nhưng tôi biết tự giới hạn quyền của mình vì tình yêu. Tôi có thể làm một điều không sai, nhưng nếu việc ấy gây tổn thương nghiêm trọng cho người yếu đuối, tôi biết chọn điều tốt hơn. Điều ấy đặc biệt cần thiết trong đời sống hôm nay. Có người nói: “Tiền của tôi, tôi muốn sử dụng thế nào là quyền của tôi.” Có người nói: “Điện thoại của tôi, mạng xã hội của tôi, tôi muốn đăng gì thì đăng.” Có người nói: “Đó là cuộc đời tôi, tôi thích thế nào thì sống thế ấy.” Đúng, chúng ta có tự do. Nhưng Kitô giáo hỏi thêm: Tự do của tôi có làm người khác được sống tốt hơn không?
2. Đức Giêsu đưa chúng ta đi xa hơn: yêu cả người làm tổn thương mình
Nếu bài đọc thứ nhất dạy chúng ta biết từ bỏ một quyền lợi vì người khác, thì Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta đến một đòi hỏi còn cao hơn: “Anh em hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn cho kẻ ghét anh em.” (Lc 6,27). Đây là một trong những lời khó nhất của Đức Giêsu. Bởi vì yêu người yêu mình thì tương đối dễ, làm ơn cho người đã từng giúp mình cũng không quá khó. Nhưng yêu một người đã làm mình đau, cầu nguyện cho người đã nói xấu mình, không trả đũa người đã xúc phạm mình — đó mới là sức mạnh của Tin Mừng. Cho nên Đức Giêsu nói tiếp: “Anh em muốn người ta làm gì cho mình, thì cũng hãy làm cho người ta như vậy.” (Lc 6,31). Qua lời dặn dò này, Người không dạy chúng ta trở thành những con người yếu đuối trước sự dữ. Mà Người dạy chúng ta không để sự dữ quyết định cách chúng ta sống. Nếu người khác nóng giận, tôi không nhất thiết phải nóng giận. Nếu người khác nói xấu, tôi không nhất thiết phải nói xấu lại. Nếu người khác làm tổn thương tôi, tôi không cần phải trả lại đúng mức đau đớn ấy. Bởi vì nếu tôi đáp trả sự dữ bằng sự dữ, tôi tưởng mình đang thắng người khác, nhưng thật ra tôi đang để sự dữ chiến thắng chính mình. Thánh Phanxicô Salê từng nhắc rằng một thìa mật ong bắt được nhiều ruồi hơn cả một thùng giấm. Đời sống Kitô hữu cũng vậy: lòng nhân hậu có sức biến đổi con người mà sự cay nghiệt không thể làm được.
3. Từ “quyền của tôi” đến “sự sống của người khác”
Hai bài đọc gặp nhau ở một điểm rất sâu: đức tin trưởng thành không còn đặt cái tôi ở trung tâm. Thánh Phaolô hỏi: Tôi có thể làm điều này không? Nhưng rồi ngài đi xa hơn: Nếu tôi làm, anh em tôi có bị tổn thương không? Đức Giêsu cũng không chỉ hỏi: Người khác đã làm gì cho tôi? Người hỏi: Tôi phải làm gì cho họ? Đó chính là bước chuyển từ quyền lợi sang tình yêu. Trong kinh tế, người ta thường tính lời và lỗ. Trong đời sống, chúng ta cũng dễ tính như thế: Ai cho tôi thì tôi cho lại; ai tốt với tôi thì tôi tốt lại; ai không tôn trọng tôi thì tôi cũng chẳng cần tôn trọng họ. Nhưng Tin Mừng mở ra một “nền kinh tế” khác: nền kinh tế của lòng quảng đại. Ở đó, người ta không chỉ hỏi “Tôi được bao nhiêu?”, mà còn hỏi “Tôi đã làm cho người khác được sống thế nào?” Đức Giêsu nói: “Anh em hãy cho, thì sẽ được Thiên Chúa cho lại.” (Lc 6,38). Điều chúng ta trao đi bằng tình yêu không bao giờ là mất.
4. Một câu chuyện rất đời thường
Có một người đàn ông bị người hàng xóm nói xấu suốt nhiều năm. Ông rất tức giận và nhiều lần muốn tìm cách trả đũa. Một hôm, người hàng xóm ấy gặp biến cố lớn, gia đình rơi vào cảnh khó khăn. Mọi người khuyên ông đừng giúp, vì “đó là cơ hội để trả lại những gì ông ta đã làm”. Nhưng ông vẫn mang một ít tiền và thức ăn sang giúp. Người hàng xóm ngạc nhiên hỏi: “Tại sao ông còn giúp tôi sau những gì tôi đã nói về ông?” Ông trả lời: “Tôi giúp ông không phải vì ông đã đối xử tốt với tôi. Tôi giúp vì tôi không muốn cách ông đối xử với tôi biến tôi thành một người giống ông.” Có lẽ đó chính là tinh thần của Tin Mừng hôm nay.
5. Tin Mừng phải đi vào tiền bạc, gia đình và những tương quan rất thật
Lời Chúa không chỉ dành cho những giờ cầu nguyện. Nó phải đi vào ví tiền, bàn ăn, công việc, gia đình và điện thoại của chúng ta. Trong chuyện tiền bạc, hãy tránh để lợi nhuận biến người khác thành phương tiện. Trong làm ăn, đừng vì một chút lợi mà đánh mất chữ tín. Trong gia đình, đừng vì mình là người đúng mà bắt người khác phải thua. Với những người đang nợ nần, khó khăn, hãy biết cảm thông thay vì chỉ biết đòi hỏi. Và nhất là trong những tương quan đang có vết thương, hãy thử bắt đầu bằng một việc rất nhỏ: đừng nói thêm một lời làm đau người kia. Có thể chúng ta chưa thể giải quyết mọi chuyện ngay, nhưng ít nhất chúng ta có thể ngừng làm cho vết thương sâu thêm. Đức Giêsu kết luận: “Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ.” (Lc 6,36). Kết luận: Tôi muốn thắng hay muốn yêu? Có lẽ hôm nay Chúa không hỏi chúng ta: “Con có quyền không?” Người hỏi một câu sâu hơn: “Con có yêu không?” Tôi có thể thắng một cuộc tranh luận nhưng mất một người bạn. Tôi có thể giữ được phần lợi của mình nhưng đánh mất tình nghĩa. Tôi có thể trả lại một lời xúc phạm nhưng đánh mất sự bình an trong tâm hồn.
Cuối cùng, điều làm chúng ta giống Đức Kitô không phải là chúng ta có bao nhiêu quyền, nhưng là chúng ta biết từ bỏ bao nhiêu điều vì tình yêu. Xin Chúa cho chúng ta một trái tim trưởng thành: biết điều gì mình có quyền làm, nhưng cũng biết điều gì vì yêu thương mà mình nên từ bỏ; biết bảo vệ sự thật nhưng không làm nhục người khác; biết giữ quyền lợi chính đáng nhưng không để tiền bạc trở thành chủ của tâm hồn. Và mỗi ngày, trước một lựa chọn, xin cho chúng ta biết dừng lại một chút và tự hỏi: “Điều tôi sắp làm có thể có lợi cho tôi, nhưng có làm tổn thương người khác không?” Bởi vì người Kitô hữu không sống chỉ để được phần hơn, nhưng để làm cho người bên cạnh mình được sống hơn.
Lời nguyện
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã dạy con yêu thương cả những người không yêu thương con. Xin giải thoát con khỏi một trái tim luôn tính toán hơn-thua, được-mất. Xin cho con biết dùng tự do để phục vụ, dùng tiền bạc để chia sẻ, dùng lời nói để chữa lành và dùng những điều chúng con có để làm cho người khác được sống. Khi bị tổn thương, xin cho con đừng trả đũa. Khi bị hiểu lầm, xin cho con biết bình an. Khi có quyền hơn người khác, xin cho con biết khiêm nhường. Và khi phải chọn giữa cái tôi và tình yêu, xin cho con luôn biết chọn tình yêu. Lạy Chúa, xin cho cuộc đời con trở thành một lời chứng đơn sơ rằng: Tin Mừng vẫn có thể làm cho con người hôm nay sống tử tế hơn, biết yêu thương hơn và biết nghĩ đến nhau hơn. Amen