Mt 19, 3-12
ĐsLm. Phanxico Salesio Đỗ Duy Đông
Kính thưa cộng đoàn!
Khi những người Pharisêu đến hỏi Chúa Giêsu rằng: “Có được phép ly dị vợ vì bất cứ lý do gì không?”, họ nghĩ rằng đây là một vấn đề tranh cãi về luật pháp. Nhưng Chúa Giêsu đã không đi theo hướng giải quyết của họ. Ngài không trích dẫn các điều luật của Môsê, mà đưa họ ngược dòng thời gian trở về với khởi thủy của nhân loại: “Thuở ban đầu, Thiên Chúa đã dựng nên con người có nam có nữ… Điều gì Thiên Chúa đã kết hợp, loài người không được phân ly”.
Hôm nay, thế giới nói rất nhiều về tình yêu, tôn vinh tình yêu, nhưng trớ trêu thay, chưa bao giờ con người lại cảm thấy cô đơn đến thế. Việc kết nối chưa bao giờ dễ dàng như thời đại số hôm nay, nhưng các mối tương quan lại mong manh hơn bao giờ hết. Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa “kết nối nhanh, chia tay nhanh”, thích thì ở, không thích thì rời đi. Đó không chỉ là khủng hoảng của riêng đời sống hôn nhân, mà sâu xa hơn, đó là khủng hoảng về khả năng yêu của con người thời đại.
Tình yêu không bắt đầu từ cảm xúc
Chúa Giêsu khẳng định: “Thuở ban đầu Thiên Chúa dựng nên…”. Điều này nhắc nhở chúng ta một chân lý nền tảng, đó là: Tình yêu đích thực không bắt đầu từ cảm xúc, mà bắt đầu từ căn tính.
Nhiều nhà tâm lý học, trong đó có Erik Erikson, đã chỉ ra rằng: Người chưa xác định rõ căn tính của mình thường bước vào các mối tương quan không phải để yêu, mà để tìm chính mình. Họ không tìm một người bạn đời để sẻ chia, mà tìm một chỗ dựa để khỏa lấp những thiếu hụt bên trong. Họ không yêu con người thật của đối phương, mà yêu cảm giác mà người ấy mang lại cho họ. Cho nên, khi cảm giác ban đầu phai nhạt, họ vội vàng kết luận rằng tình yêu đã hết.
Chúng ta rất dễ nhầm lẫn giữa nhu cầu và tình yêu. Ta nói “Tôi yêu”, nhưng thực chất sâu thẳm bên trong là “Tôi cần”: cần được chú ý, cần được lắng nghe, cần được khẳng định, hay cần được lấp đầy khoảng trống cô đơn. Nếu toàn bộ một mối tương quan chỉ xoay quanh việc ép người kia phải thỏa mãn những nhu cầu của mình, thì tình yêu ấy sẽ sớm biến thành sự lệ thuộc và ngột ngạt.
Nhà tâm lý học Erich Fromm từng nói: “Người trưởng thành không nói ‘Tôi được yêu vì tôi cần bạn’, mà nói ‘Tôi yêu vì tôi biết yêu’ ”.
Lòng chai đá và nỗi sợ bị tổn thương
Tại sao Chúa Giêsu lại nhắc đến chuyện Môsê cho phép viết thư ly dị? Ngài trả lời thẳng thắn: Vì lòng chai đá của các ông. Trái tim bằng đá trong Kinh Thánh không phải là trái tim xấu xa, mà là một trái tim đã chai sừng, không còn biết rung động, không biết xin lỗi, không biết khóc, và không còn khả năng dung thứ.
Tâm lý học gọi đó là cơ chế phòng vệ của bản ngã. Khi con người bị tổn thương quá nhiều trong quá khứ, họ tự dựng lên những bức tường kiên cố xung quanh trái tim mình. Ban đầu, những bức tường ấy sinh ra để bảo vệ họ khỏi đau khổ; nhưng về lâu dài, chính những bức tường ấy lại giam cầm họ trong sự cô độc.
Thực ra, con người không sợ yêu, con người chỉ sợ mình bị tổn thương. Vì sợ hãi, nhiều người chọn lối sống không cam kết, không ràng buộc, không thuộc về ai, và ngụy trang nỗi sợ ấy dưới danh nghĩa là “tự do”. Những vết thương chưa được chữa lành từ tuổi thơ, sự bất an trong các mối tương quan đầu đời thường khiến người ta khó lòng tin tưởng và trao hiến trọn vẹn.
Hôn nhân và Đời sống khiết tịnh – Hành trình vượt lên chính mình
Khi nghe Chúa Giêsu nói về sự gắn kết bền chặt của hôn nhân, các môn đệ hoảng hốt thốt lên: “Nếu làm chồng mà phải như thế đối với vợ, thì thà đừng lấy vợ còn hơn!”. Nhưng Chúa Giêsu mở ra một chân trời mới khi nói về những người tự hiến mình vì Nước Trời. Cả đời sống hôn nhân lẫn đời sống khiết tịnh trong đời sống dâng hiến đều không phải là sự từ bỏ tình yêu, mà là hai con đường để học cách yêu cho đến cùng.
Trong hôn nhân, hai con người với hai lịch sử, hai tổn thương, hai cá tính khác biệt không phải tìm kiếm một “người hoàn hảo”, mà là cùng nhau trở thành “đúng người”. Hôn nhân là nơi hai cõi lòng bất toàn học cách chữa lành cho nhau, biến cảm xúc khởi đầu thành sự trung tín và hy sinh.
Trong đời sống dâng hiến, với lời khấn khiết tịnh, người tu sĩ từ bỏ tình cảm gia đình riêng tư không phải vì dửng dưng với tình yêu, mà để mở rộng trái tim thuộc trọn về Đức Kitô, nhờ đó họ có khả năng yêu thương và quảng đại với hết mọi người trong gia đình nhân loại.
Đức Kitô – Chuẩn mực tối cao của tình yêu
Nếu thế gian dạy chúng ta định nghĩa tình yêu qua sự thụ hưởng: Tôi hạnh phúc khi có bạn bên cạnh, thì Đức Kitô lại định nghĩa tình yêu qua sự hiến thân: Không có tình thương nào lớn hơn tình thương của người hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình.
Đỉnh cao của tình yêu không nằm ở chỗ mọi thứ luôn suôn sẻ, dễ chịu, mà nằm ở sự trung tín giữa muôn vàn thử thách. Cảm xúc giúp tình yêu khởi đầu, nhưng chỉ có quyết định dấn thân, ơn thánh của Chúa và sự hy sinh mới giữ cho tình yêu bền vững và sinh hoa kết trái. Chính trên Tháp Giá, Chúa Giêsu đã yêu đến cùng. Ngài không chờ đợi con người hoàn thiện hay xứng đáng rồi mới yêu, nhưng Ngài yêu trước để biến đổi chúng ta.
Kính thưa cộng đoàn!
Hôm nay, trước nhan thánh Chúa, mỗi chúng ta được mời gọi nhìn lại cõi lòng mình qua câu hỏi: Tôi đang yêu tha nhân vì chính họ, hay tôi đang yêu cảm giác an toàn mà họ mang lại cho tôi? Điều gì đang chi phối cách tôi yêu: những tổn thương chưa được chữa lành, hay kinh nghiệm tuyệt vời được Thiên Chúa yêu thương vô điều kiện?
Chúa Giêsu không đến để trói buộc chúng ta bằng những điều luật khô cứng, nhưng Ngài đến để ban tặng cho chúng ta một trái tim mới. Chỉ khi được ơn thánh của Chúa chữa lành, trái tim chúng ta mới thực sự được giải phóng: biết yêu mà không cần chiếm hữu, biết trung tín mà không cảm thấy nô lệ, biết trao ban mà không màng tính toán.
Xin Chúa cho mỗi người chúng ta, dù sống giữa gia đình hay trong đời sống thánh hiến, luôn biết mở rộng tâm hồn đón nhận tình yêu uy quyền và dịu ngọt của Ngài, để từ một cuộc đời đôi khi còn rớm máu vì những tổn thương, chúng ta biết biến đổi thành nguồn mạch của sự tha thứ, hiệp nhất và bình an.