Ep 4,7-16; Lc 13,1-9

ĐsLm. Emmanuen Triệu Phú, CS

Thưa quý tu sĩ thân mến! Có những cây vả nhìn bên ngoài vẫn xanh tươi, cành lá vẫn sum suê, nhưng năm này qua năm khác chẳng sinh được trái nào. Điều đáng buồn không phải là cây không còn sức sống bên ngoài, mà là sự sống bên trong dường như không còn sinh ích lợi. Đời tu đôi khi cũng như thế, Tu phục vẫn chỉnh tề, Giờ kinh vẫn đều đặn, Thánh lễ vẫn cử hành, Bổn phận vẫn chu toàn, Sứ vụ vẫn tiếp diễn. Người khác nhìn vào có thể thấy một đời sống thánh thiện, ổn định và gương mẫu. Nhưng chỉ mình và Thiên Chúa mới biết trái tim mình đang ở đâu: còn tha thiết với Chúa hay chỉ đang sống theo thói quen; còn vui khi phục vụ hay chỉ cố hoàn thành trách nhiệm; còn rung động trước nỗi đau của người khác hay đã dần trở nên lạnh lùng. Điều đáng sợ nhất trong đời tu không hẳn là một lần yếu đuối hay một giai đoạn khô khan, nhưng là khi chúng ta vẫn sống những hình thức của đời thánh hiến mà không còn để đời thánh hiến biến đổi chính mình.

1. Khi những điều thánh thiện trở thành thói quen

Trong Tin Mừng, người chủ vườn đến tìm trái nơi cây vả nhưng không thấy. Ông không hỏi cây có bao nhiêu lá, cành có xanh không, hay nó đã đứng trong vườn bao nhiêu năm. Ông chủ chỉ đến tìm trái. Lời ấy thật đáng sợ đối với người tu sĩ, bởi chúng ta có thể dành cả đời mình cho những công việc liên quan đến Thiên Chúa mà lại dần quên mất Thiên Chúa. Chúng ta có thể đọc rất nhiều lời cầu nguyện nhưng ít khi thực sự ở lại với Chúa. Chúng ta nói rất hay về lòng thương xót nhưng thiếu kiên nhẫn với người sống bên cạnh. Chúng ta giảng về khiêm nhường nhưng khó chấp nhận khi bị góp ý. Chung ta khuyên người khác vâng phục nhưng lại bất an khi ý kiến của mình không được chấp nhận. Có khi chúng ta không bỏ giờ kinh, nhưng đã đánh mất tâm tình cầu nguyện. Chúng ta không rời bỏ cộng đoàn, nhưng đã khép lòng trước anh chị em. Chúng ta không bỏ sứ vụ, nhưng niềm vui phục vụ đã nhường chỗ cho sự miễn cưỡng, so đo và mệt mỏi. Nguy hiểm hơn, chúng ta có thể dùng chính những công việc đạo đức, những thành quả mục vụ và kinh nghiệm tu trì để che khuất những vùng tối mà mình không muốn đối diện. Bởi thế, hôm nay chúng ta cần phải tự hỏi: tôi đang sống đời tu bằng tình yêu hay bằng quán tính? Tôi cầu nguyện vì khao khát gặp Chúa hay chỉ vì đến giờ phải đọc kinh? Tôi phục vụ vì muốn trao ban hay vì sợ bị đánh giá? Tôi giữ luật vì lòng yêu mến hay chỉ vì muốn bảo vệ hình ảnh của một tu sĩ tốt? Có những điều bên ngoài vẫn đúng, nhưng bên trong đã không còn đúng với Tin Mừng. Và đó là lúc đời tu cần một cuộc hoán cải sâu xa hơn những sửa đổi bề ngoài.

2. Điều đau lòng nhất là biết rất nhiều về Chúa nhưng để Chúa biến đổi mình quá ít

Thánh Phaolô trong thư Êphêsô mời gọi mỗi người lớn lên để đạt tới “tầm vóc viên mãn của Đức Kitô” (Ep 4,13). Đời sống Kitô hữu không phải là một hành trình tích lũy kiến thức tôn giáo, nhưng là một hành trình để chính Đức Kitô ngày càng định hình con người chúng ta. Người tu sĩ có thể học thần học, hiểu Kinh Thánh, giảng dạy Lời Chúa và hướng dẫn người khác sống thánh thiện. Nhưng biết về Đức Kitô không đồng nghĩa với việc đã trở nên giống Đức Kitô. Chúng ta có thể giải thích rất rõ về lòng thương xót mà vẫn khó tha thứ; nói rất sâu về sự nghèo khó mà vẫn bị ràng buộc bởi tiện nghi; trình bày rất hay về tinh thần phục vụ mà vẫn mong được giao những công việc có vị thế và được người khác công nhận. Càng sống lâu trong môi trường thánh thiêng, chúng ta càng có nguy cơ quen với những điều thánh mà không còn để mình được thánh hóa. Chúng ta biết phải nói gì, làm gì và thể hiện thế nào để người khác nhận ra chúng ta là một tu sĩ đạo đức. Nhưng liệu chúng ta có còn đủ thành thật để nhìn nhận những ích kỷ, đố kỵ, tham vọng, giận hờn và những tổn thương chưa được chữa lành trong lòng mình? Cho nên, thánh Phaolô không mời gọi chúng ta chỉ trưởng thành trong chức vụ hay khả năng chuyên môn, nhưng trưởng thành trong Đức Kitô, Đấng là Đầu của toàn thân thể (x. Ep 4,15- 16). Vì thế, thước đo sâu xa của đời tu không chỉ là chúng ta đã làm được bao nhiêu việc cho Chúa, mà còn là nhờ những việc ấy, chúng ta có trở nên hiền lành hơn, khiêm nhường hơn, chân thật hơn và yêu thương hơn không.

3. Khi chức vụ còn đó, nhưng tình yêu đã cạn

Có một nghịch lý trong đời tu: chúng ta có thể rất bận rộn vì Chúa mà không còn đủ thời gian ở lại với Chúa; có thể chăm sóc rất nhiều người bên ngoài nhưng lại không còn đủ kiên nhẫn với người sống chung nhà; có thể đem niềm vui đến cho giáo dân nhưng lại mang sự nặng nề về cộng đoàn. Đôi khi, người tu sĩ không thiếu việc để làm, chỉ thiếu một trái tim được làm mới. Chúng ta vẫn tiếp tục vì trách nhiệm, vì bổn phận, vì lời khấn, vì không muốn làm ai thất vọng. Những điều ấy đều có giá trị. Nhưng nếu chỉ còn trách nhiệm mà không còn tình yêu, sứ vụ rất dễ trở thành gánh nặng; nếu chỉ còn kỷ luật mà thiếu lòng thương xót, cộng đoàn dễ trở thành nơi người ta chịu đựng nhau hơn là nâng đỡ nhau. Thử tưởng tượng một tu sĩ đã dành nhiều năm phục vụ, nhưng những người sống gần mình lại luôn phải dè chừng vì sợ một lời trách móc. Một người giảng rất hay về bình an nhưng trong cộng đoàn thường gieo bầu khí căng thẳng. Một người tận tụy với công việc bên ngoài nhưng không biết lắng nghe nỗi đau của anh chị em bên cạnh. Những việc tốt đã làm không vì thế mà mất hết giá trị, nhưng chúng nhắc chúng ta rằng đời thánh hiến luôn cần được thanh luyện từ bên trong. Bởi cuối cùng, điều người khác cần không chỉ là một tu sĩ giỏi giang, nhưng là một người có trái tim của Đức Kitô; không chỉ là một người nói đúng về Thiên Chúa, nhưng là một người giúp họ cảm nhận được Thiên Chúa đang yêu thương mình.

4. Chúa vẫn kiên nhẫn, nhưng Người không muốn chúng ta mãi đứng yên

Theo con, điều đẹp nhất trong dụ ngôn cây vả là người làm vườn xin chủ cho cây thêm thời gian. Ông muốn vun xới và bón phân, hy vọng cây sẽ sinh trái. Đó là hình ảnh về lòng kiên nhẫn mà Thiên Chúa dành cho mỗi người chúng ta. Chúa biết những mệt mỏi, thất vọng, tổn thương và cả những khô khan mà đôi khi chúng ta không thể nói thành lời. Nhưng Người không kết án chúng ta chỉ vì một giai đoạn yếu đuối nào đó. Mà Người vẫn mở ra cơ hội mới để chúng ta bắt đầu lại. Nên chúng ta cần biết điều này: lòng kiên nhẫn của Chúa không phải là lời mời gọi chúng ta an phận với tình trạng hiện tại. Người chăm sóc cây vả vì muốn cây sinh trái, chứ không phải để cây mãi xanh lá mà không sinh ích lợi. Vì thế, có lẽ điều chúng ta cần không phải là thêm một công việc mới, một chức vụ mới hay một chương trình mới, nhưng là can đảm trở về với những điều căn bản nhất: dành cho Chúa một khoảng lặng thực sự; nhìn nhận những điều mình đang né tránh; xin lỗi người mình đã làm tổn thương; học cách lắng nghe thay vì vội vàng phán xét; phục vụ mà không đòi hỏi được ghi nhận. Đôi khi, sự đổi mới của đời tu bắt đầu không phải bằng một quyết định lớn lao, nhưng bằng việc trở lại với một giờ cầu nguyện có chất lượng, một cuộc trò chuyện chân thành, một lời xin lỗi được nói ra và một trái tim chịu mềm lại trước anh chị em.

Lời nguyện

Lạy Chúa Giêsu, có lẽ điều con cần sợ không phải là một ngày mình không còn làm được nhiều việc, nhưng là khi con vẫn làm rất nhiều việc mà trái tim ngày càng xa Chúa. Xin tha thứ cho con vì có lúc đã giữ được những hình thức của đời tu mà đánh mất sự tươi mới của tình yêu; đã nói về Chúa nhưng chưa để Chúa biến đổi mình; đã phục vụ nhiều người nhưng chưa biết yêu thương những người ở ngay bên cạnh. Xin đừng để đời thánh hiến của con chỉ còn lại những chiếc lá của giờ kinh, bổn phận, chức vụ và những công việc tông đồ. Xin vun xới những vùng đất chai cứng trong tâm hồn, chữa lành những tổn thương, thanh luyện những tham vọng và đánh thức lại tình yêu ban đầu. Xin cho con đừng chỉ là những người nói về sự thánh thiện, nhưng là những người biết sống thánh thiện trong những điều nhỏ bé mỗi ngày; đừng chỉ là những người phục vụ Chúa, nhưng là những người để Chúa tiếp tục biến đổi mình. Lạy Chúa, xin đừng để con sống cả một đời dâng hiến mà cuối cùng chỉ còn lại những chiếc lá. Xin cho đời con sinh hoa trái của tình yêu, khiêm nhường, tha thứ và lòng thương xót, để những ai gặp chúng con cũng có thể nhận ra dung mạo của Đức Kitô. Amen